Szybki skok do paragrafów
§1 §2 §3 §4 §5 §6 §7 §8 §9 §10 §11

Rozdział I

POSTANOWIENIA OGÓLNE


§1

Cel i zakres ważności instrukcji

1. Instrukcja o prowadzeniu ruchu pociągów na PKP S.A.- zwana w skrócie Instrukcją R-1, określa zasady i sposoby prowadzenia ruchu na tych kolejach. Celem instrukcji R-1 jest zapewnienie sprawności, ciągłości i bezpieczeństwa ruchu kolejowego.

2. Instrukcja R-1 obowiązuje na kolejach normalnotorowych (1435 mm) i szerokotorowych (1520 mm), z wyjątkiem kolei nie zarządzanych przez przedsiębiorstwo PKP S.A.
Wprowadzenie do kursowania po torach PKP S.A. taboru innych operatorów może odbywać się na warunkach określonych przez kolej (PKP S.A.).
W ruchu granicznym obowiązują przepisy prowadzenia ruchu ustalone w odnośnych granicznych umowach kolejowych.
Prowadzenie ruchu pociągów roboczych na nowobudowanych normalnotorowych liniach kolejowych regulują odrębne przepisy.

3. W razie potrzeby, Zarząd PKP S.A. wydaje dodatkowe zarządzenia lub uregulowania dla sytuacji lokalnych z zachowaniem uwarunkowań wynikających z przepisów i instrukcji obowiązujących na PKP S.A.

4. Szczegółowe postanowienia wynikające z miejscowych warunków, urządzeń oraz wymagań przepisów i instrukcji powinny znajdować się w regulaminie technicznym, jak również w służbowym rozkładzie jazdy lub w dodatku 1 do służbowego rozkładu jazdy pociągów (warunki techniczno-ruchowe linii).

5. Dla każdego posterunku ruchu powinien być opracowany regulamin techniczny według wskazówek zawartych w instrukcji o sporządzaniu regulaminów technicznych. Według wskazówek zawartych w tej instrukcji należy również opracować odpowiednie regulaminy dla punktów ekspedycyjnych.


§2

Podział sieci kolejowej pod względem technicznym:

1. 1. Sieć kolejowa składa się z linii kolejowych, których punkty początkowe i końcowe ustala Zarząd PKP S.A.

2. Linie kolejowe dzielą się na odcinki, szlaki i odstępy.

3. Szlakiem nazywa się część linii kolejowej między:
1) dwoma sąsiednimi posterunkami zapowiadawczymi;
2) ostatnim posterunkiem zapowiadawczym i końcowym punktem linii bez posterunku zapowiadawczego.
Szlaki przyległe do posterunku odgałęźnego nazywają się:
- szlak wspólny - po którym jadą wszystkie pociągi z i na pozostałe przyległe szlaki,
- szlak zasadniczy - będący przedłużeniem szlaku wspólnego,
- szlak odgałęziony - odgałęziający się od odcinka, który stanowią szlak wspólny i szlak zasadniczy.

4. Część linii kolejowej, stanowiąca dwa lub więcej kolejnych szlaków nazywa się odcinkiem.

5. Odstępem nazywa się część toru szlakowego między:
1) posterunkiem zapowiadawczym i najbliższym posterunkiem odstępowym (bocznicowym) lub semaforem odstępowym blokady samoczynnej;
2) dwoma kolejnymi posterunkami odstępowymi (bocznicowymi);
3) posterunkiem odstępowym i bocznicowym;
4) dwoma kolejnymi semaforami odstępowymi blokady samoczynnej dla tego samego kierunku jazdy po danym torze.

6. Tor łączący dwie linie kolejowe z pominięciem stacji węzłowej nazywa się łącznicą.


§3

Posterunki ruchu i punkty ekspedycyjne

1. Posterunek ruchu służy do bezpiecznego, regularnego i sprawnego prowadzenia ruchu kolejowego.
Posterunki ruchu dzielą się na posterunki następcze, pomocnicze i osłonne.

2. Posterunek następczy reguluje następstwo pociągów, to jest pozwala na przejazd lub odjazd pociągu wówczas, gdy tor przyległego odstępu (szlaku) dla danego pociągu jest wolny. Posterunki następcze dzielą się na posterunki: zapowiadawcze, bocznicowe i odstępowe.

3. Posterunek zapowiadawczy -jest to posterunek mający możność zmiany kolejności jazdy pociągów wyprawianych na tor szlakowy przyległy do tego posterunku.
Do posterunków zapowiadawczych należą stacje i posterunki odgałęźne.

4. Stacja jest to posterunek zapowiadawczy, w obrębie którego, oprócz toru głównego zasadniczego, znajduje się co najmniej jeden tor główny, a pociągi mogą rozpoczynać i kończyć jazdę, krzyżować się i wyprzedzać ,jak również zmieniać skład lub kierunek jazdy. Duże stacje mogą być podzielone na rejony stanowiące osobne posterunki zapowiadawcze. Stacja, na której układ torowy umożliwia jedynie krzyżowanie i wyprzedzanie pociągów, nazywa się mijanką.

5. Zależnie ad rodzaju przewozów rozróżnia się stacje:
1) osobowe, przeznaczone do obsługi i przewozu pasażerów, przesyłek bagażowych. ekspresowych i pocztowych;
2) towarowe, przeznaczane do obsługi przewozu przesyłek towarowych;
3) osobowo-towarowe przeznaczone do obsługi przewozów w zakresie wymienionym w pkt. 1 i 2.

6. Zależnie od rodzaju pracy rozróżnia się stacje:
1) rozrządowe - towarowe stacje manewrowe przeznaczone zasadniczo do rozrządzania składów pociągów towarowych przybyłych z własnego jak i obcych obszarów ciążenia, oraz do zestawiania pociągów towarowych do innych stacji rozrządowych i do stacji manewrowych rejonowych własnego obszaru ciążenia;
2) manewrowe - stacje towarowe wykonujące zadania w zakresie obsługi stacyjnych I liniowych punktów ładunkowych znajdujących się w jej rejonie ciążenia, a takie zadania związane z przyjmowaniem, rozrządzaniem. zestawianiem i wyprawianiem pociągów towarowych; do wykonania tych zadań stacja ma przydzieloną odpowiednią ilość lokomotyw i drużyn manewrowych;
3) ładunkowe, przeznaczone do dokonywania czynności ładunkowych w związku z nadaniem i wydaniem przesyłek towarowych;
4) postojowe, przeznaczane do postoju, czyszczenia, naprawy, zaopatrywania, wyposażenia i przerabiania składów pociągów pasażerskich;
5) portowe. przeznaczone do kolejowej obsługi portów morskich lub śródlądowych;
6) przeładunkowe, przeznaczone do przeładunku przesyłek na kolejach o różnych szerokościach torów.

7. Pod względem ruchu pociągów rozróżnia się stacje:
1) krańcowe, tj. początkowe i końcowe poszczególnych pociągów;
2) pośrednie, które znajdują się pomiędzy stacjami krańcowymi

8. Pod względem połączenia ze sobą linii kolejowych - stacje, na których łączą się szlaki z trzech lub więcej kierunków, nazywają się stacjami węzłowymi.
Zespół posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych znajdujących się na stacji węzłowej lub na sąsiadujących ze sobą stacjach węzłowych i w pobliżu tej względnie tych stacji, nazywamy węzłem kolejowym, w skrócie - węzłem. Zależnie od potrzeby zakłady infrastruktury kolejowej ustalają granice węzłów. Ustalenia te należy ująć w regulaminach technicznych dotyczących posterunków ruchu.

9. Granicę pomiędzy szlakiem a posterunkiem zapowiadawczym stanowi:
1) na liniach jednotorowych - semafor wjazdowy tego posterunku;
2) na liniach dwutorowych i wielotorowych - miejsce znajdowania się semafora wjazdowego i linia prostopadła do osi torów, w miejscu ustawienia tego semafora. Wyjątek stanowią przypadki, w których granica między poszczególnymi torami szlakowymi a posterunkiem zapowiadawczym jest różna, a mianowicie:
a) jeżeli tory szlakowe oddalone są od siebie tak. że me można stwierdzié miejsca linii prostopadłej do osi torów, w miejscu ustawienia semafora wjazdowego - wówczas granicą między tym torem szlakowym, przy którym nie ma semafora wjazdowego a posterunkiem zapowiadawczym jest miejsce znajdujące się w tym torze od strony szlaku 100 m przed najbliższym rozjazdem (skrzyżowaniem),
b) jeżeli w torze najbliższy rozjazd (skrzyżowanie) znajduje się bliżej szlaku niż rozjazd (skrzyżowanie) w sąsiednim torze osłaniany semaforem wjazdowym, wówczas granicą między tym torem szlakowym, przy którym me ma semafora wjazdowego a posterunkiem zapowiadawczym jest miejsce znajdujące się w tym torze od strony szlaku 100 przed najbliższym rozjazdem (skrzyżowaniem),
c) jeżeli przy torze znajduje się odnoszące się do tego toru urządzenie sygnałowe, za pomocą którego podaje się zezwolenie na wjazd pociągu -wówczas granicą między torem szlakowym a torem posterunku zapowiadawczego jest miejsce znajdowania się tego urządzenia.

10. Posterunek odgałęźny urządzony jest poza stacją:
1) w miejscu odgałęzienia linii lub łącznicy;
2) przy przejściu ze szlaku jednotorowego w dwutorowy i odwrotnie;
3) w miejscu połączenia torów szlakowych.
Posterunek odgałęźny bierze udział w prowadzeniu ruchu wszystkich pociągów kursujących na przyległych szlakach (odstępach).

11. Posterunek bocznicowy jest to posterunek ruchu urządzony na szlaku przy odgałęzieniu bocznicy, który bierze udział w prowadzeniu ruchu wszystkich pociągów kursujących na przyległych odstępach i pociągów obsługujących bocznice. Przyjmowanie pociągów na bocznicç i wyprawianie ich z bocznicy odbywa się na zasadach ustalonych dla posterunków zapowiadawczych, a przepuszczanie innych pociągów - na zasadach ustalonych dla posterunków odstępowych. Udział posterunku bocznicowego w prowadzeniu ruchu w przypadkach szczególnych określa dyrekcja.

12. Posterunek odstępowy reguluje następstwo pociągów, to jest pozwala na przejazd (wjazd) pociągu w następny odstęp dopiero wtedy, gdy odstęp ten jest wolny. Posterunki odstępowe są albo obsługiwane albo samoczynne. Posterunki odstępowe obsługiwane na liniach z półsamoczynną blokadą liniową nazywają się posterunkami blokowymi, a na liniach z telefonicznym zapowiadaniem - posterunkami odstępowymi telefonicznymi. Na liniach z samoczynną blokadą liniową funkcje posterunków odstępowych spełniają samoczynne semafory odstępowe.

13. Posterunek pomocniczy jest urządzony na szlaku przy odgałęzieniu bocznicy tylko w celu umożliwienia wjazdu pociągu bocznicowego na bocznicę i zgłoszenia, ze tor szlakowy, po którym jechał pociąg jest wolny względnie wyjazdu pociągu z bocznicy. Posterunek pomocniczy nie jest wyposażony w semafory i bierze udział w zapowiadaniu tylko pociągów obsługujących bocznicę, przy której się znajduje.

14. Posterunek osłonny jest urządzony na szlaku dla osłony miejsca skrzyżowania w jednym poziomie dwóch linii kolejowych, linii kolejowej z linią tramwajową, splotu torów, mostu zwodzonego tub obrotowego. Posterunek ten nie bierze udziału w zapowiadaniu ruchu pociągów na szlaku (odstępie). Posterunek osłonny może być urządzony przy przejściu ze szlaku dwutorowego w jednotorowy tub z jednotorowego w dwutorowy, o ile nie zachodzi potrzeba urządzenia tam posterunku odgałęźnego lub odstępowego.

15. Do punktów ekspedycyjnych zalicza się: przystanki osobowe, ładownie I bocznice.

16. Przystanek osobowy jest miejscem na szlaku, w którym rozkładowo zatrzymują się wyznaczone pociągi, do wsiadania i wysiadania podróżnych.
Przystanek osobowy może być urządzony również na posterunku odgałęźnym, bocznicowym, odstępowym, osłonnym lub na stacji zamkniętej dla potrzeb technicznych.

17. Ładownia jest torem (torami) kolejowym, odgałęziającym się od toru szlakowego, przeznaczonym do podstawiania, do załadowania tub wyładowania wagonów towarowych i ich zabierania.

18. Bocznica jest to punkt handlowy przy odgałęzieniu toru na szlaku tub stacji, przeznaczony do użytku posiadacza bocznicy w celu obsługi przez transport kolejowy.


§4

Posterunki techniczne

1. Posterunek techniczny przeznaczony jest do wykonywania czynności ruchowych, a także do bezpośredniego organizowania i nadzorowania tych czynności na stacji czynnej dla potrzeb technicznych i na innych posterunkach ruchu.
Posterunki techniczne dzielą się na posterunki nastawcze i na posterunki dyspozytorskie.

2. Posterunek nastawczy przeznaczony jest do wykonywania przez uprawnionych pracowników lub samoczynnie przez urządzenia, czynności związanych bezpośrednio z prowadzeniem ruchu przy czym:
1) posterunek nastawczy wyposażony w urządzenia nastawcze z funkcją zależności sygnałów na sygnalizatorach od położenia zwrotnic oraz urządzenia blokowe i łączności -jest nastawnią,
2) posterunek, którego urządzenia nie mają funkcji, o której mowa w pkt. 1 -jest posterunkiem zwrotniczowskim (zwrotniczego).

3. Pod względem przeznaczenia ruchowego rozróżnia się nastawnie dysponujące, wykonawcze i manewrowe.

4. Część obszaru stacji lub innego posterunku ruchu, na którym wszystkie urządzenia sterowania ruchem (urządzenia srk) obsługuje jedna nastawnia, nazywa się okręgiem nastawczym.

5. Nastawnia dysponująca jest to posterunek nastawczy, wyposażony w urządzenia dysponowania semaforami w obrębie całej stacji lub w przydzielonym okręgu.

6. Jeżeli na stacji jest urządzona tylko jedna nastawnia, to jest to nastawnia centralna. Nastawnia centralna oprócz wyposażenia w urządzenia nastawcze dla własnej stacji może posiadaé również urządzenia dysponowania semaforami na innych przydzielonych posterunkach ruchu.

7. Nastawnia wykonawcza jest to posterunek nastawczy, na którym obsługuje się urządzenia nastawcze i blokowe we własnym okręgu nastawczym i nastawia się sygnały na semaforach na polecenie dyżurnego ruchu.

8. Nastawnia manewrowa jest to posterunek nastawczy, na którym nastawia się zwrotnice i sygnały dla manewrów. Gdy nastawnia ta obsługuje zwrotnice przy górce rozrządowej, wówczas nazywa się ona nastawnią rozrządową.

9. Na stacjach mogą znajdować się w razie potrzeby posterunki. dyspozytorskie, do których zalicza się posterunki dyspozytorów zakładów, dyżurnych ruchu peronowych i manewrowych oraz starszych ustawiaczy. Zakres ich czynności okreś1ają osobne instrukcje i regulamin techniczny.

10. Granice posterunków technicznych powinny być określone w regulaminie technicznym.

11. Każdy posterunek ruchu, przystanek osobowy i ładownia powinien posiadać swą nazwę, której napis powinien być umieszczony na miejscu widocznym z pociągu (na froncie budynku dworca, posterunku) i ewentualnie z obu stron podjazdu pociągów.
Na stacjach i przystankach z dużym ruchem pociągów pasażerskich napis ten należy umieścić również przy peronach od strony podjazdu pociągów.
Każdy posterunek techniczny powinien być oznaczony ustalonymi znakami.
Również posterunek dyżurnego ruchu peronowego i manewrowego powinien być oznaczony odpowiednim napisem.


§5

Urządzenia na posterunkach ruchu

1. Każdy posterunek ruchu jest wyposażony w odpowiednie urządzenia potrzebne do wykonywania wymaganej pracy na tym posterunku przy zachowaniu bezpieczeństwa, regularności i sprawności ruchu. Do urządzeń tych należy układ torów i ich połączeń, urządzenia sterowania ruchem i łączności (srk), hamulce torowe, urządzeń a trakcyjne i wagonowe, urządzenia do wsiadania i wysiadania podróżnych, ładowania przesyłek. oświetlenia, informacji, zegary, up.

2. Urządzenia na posterunkach ruchu są obsługiwane przez uprawnionych i wyznaczonych pracowników tub działają samoczynnie pod wpływem oddziaływania pociągu tub taboru.

3. Tory kolejowe dzielą się na główne, boczne i specjalnego przeznaczenia. Tory, po których odbywają się jazdy pociągowe, nazywają się torami głównymi. Inne tory są torami bocznymi tub torami specjalnego przeznaczenia.
Do torów bocznych zalicza się tory rozrządowe, ładunkowe, postojowe, trakcyjne, warsztatowe magazynowe oraz inne tory boczne, których przeznaczenie określone jest regulaminem technicznym według dokonywanych na nich czynności. Do torów specjalnego przeznaczenia należą tory i żeberka ochronne, tory dojazdowe do bocznic, tory bocznicowe i tory ładowni.
Tory główne, znajdujące się w granicach stacji i będące przedłużeniem torów szlakowych, nazywają się torami głównymi zasadniczymi.
Tory główne stacyjne, nie będące przedłużeniem torów szlakowych, nazywają się torami głównymi dodatkowymi.
Grupy torów przeznaczone:
- wyłącznie do wjazdu pociągów - zwą się grupami przyjazdowymi;
- wyłącznie do odjazdu pociągów - zwą się grupami odjazdowymi;
- do wjazdu i odjazdu pociągów - zwą się grupami przyjazdowo - odjazdowymi;
-wyłącznie do rozrządzania pociągów - zwą się grupami kierunkowymi.
Tor przeznaczony do ominięcia grupy torów lub odcinka toru jest łącznicą miejscową.

4. Tory na szlakach i na stacjach określa się według następujących zasad:
1) tory szlakowe i stacyjne oznacza się liczbami, które w mowie wyraża się:
a)odnośnie torów szlakowych - liczbami zwykłymi (jeden, dwa itd.),
b) odnośnie torów stacyjnych - liczbami porządkowymi (pierwszy, drugi itd.),
2) na szlaku dwutorowym tor prawy, patrząc od początku linii ku jej końcowi, jest torem nr 1 (jeden), a tor lewy - torem nr 2 (dwa);
3) numerację torów na szlakach wielotorowych ustala Zarząd PKP S.A. (Dyrekcja Infrastruktury Kolejowej),
4) torem nr 1 (pierwszym) na stacji jest tor główny zasadniczy będący przedłużeniem:
a) na liniach jednotorowych - toru szlakowego, położonego bliżej początku linii,
b) na liniach dwutorowych i wielotorowych - toru szlakowego nr 1 (jeden).
Na stacjach węzłowych do oznaczenia toru nr 1 (pierwszego) miarodajną jest linia kolejowa wyższego rzędu, a przy równorzędności linia ustalona przez komisję opracowującą regulamin techniczny;
5) tory stacyjne znajdujące się po prawej stronie toru głównego zasadniczego nr 1 (pierwszego) patrząc od początku linii ku jej końcowi, otrzymują kolejną numerację nieparzystą, a tory stacyjne znajdujące się po lewej stronie toru głównego zasadniczego nr 1 (pierwszego) otrzymują kolejną numerację parzystą;
6) jeśli tory główne stacyjne podzielone są rozjazdami na części, a urządzenia sterowania ruchem umożliwiają przyjmowanie pociągów na poszczególne części toru, to każda z tych części należy uważać za oddzielny tor i odpowiednio ją określić (np. dodając po numerze toru literę odmienną dla każdej części toru);
7) grupy torów oznacza się literami tub w sposób ustalony w regulaminie technicznym; dla każdej grupy przeznacza się osobną dziesiątkę lub setkę cyfr; tory poszczególnych grup torów oznacza się według zasad ustalonych w pkt.5 albo numerami kolejnymi.

5. Rozjazdy powinny być ponumerowane kolejnymi liczbami, zgodnie z kierunkiem kilometrowania linii. Przy istnieniu grup torów na poszczególnych stacjach może być stosowana numeracja rozjazdów odpowiednia do grup torów.

6. Dla zwrotnic i wykolejnic ustala się położenie zasadnicze według wskazówek zawartych w wytycznych. Położenie zasadnicze zwrotnic i wykolejnic podaje się w regulaminie technicznym.
Zwrotnice i wykolejnice powinny być ustawione w położeniu zasadniczym, jeżeli me zachodzi potrzeba przestawienia ich dla przygotowania drogi przebiegu.

7. Wykolejnice i zwrotnice wyposażone w latarnie powinny być oświetlone w czasie i w przypadkach wskazanych w regulaminie technicznym.

8. Zwrotnice z ześrodkowanym nastawianiem, przez które odbywają się jazdy tylko na przebiegi zorganizowane lub zamknięte drążkiem przebiegowym, zwrotnice w torach bocznych, mało używane oraz zwrotnice w torach głównych na szlaku mogą nie mieć latarni zwrotnicowych.

9. Dla sprawdzenia stanu rozjazdów dokonuje się ich oględzin w sposób i w zakresie ustalonym w osobnych instrukcjach. Do kogo należy obowiązek dokonywania oględzin rozjazdów i w jakim czasie należy dokonywać tych oględzin, wskazuje regulamin techniczny.

10. W razie zauważenia nieprawidłowego działania zwrotnicy lub uszkodzenia rozjazdu, należy o tym powiadomić pracownika wyznaczonego do obsługi zwrotnicy, który zgłasza to dyżurnemu ruchu dysponującemu i wpisuje uszkodzenie do dziennika oględzin rozjazdów. W przypadku, gdy uszkodzenie rozjazdu zagraża bezpieczeństwu ruchu, pracownik obsługujący, wstrzymuje ruch przez ten rozjazd i osłania go sygnałami "Stój" lub ustawia zwrotnice w położenie uniemożliwiające jazdę na uszkodzony rozjazd. Przywrócenie ruchu po uszkodzonym rozjeździe może nastąpić dopiero po wpisaniu do dziennika oględzin rozjazdów przez uprawnionego pracownika faktu usunięcia uszkodzenia oraz po przekonaniu się, że zwrotnica działa prawidłowo.

11. Oświetlenie poszczególnych pomieszczeń i miejsc na terenie kolejowym powinno być zgodne z obowiązującymi normami i zapewniać jak najlepsze warunki pracy, przy równoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa ruchu i pracy, bezpieczeństwa podróżnych, ochrony przesyłek i mienia kolejowego.

12. Oświetlenie nie powinno powodować oślepienia oraz wpływać ujemnie na widoczność sygnałów.

13. Oświetlenie wewnętrzne nastawni i posterunków nie powinno pogarszać widoczności okręgu z nastawni lub posterunku.

14. Na terenie lub taborze kolejowym oraz w pobliżu torów kolejowych nie należy instalować świateł kolorów stosowanych w sygnalizacji kolejowej, mogących powodować zniekształcenie obrazów istniejących sygnałów lub pomyłki.

15. W pomieszczeniach pracowników związanych z ruchem, a w razie potrzeby również na peronach, w pomieszczeniach dla podróżnych oraz w grupach torów na stacjach rozrządowych i ładunkowych powinny znajdować się zegary, regulowane codziennie o godzinie dwunastej na podstawie podawanego sygnału czasu. Pociągi należy wyprawiać według czasu wskazywanego przez te zegary. Tarcze zegarów wskazujących niewłaściwy czas powinny być zasłonięte lub unieważnione ukośnym krzyżem.

16. Tory i inne urządzenia kolejowe powinny być utrzymywane wstanie zapewniającym sprawność, ciągłość i bezpieczeństwo ruchu.
Zasady utrzymania i organizacji robót związanych z utrzymaniem, remontem i budową tych urządzeń zawierają oddzielne przepisy i instrukcje.
W razie potrzeby powinien być opracowany tymczasowy regulamin prowadzenia ruchu w czasie tych robót. Szczegółowe postanowienia w sprawie opracowania tego regulaminu zawiera instrukcja o sporządzaniu regulaminów technicznych.


§6

Kolejowe pojazdy szynowe

1. Kolejowe pojazdy szynowe dzielą się na tabor kolejowy (w niniejszej instrukcji w skrócie zwany "tabor") oraz na pojazdy pomocnicze.

2. Tabor dzielimy na zwykły i specjalny. Tabor zwykły stanowią pojazdy szynowe, przystosowane do kursowania w pociągach na ogólnych warunkach i przeznaczone do przewożenia osób i przesyłek.
Do taboru zwykłego należą pojazdy trakcyjne i tabor wagonowy. Pojedynczymi pojazdami trakcyjnymi są:
- lokomotywy: parowe, elektryczne (jedno i dwuczłonowe), spalinowe i akumulatorowe, w tym i parowe bezpaleniskowe;
- zespoły trakcyjne: elektryczne i spalinowe, składające się z członów -wagonów,
- samodzielne wagony silnikowe elektryczne;
- wagony spalinowe;
- spalinowe autobusy szynowe.
Do taboru wagonowego należą wagony osobowe i towarowe.
Tabor specjalny stanowią pojazdy, których budowa zezwala na kursowanie samodzielne lub w pociągach pod pewnymi warunkami, jak: miejsce ustawienia i prędkość jazdy, a które przeznaczone są do prac budowlano-remontowych, ratunkowych i innych. Są to samobieżne zestawy do utrzymania i napraw nawierzchni i sieci trakcyjnej, dźwigi, zestawy, pługi odśnieżne, itp. Maszyny torowe z własnym napędem i urządzeniami umożliwiającymi jazdę w składzie pociągu z prędkością ponad 60 km/h oraz sprzęgalne z taborem wózki motorowe jadące luzem lub w połączeniu uważa się również za tabor specjalny. Maksymalna prędkość tego taboru i miejsce jego umieszczenia w składzie pociągu powinny być wskazane na jego bocznych ścianach.

3. Do pojazdów pomocniczych należą pojazdy, których budowa nie zezwala na włączanie do składu pociągu. Są to: maszyny budowlane na kołach, ciągniki, drezyny, rowery i wózki robocze.


§7

Ogólne obowiązki pracowników związanych z budową i eksploatacją kolei

1. Każdy posterunek obsługiwany powinien być obsadzony przez pracowników posiadających kwalifikacje wymagane przepisami. Postanowienia instrukcji R-l pracownicy ci powinni znać w zakresie potrzebnym do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

2. Postanowienia instrukcji R-1 w zakresie potrzebnym do wykonywania czynności obowiązują w szczególności:
1)
kierowników jednostek organizacyjnych PKP S.A. i ich zastępców;
2) starszych kontrolerów, kontrolerów, inspektorów, starszych instruktorów, instruktorów, starszych dyspozytorów i dyspozytorów;
3) dyżurnych ruchu, nastawniczych, zwrotniczych;
4) pracowników drużyn pociągowych i manewrowych oraz kierowców pojazdów pomocniczych;
5) robotników zatrudnionych przy oświetlaniu, oczyszczaniu urządzeń i prowadzeniu wózków nieszynowych na terenie kolejowym;
6) pracowników związanych z oględzinami technicznymi, utrzymaniem i wyposażeniem taboru i urządzeń, dokonywaniem próby hamulca, odprawą wagonów, obsługą ekspedycyjną oraz zachowaniem porządku publicznego na terenach kolejowych;
7) pracowników wykonujących samodzielnie prace w urządzeniach torowych, sterowania ruchem i łączności i innych urządzeń kolejowych oraz pracowników nadzorujących lub kierujących wykonywaniem tych robót;
8) dróżników przejazdowych oraz pracowników dokonujących obchodów torów;
9) pracowników biurowych związanych z techniką ruchu.

3. Pracownicy wymienieni w ust. 2 powinni znać i przestrzegać dotyczących ich postanowień również innych przepisów, instrukcji i zarządzeń oraz regulaminu technicznego.

3a. Przybyłemu na posterunek (teren pracy) przełożonemu lub organowi kontrolnemu, pracownik pełniący dyżur (kierujący zespołem) ma obowiązek złożyć ustny meldunek, zawierający skrót przebiegu dyżuru.

4. Pracownicy wszystkich kolejowych jednostek organizacyjnych (sekcji) obowiązani są współpracować z personelem sekcji eksploatacji, aby ruch pociągów odbywał się zgodnie z postanowieniami instrukcji R-1, przy czym pracownicy sekcji eksploatacji, kierujący ruchem na swych odcinkach pracy, są koordynatorami tej współpracy i mogą wydawać pracownikom innych jednostek (sekcji) polecenia dotyczące wykonywania postanowień zawartych w tej instrukcji.

5. Pracownicy kolejowi powinni stale pamiętać, że życie i zdrowie podróżnych, innych pracowników oraz ich osobiste zależy przede wszystkim od ścisłego przestrzegania obowiązujących przepisów i instrukcji i nawet nieznaczne uchybienie w stosunku do przepisowego wykonania lub zaniechanie wykonania czynności mogą być powodem zagrożenia bezpieczeństwa ruchu.

6. Wszystkie obowiązki należy wypełniać sumiennie w sposób zapewniający bezpieczeństwo ruchu i pracy, przy jednoczesnym zachowaniu należytej sprawności wykonania wymaganych czynności.

7. Zapewnienie bezpieczeństwa ruchu powinno mieć pierwszeństwo przed wykonaniem innych czynności, przydzielonych pracownikowi.

8. Pracownicy których praca związana jest z ruchem pociągów, powinni w czasie pracy korzystać z zegara wskazującego dokładny czas.

9. Pracownik wywołany telefonicznie powinien zgłosić się podając swój posterunek i stanowisko oraz nazwisko, co następnie podaje również pracownik wywołujący.
Tak dający, jak i otrzymujący telefoniczne polecenie, zawiadomienie, zgłoszenie lub pozwolenie, powinien upewnić się, czy rozmawia z właściwym pracownikiem.

10. Rozmowy te powinny być o ile możności krótkie, a treść ich nie może nasuwać żadnych wątpliwości. Treść otrzymanego telefonogramu zapowiadawczego oraz treść otrzymanego polecenia należy powtórzyć. Jeżeli polecenie wydano przez głośnik i nie ma możliwości powtórzenia polecenia przez odbierającego, polecenie należy wypowiedzieć drugi raz, poprzedzając je słowem "powtarzam".
Odpowiedź na zapytanie powinna zawierać wszystkie istotne dane. Każdą rozmowę przeprowadzoną za pomocą środków technicznych, a dotyczącą ruchu, wszystkie osoby przeprowadzające rozmowę powinny zakończyć słowem "koniec", wypowiedzianym do mikrofonu przed wyłączeniem urządzenia lub zaprzestaniem rozmowy. Treść rozmów mających znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu należy zapisywać we właściwej dokumentacji techniczno-ruchowej, a gdy treść rozmów nie jest bezpośrednio związana z tą dokumentacją -w dzienniku telefonicznym R 138.

11. Zapisów odręcznych w dziennikach, książkach i innych dokumentach należy dokonywać w sposób czytelny atramentem lub długopisem.
Nie wolno zapisów poprawiać, wycierać, wywabiać ani zalepiać. W razie pomyłki należy zapis przekreślić tak, aby możliwe było odczytanie go, a obok należy zrobić nowy zapis i potwierdzić go podpisem z ewentualnym omówieniem.

12. Niektóre druki (dzienniki, książki, itp.) wskazane w przepisach lub instrukcjach, powinny być przesznurowane i opieczętowane, a ilość stron po sprawdzeniu powinien poświadczyć przełożony przed wydaniem druku na posterunek.

13. W razie potrzeby zabrania z posterunku niezakończonej dokumentacji (dziennika, książki, rozkazu szczególnego itp.), przełożony powinien przed zabraniem druku niezakończonego dostarczyć na ten posterunek nowy druk.

14. Całkowicie wykorzystane druki należy przechowywać zgodnie z odnośnymi przepisami.
Druki rozpoczęte w starym roku kalendarzowym, a zakończone w nowym roku kalendarzowym, należy przechowywać z drukami wypełnionymi w całości w nowym roku kalendarzowym.


§8

Podział i zakres czynności pracowników na posterunku ruchu

1. Naczelnicy sekcji organizują pracę na terenie sekcji i na przydzielonych posterunkach ruchu i punktach ekspedcyjnych.
Naczelnicy ci czuwają nad tym, aby podlegli pracownicy zapoznani byli z prawidłowym i sprawnym wykonywaniem swoich obowiązków pracowniczych oraz przestrzegali ściśle postanowień obowiązujących przepisów, instrukcji, regulaminów i zarządzeń.
Gdy zachodzi potrzeba, a zwłaszcza w czasie wzmożonego ruchu, przeszkód i zakłóceń ruchowych oraz niekorzystnych warunków atmosferycznych, naczelnicy sekcji powinni nadzorować pracę również poza godzinami urzędowymi.
Szczegółowe określenie zadań i obowiązków naczelników sekcji zawiera regulamin organizacyjny właściwego zakładu (sekcji).

2. Zadania i obowiązki dyspozytora liniowego i zakładowego określa instrukcja dla dyspozytorów oraz regulamin dyspozytury.
Przez użyte w niniejszej instrukcji określenie "dyspozytor liniowy" należy rozumieć dyspozytora w Dyspozyturze Liniowej i w Ekspozyturach Głównej Dyspozytury Infrastruktury Kolejowej, którego zadaniem jest nadzór nad realizacją rozkładu na wyznaczonym obszarze działania.
Przez określenie "dyspozytor właściwego zakładu" należy rozumieć pracownika bieżącego nadzoru regulującego operatywnie całokształt pracy eksploatacyjnej na obszarze działania właściwego zakładu PKP S.A..

3. Zakres czynności dyżurnych ruchu wskazany jest w ust. 4-9. Przez wyrażenie "dyżurny ruchu" rozumie się pracownika pełniącego obowiązki przewidziane dla dyżurnego ruchu danego rodzaju posterunku następczego. Jeżeli na stacji oprócz dyżurnego ruchu dysponującego wyznaczony jest również dyżurny ruchu pomocniczy lub peronowy albo manewrowy, wówczas każdy z nich jest dyżurnym ruchu w zakresie przewidzianych dla niego czynności.

4. Dyżurny ruchu dysponujący prowadzi ruch na posterunku zapowiadawczym i na przyległych szlakach względnie odstępach w ścisłym porozumieniu z dyżurnymi ruchu sąsiednich posterunków następczych. Poza tym na stacjach z nastawnią centralną dyżurny ruchu dysponujący prowadzi ruch również na przydzielonych posterunkach ruchu, szlakach i odstępach. Gdy dyżurny ruchu dysponujący nie jest w stanie lub z innych powodów nie jest wskazane wykonywanie przez niego wszystkich czynności związanych z prowadzeniem ruchu, część tych czynności przydzielona jest dyżurnym ruchu pomocniczym, peronowym, manewrowym.

5. Dyżurnemu ruchu pomocniczemu mogą być przydzielone następujące czynności:
1) zapowiadanie pociągów na szlakach (odstępach) i prowadzenie dzienników ruchu, albo wydawanie poleceń przygotowania dróg przebiegu i prowadzenie książki przebiegów;
2) obsługa urządzeń w zakresie wynikającym z czynności związanych z prowadzeniem ruchu;
3) powiadamianie dróżników przejazdowych o odjeździe pociągów i o innych okolicznościach.

6. Dyżurnemu ruchu peronowemu mogą być przydzielone następujące czynności:
1) nadzór nad przygotowaniem pociągu do wyprawienia;
2) wydawanie ostrzeżeń;
3) wydawanie, na polecenie dyżurnego ruchu dysponującego, rozkazów szczególnych, pozwoleń, itp.;
4) sprawdzanie i zgłaszanie w ustalony sposób, czy tor dla wjazdu, wyjazdu lub przejazdu pociągu jest wolny i czy droga przebiegu w jego okręgu jest przygotowana;
5) obserwacja wjazdu, wyjazdu lub przejazdu pociągów i podawanie wymaganych sygnałów;
6) zgłaszanie wjazdu pociągów z końcowym sygnałem;
7) organizowanie i nadzorowanie manewrów w przydzielonym rejonie.

7. Dyżurnemu ruchu manewrowemu mogą być przekazane następujące czynności:
1) organizowanie i nadzorowanie pracy manewrowej związanej z rozrządem, zestawianiem i przerabianiem składów oraz obsługą punktów ładunkowych;
2) inne wymienione w ust. 6 pkt. 1 do 5.

8. Jeżeli nadzór nad sprawowaniem niżej podanych czynności nie został przekazany innym pracownikom, wówczas dyżurni ruchu stosownie do podziału czynności czuwają również nad tym, aby:
1) wydawane polecenia i zgłoszenia były jasne i wykonywane we właściwym czasie i we właściwy sposób;
2) pracownicy biorący udział w zestawianiu i przygotowaniu pociągu znajdowali się w wyznaczonych miejscach w ilości oraz w stanie zapewniającym wykonanie pracy;
3) lokomotywy przygotowane do pracy znajdowały się w wyznaczonych miejscach;
4) pociągi przygotowane były do odjazdu we właściwym czasie oraz aby wymagana próba hamulców została wykonana;
5) przestrzegane były przepisy o czystości, oświetlaniu, ogrzewaniu, zestawianiu pociągów i otablicowaniu wagonów oraz aby dokonane były wymagane oględziny techniczne pociągów;
6) na pociągach znajdowały się wymagane sygnały;
7) droga przebiegu była wolna i przygotowana we właściwym czasie;
8) sygnały podawane były wyraźnie i przepisowo, a sygnały słuchowe ograniczone do niezbędnych potrzeb;
9) pociągi zatrzymywały się na wyznaczonych miejscach;
10) zapewnione było bezpieczne wsiadanie i wysiadanie podróżnych;
11) wózki bagażowe, pocztowe i pojemniki kołowe nie przejeżdżały przez tory bezpośrednio przed pociągiem, jeździły ostrożnie po peronach, możliwie przed wsiadaniem i wysiadaniem podróżnych, znajdowały się we właściwym miejscu przed wjazdem pociągu oraz aby były zabezpieczone w odpowiedniej odległości od toru przed niezamierzonym uruchomieniem;
12) poczekalnie, okienka kasowe i przejścia na perony były otwierane w wyznaczonym czasie;
13) podjazdy, przejścia, tunele i perony były w porę oświetlone;
14) obsługiwane były w porę i właściwie urządzenia do informowania podróżnych, znajdujące się w poczekalniach, na peronach itd.;
15) wsiadanie i wysiadanie podróżnych oraz załadunek i wyładunek bagażu odbywały się sprawnie;
16) zostały przygotowane i nadane lub odebrane we właściwym czasie analizy pociągowe, wiadomości o opóźnieniach, oczekującej pracy przy pociągu itp.;
17) obsługa stojących na stacji lokomotyw parowych i wagonów ogrzewczych nie zalewała woda urządzeń stacyjnych, nie oczyszczała palenisk w miejscach niedozwolonych, nie zadymiała stacji oraz nie dopuszczała do zrywania zaworów bezpieczeństwa przy peronach krytych i w pobliżu pomieszczeń mieszkalnych i biurowych;
18) przejścia i przejazdy przez tory nie były zastawiane dłużej niż to jest potrzebne;
19) znajdujący się na torach tabor zabezpieczony został przed zbiegnięciem;
20) zegary stacyjne wskazywały dokładny czas oraz aby tarcze zegarowe zostały zasłonięte lub unieważnione w przypadku fałszywych wskazań tych zegarów;
21) pracownicy powiadamiani byli o zmianach ustalonego porządku pracy na stacji.

9. Dyżurny ruchu zatrudniony na posterunku odstępowytn przepuszcza pociągi na przedni odstęp, gdy odstęp ten jest wolny, oraz wykonuje inne czynności związane z prowadzeniem ruchu na tym posterunku.

10. Pracownik posterunku osłonnego osłania miejsce niebezpieczne i przepuszcza przez to miejsce pociągi. Posterunek osłonny powinien być obsadzony przez pracownika o kwalifikacjach nastawniczego. W razie potrzeby Dyrektor Zakładu Infrastruktury Kolejowej zarządza, aby posterunek osłonny obsadzony był przez dyżurnego ruchu.

11. Nastawniczy obsługuje i utrzymuje w czystości urządzenia sterowania ruchem i łączności, znajdujące się w nastawni.

12. Jeżeli w nastawni pełni czynności równocześnie kilku nastawniczych, wówczas jeden z nich pełni obowiązki starszego nastawniczego. Starszy nastawniczy, oprócz wykonywania obowiązków nastawczego w przydzielonym mu zakresie koordynuje pracę pozostałych nastawniczych. W regulaminie technicznym należy ustalić ścisły podział czynności każdego z nastawniczych i starszego nastawniczego. Ilekroć w instrukcji jest mowa o nastawniczym, należy rozumieć również starszego nastawniczego.

13. Zwrotniczy obsługuje, oświetla i utrzymuje w czystości zwrotnice i wykolejnice nastawiane ręcznie na miejscu w przydzielonym mu okręgu nastawczym.

14. Starszy zwrotniczy koordynuje i nadzoruje pracę przydzielonych mu posterunków zwrotniczych oraz obsługuje urządzenia znajdujące się na wyznaczonym mu posterunku (tablica kontrolna kluczowa, telefon itp.).
Jeśli w okręgu starszego zwrotniczego nie ma zwrotniczego, starszy zwrotniczy nastawia zwrotnice osobiście.

15. Pracownicy wymienieni w ust. 3-14 wykonują również inne czynności wskazane w regulaminie technicznym. Pracownikowi zatrudnionemu na posterunku przy czynnościach przewidzianych instrukcją R-1. które nie wypełniają mu całkowicie ustawowego czasu pracy, dyrektor właściwego zakładu może przydzielić inne czynności, jeżeli nie będzie to wpływać ujemnie na terminowość i dokładność wykonania czynności związanych z bezpieczeństwem i sprawnością ruchu.

16. Szczegółowy podział czynności dyżurnych ruchu i innych pracowników biorących udział w prowadzeniu ruchu zawiera regulamin techniczny.


§9

Przekazywanie i obejmowanie dyżuru

1. Dla każdego miejsca pełnienia czynności i posterunku, na których praca związana jest z ruchem pociągów, należy ustalić czasy zmiany pracowników pełniących dyżur i należy podać je w regulaminach technicznych.

2. Zgłaszanie się do pracy w stanie nietrzeźwym, pełnienie dyżuru w tym stanie, jak również używanie napojów alkoholowych w czasie pracy jest zabronione.
Zabrania się dopuszczania pracowników nietrzeźwych do pełnienia czynności związanych z ruchem lub przekazywania im dyżuru.

3. Pracownikowi pełniącemu czynności związanych z ruchem me wolno opuścić miejsca pracy przed przekazaniem dyżuru i przed objęciem dyżuru przez następcę.

4. Przekazanie i objęcie dyżuru nieprzerwanego (na posterunku stale czynnym) odbywa się osobiście ustnie i pisemnie albo tylko ustnie.

5. W zakresie potrzebnym dla danego posterunku przekazujący powinien poinformować obejmującego:
1) o wszelkich odchyleniach od rozkładu jazdy pociągów, a w szczególności o kursowaniu pociągów niestałych, odwołaniu pociągów stałych, opóźnieniach i wcześniejszym odjeździe pociągów, zmianie toru wjazdowego, o zarządzeniu nieprzewidzianego postoju pociągu lub zniesieniu rozkładowego postoju pociągu;
2) o stanie zajętości i zamknięciu torów stacyjnych i szlakowych;
3) o stanie urządzeń sterowania ruchem (uszkodzenia, stan plomb, zamknięć, liczników, itp.), czy wprowadzono obostrzenia w sposobie prowadzenia ruchu, o stanie sieci trakcyjnej i zasilania oraz o stanie urządzeń łączności;
4) o robotach przy tych urządzeniach i o robotach drogowych, mających wpływ na sposób prowadzenia ruchu lub wymagających szczególnej ostrożności;
5) o obowiązujących ostrzeżeniach i o kursowaniu pojazdów pomocniczych;
6) o sytuacji w pracy manewrowej;
7) o zaległej pracy i o wydanych względnie otrzymanych poleceniach, których jeszcze nie wykonano;
8) o wszelkich wydarzeniach i okolicznościach mających wpływ na bezpieczeństwo i sprawność ruchu.
Obejmujący dyżur powinien zapoznać się dokładnie z tymi sprawami, obejrzeć urządzenia i zbadać zapisy, a w razie potrzeby zażądać dodatkowych wyjaśnień.
Obejmującemu dyżur należy przekazać regulamin techniczny, aktualnie prowadzone dzienniki, książki i inne druki, służbowe rozkłady jazdy z dodatkami, przepisy i instrukcje, przybory sygnałowe i inwentarz oraz pisma i telegramy, których treść jest nadal ważna.

6. Dokładny czas przekazania i objęcia dyżuru należy zanotować we wszystkich dziennikach ruchu i w książce przebiegów; a na posterunkach, które nie prowadzą żadnego z tych druków, w dzienniku telefonicznym. Zapis ten powinni potwierdzić podpisem tak pracownik przekazujący, jaki przyjmujący dyżur.
Oprócz tych zapisów - w książce przebiegów, a gdzie jej nie ma, w dzienniku telefonicznym, należy zanotować krótko sprawy aktualne w chwili przekazywania dyżuru, a mianowicie:
1) sprawy wymienione w ust. 5;
2) ewentualny brak podręczników, przyborów sygnałowych lub innych przedmiotów, które powinny być przekazane obejmującemu dyżur.
Zamiast wymieniania obowiązujących ostrzeżeń należy wskazać te książki ostrzeżeń, w których znajdują się zapisy o aktualnie obowiązujących ostrzeżeniach. Również wskazać okoliczności wymienione w §76 ust. 37.
W razie potrzeby można przewidzieć w regulaminie technicznym pisemne przekazywanie i obejmowanie dyżuru w osobnej książce.

7. Na posterunkach, na których przekazywanie i obejmowanie dyżuru odbywa się ustnie i pisemnie, do czasu całkowitego ukończenia przekazywania i objęcia dyżuru i potwierdzenia tego podpisami, pracownikowi obejmującemu dyżur nie wolno wykonywać żadnych czynności związanych z prowadzeniem ruchu, a po złożeniu podpisów przez przekazującego i obejmującego czynności tych nie wolno wykonywać pracownikowi, który przekazał dyżur. Wyjątek stanowi konieczność zapobiegnięcia nagle grożącemu niebezpieczeństwu.

8. Na posterunkach czynnych okresowo w ciągu doby, przekazywanie dyżuru przed przerwą i obejmowanie dyżuru po przerwie odbywa się tylko pisemnie.
Przekazuje się wówczas wszystkie informacje wymienione w ust. 5. Książkę zawierającą pisemne przekazanie dyżuru oraz inne książki ruchowe, regulamin techniczny, aktualne pisma i telegramy należy pozostawiać w ustalonym miejscu.
Postanowienia w sprawie czasu przekazywania i obejmowania dyżuru oraz sposobu postępowania związanego z przerwą dyżuru (wykonywania czynności) zawiera regulamin techniczny.


§10

Określenie i podział pociągów

1. Pociągiem nazywa się skład pociągu (§ 23 ust. 1) sprzęgnięty z czynnym pojazdem trakcyjnym lub pojazd trakcyjny - osygnalizowany i przygotowany do drogi albo znajdujący się w drodze.
Jadące luzem pojazdy trakcyjne oraz niektóre jednostki taboru specjalnego kursują jako pociągi.
Ciężkie pojazdy pomocnicze kursują na zasadach ustalonych dla pociągów.

2. Pod względem kursowania pociągi dzielą się na:
1) pociągi stałe, tj. przewidziane w służbowym rozkładzie jazdy i kursujące codziennie lub w dni ustalone w rozkładzie jazdy;
2) pociągi niestale, do których należą:
a)
pociągi dodatkowe, tj. przewidziane w rozkładzie jazdy, lecz uruchamiane tylko w razie potrzeby; pociąg kursujący tytko w dni ustalone w rozkładzie jazdy, w razie uruchomienia go w dniach nie ustalonych w rozkładzie jazdy, należy w tych dniach uważać za pociąg dodatkowy,
b) pociągi nadzwyczajne, tj. nie przewidziane w służbowym rozkładzie jazdy, a uruchamiane w razie potrzeby według rozkładu jazdy specjalnie dla nich opracowanego lub bez szczegółowego rozkładu jazdy (§ 50).

3. Pod względem rodzaju przewozów pociągi dzielą się na: pasażerskie, mieszane, towarowe i służbowe.

4. Pociągi pasażerskie dzielą się na:

1) kwalifikowane:
a) EuroCity.
b) EuroNight.
c) InterCity,
d) Ekspresowe,
2) międzywojewódzkie - kursujące w relacji pomiędzy województwami:
a) pospieszne.
b) osobowe,
c) nocne - wyłącznie z miejscami sypialnymi i do leżenia.
3) regionalne - kursujące w granicach jednego województwa lub realizujące połączenia z sąsiednimi województwami:
a) pospieszne.
b) osobowe,
c) podmiejskie,
d) miejskie.

5. Pociągi mieszane należą do kategorii pociągów pasażerskich lub towarowych, zależnie od tego czy służą przeważnie do przewozu osób (osobowo-towarowe), czy przeważnie do przewozu towarów (towarowo-osobowe).

6. Pociągi towarowe dzielą się na:
1) towarowo-osobowe;
2) systemowe europejskie i krajowe;
3) pozostałe międzynarodowe;
4) do przewozów zwartych;
5) pośpieszne:
a) wielogrupowe,
b) jednogrupowe,
6) niemasowe:
a) wielogrupowe,
b) jednogrupowe,
7) liniowe:
a) wielogrupowe,
b) jednogrupowe,
8) zdawcze rejonowe;
9) zdawcze manewrowe;
10)zdawcze bocznicowe.

7. Do pociągów służbowych należą pociągi ratunkowe, gospodarcze i robocze (w tym pogotowia techniczne, jak sieciowe itp.), samobieżne zestawy remontowe, próbne, doświadczalne, inspekcyjne, lokomotywowe, przewożące pracowników kolejowych, próżne składy pasażerskie lub wagony do naprawy, pojazdy trakcyjne luzem itp.

8. Pociągi przewożące materiały budowlane itp. lub składy specjalistyczne określa się jako pociągi:
1) gospodarcze - od miejsca składowania materiałów względnie postoju składu pociągu do ostatniej stacji przed szlakiem lub szlakami, gdzie pociągi te mają pracować;
2) robocze - na szlaku lub szlakach pomiędzy dwiema sąsiednimi stacjami, gdzie użyte będą do wykonania pracy (remontowej, montażowej, wyładunkowej, itp.).

9. Za lokomotywę luzem należy uważać jedną lokomotywę lub więcej sprzęgniętych ze sobą lokomotyw czynnych, nie przegrodzonych wagonami (§ 26 ust. l2), jak również lokomotywę, do której dodano najwyżej cztery wagony towarowe lub cztery próżne wagony osobowe lub jeden próżny elektryczny zespół trakcyjny.

10. Jeżeli dla określenia celu (jak np. rejestracja pracy) potrzebny jest inny podział pociągów niż zawarty w ust. 3-9, należy go podać w odpowiedniej instrukcji lub zarządzeniu.


§11

Rozkład jazdy pociągów i zarządzanie zmian

1. Ruch pociągów odbywa się według planu, którym jest rozkład jazdy.

2. Rozkłady jazdy wydaje się do użytku wewnętrznego kolei i do użytku publicznego. Rozkłady jazdy do użytku pracowników przedsiębiorstwa PKP S.A. wydaje się w formie:
1) wykresów ruchu pociągów;
2) zeszytów służbowego rozkładu jazdy;
3) dodatków do służbowego rozkładu jazdy.
Rozkład jazdy pociągów PKP S.A. do użytku publicznego wydaje się w formie:
1) ściennego rozkładu jazdy pociągów pasażerskich (plakatów);
2) książkowego rozkładu jazdy pociągów pasażerskich obejmującego całą sieć lub jej część (sieciowy i rejonowe);
3) ściennego rozkładu jazdy pociągów towarowych przeznaczonych do przyśpieszonego przewozu przesyłek;
4) stacyjnych tablic odjazdu i przyjazdu pociągów pasażerskich.

3. W razie potrzeby mogą być wydawane inne, pomocnicze wydawnictwa rozkładu jazdy pociągów do użytku wewnętrznego kolei bądź do użytku publicznego.

4. W ściennym rozkładzie jazdy pociągów pasażerskich, przed wywieszeniem go do użytku publicznego, należy podkreślić linią ciągłą koloru czerwonego nazwę stacji (przystanku) oraz czasy przyjazdu i odjazdu pociągów.

5. Pracownicy, których czynności związane są z ruchem pociągów, powinni posiadać w czasie pełnienia dyżuru aktualny rozkład jazdy albo mieć możność korzystania z rozkładu lub wyciągu z tego rozkładu,

6. Na każdym posterunku technicznym powinien znajdować się wyciąg ze służbowego rozkładu jazdy. W wyciągu tym należy wpisać wszystkie rozkładowe pociągi w porządku chronologicznym, przy czym odnośnie pociągów przyjeżdżających o kolejności wpisania ich decydujący jest czas ich przyjazdu.
W wyciągu ze służbowego rozkładu jazdy należy podać numery pociągów, czasy przyjazdu, odjazdu lub przejazdu, postoju pociągu na danym posterunku następczym, czasy jazdy na przyległych szlakach oraz numery torów stacyjnych. wyznaczonych dla poszczególnych pociągów.
Na stacjach rozrządowych zamiast numeru toru można wskazać grupę torów. Na liniach zelektryfikowanych należy wskazać rodzaj trakcji nieelektrycznej, a na innych liniach rodzaj trakcji należy wskazać w razie potrzeby.
W razie potrzeby właściwy zakład może zarządzić sporządzenie ponadto wykazu jazd lokomotyw od i do pociągów.

7. Stacje, na których drużyna pociągowa (nie dotyczy drużyny pociągowej w przypadku jej jednoosobowej obsady trakcyjnej bez drużyny konduktorskiej) ma obowiązek zgloszenia wjazdu pociągu z sygnałami końca pociągu i zatrzymaniu się ostatniego wagonu na właściwym miejscu powinny być odpowiednio oznaczone w służbowym rozkładzie jazdy.

8. Terminy wprowadzenia w życie nowego rozkładu jazdy Zarząd PKP S.A. podaje do publicznej wiadomości w Biuletynie Polskich Kolei Państwowych S.A., a dyrekcje przewozów ogłaszają ten termin przez radio i w prasie.

9. Zmiany i uzupełnienia rozkładu jazdy powinny być zarządzone w terminie dostatecznym do wykonania potrzebnych przygotowań, wprowadzenia poprawek i powiadomienia zainteresowanych.

10. Wszystkie rozkłady jazdy i wyciągi z nich powinny być stale aktualne.

11. W okresie obowizywania rozkadu jazdy pociągów, o zmianie rozkładu jazdy poszczególnych pociągów, wyznaczeniu do kursowania i odwołaniu kursowania pociągu stałego lub niestałego, wprowadzeniu zmienionych dat kursowania pociągów oraz zmianie cech i parametrów technicznych pociągów decydują:
1) Dyrekcja Przewozów Pasażerskich lub inny przewoźnik spoza PKP S.A. - w zakresie wszystkich pociągów pasażerskich i służbowych obsługujących przewozy pasażerskie,
2) przewoźnicy kolejowi - w zakresie pociągów towarowych wszystkich rodzajów, obsługujących przewozy towarowe.
Wprowadzenie powyższych zmian do rozkładu jazdy zarządza Dyrekcja Infrastruktury Kolejowej.

12. Pociągi ratunkowe, robocze, pogotowia techniczne, pługi odśnieżne czynne i pojazdy trakcyjne luzem mogą kursować bez szczegółowego rozkładu jazdy z największą dozwoloną prędkością z zachowaniem postanowień § 79 ust. I.

13. O wyznaczeniu do kursowania pociągu niestałego, o odwołaniu kursowania pociągu stałego lub doraźnie wyznaczonego do kursowania pociągu niestałego oraz o zmianie rozkładu jazdy należy zainteresowane jednostki i niektórych pracowników zawiadomić telegramem według odpowiedniego adresu liczbowego, a w pilnych przypadkach telefonicznie (selektorem) przez dyspozytora zakładu. Szczegółowe postanowienia w tym kierunku zawiera Instrukcja o skróconych adresach liczbowych.

14. Pojazdy pomocnicze kursują bez szczegółowego rozkładu jazdy. O wyprawieniu na szlak pojazdu pomocniczego decyduje dyżurny ruchu po porozumieniu się z dyspozytorem zakładu i z dyżurnym ruchu sąsiedniego posterunku zapowiadawczego.


Powrót do strony głównej R-1