Rozdział II
OBEJMOWANIE, PRZEKAZYWANIE I PEŁNIENIE DYŻURU ORAZ ZACHOWANIE SIĘ W CZASIE PEŁNIENIA DYŻURU


§8 §9 §10 §11 §12 §13 §14 §15
§16 §17 §18 §19 §20 §21 §22

§ 8
Przyjęcie i przekazanie dyżuru

1. Czas zmiany pracowników na posterunkach technicznych należy ustalić w regulaminie technicznym.

2. Zgłaszanie się do pracy w stanie nietrzeźwym lub po zażyciu środków odurzających, pełnienie dyżuru w tym stanie, jak również używanie napojów alkoholowych i środków odurzających w czasie pracy jest zabronione.

3. Zabrania się przekazywania dyżuru pracownikowi będącemu w stanie wskazującym na spożycie alkoholu.

4. Pracownikowi pełniącemu czynności związane z ruchem kolejowym nie wolno opuścić miejsca pracy przed przekazaniem dyżuru przyjmującemu. W przypadku nie przybycia we właściwym czasie pracownika zmieniającego, należy fakt ten zgłosić przełożonemu i zastosować się do jego poleceń.

5. Przekazanie i objęcie dyżuru na posterunku technicznym odbywa się w sposób określony w regulaminie technicznym.

6. Przekazujący powinien poinformować obejmującego dyżur o:
1) wszelkich odchyleniach od rozkładu jazdy pociągów,
2) stanie zajętości i zamknięciu torów stacyjnych i szlakowych,
3) stanie rozjazdów,
4) stanie urządzeń sterowania ruchem kolejowym (usterki, stan plomb, zamknięć, liczników, itp.), wprowadzonych obostrzeniach w sposobie prowadzenia ruchu, stanie sieci trakcyjnej oraz urządzeń łączności,
5) prowadzonych pracach przy urządzeniach wymienionych w pkt 3 i 4 oraz robotach torowych mających wpływ na sposób prowadzenia ruchu lub wymagających szczególnej ostrożności,
6) obowiązujących ostrzeżeniach doraźnych,
7) kursowaniu pojazdów pomocniczych,
8) sytuacji w pracy manewrowej,
9) zaległej pracy i wydanych względnie otrzymanych poleceniach, których jeszcze nie wykonano,
10) wszelkich wydarzeniach i okolicznościach mających wpływ na bezpieczeństwo ruchu kolejowego.

7. Obejmującemu dyżur należy przekazać znajdującą się na posterunku technicznym dokumentację techniczno - ruchową, instrukcje i inwentarz.

8. Obejmujący dyżur powinien zapoznać się z treścią zapisów w dokumentacji, dokonać oględzin urządzeń, a w razie potrzeby zażądać dodatkowych wyjaśnień.

9. Przekazanie i przyjęcie dyżuru należy zanotować we wszystkich dziennikach ruchu i w książce przebiegów, a na posterunkach technicznych które ich nie prowadzą w dzienniku telefonicznym lub dokumentacji określonej w regulaminie technicznym. Należy podać dokładny czas oraz datę przekazania i przyjęcia dyżuru. Zapisy te powinni potwierdzić czytelnym podpisem pracownik przekazujący i obejmujący dyżur.

10. Pracownikowi obejmującemu dyżur nie wolno wykonywać żadnych czynności związanych z prowadzeniem ruchu, do czasu przyjęcia przez niego dyżuru, potwierdzonego podpisem. Po złożeniu podpisów przez przekazującego i obejmującego dyżur czynności tych nie wolno wykonywać pracownikowi, który dyżur przekazał. Wyjątek stanowi konieczność zapobiegnięcia nagle grożącemu niebezpieczeństwu.

11. W przypadku, gdy istnieją przeszkody uniemożliwiające przepisowe przekazanie dyżuru lub zachowanie pracownika, który powinien go przekazać budzi zastrzeżenia - obejmujący zgłasza o tym przełożonemu i przejmuje dyżur. W takiej sytuacji obowiązki dyżurnego ruchu może przejąć również uprawniony naczelnik sekcji eksploatacji, jego zastępca lub inny uprawniony i wyznaczony przez naczelnika sekcji pracownik.


§ 9
Obowiązki w czasie dyżuru

1. Pracownik posterunku technicznego w czasie pełnienia dyżuru powinien stale obserwować teren swojego okręgu nastawczego.

2. Gdy nie odbywa się ruchu kolejowy, wolny czas należy wykorzystywać na czynności, związane z utrzymaniem w czystości urządzeń, pomieszczenia posterunku technicznego oraz przyległego terenu.

3. Jeżeli w pracy posterunku technicznego występuje określona regulaminem technicznym przerwa, wymagająca obecności pracownika na dyżurze, w czasie jej trwania naczelnik sekcji eksploatacji może przydzielić pracownikowi wykonanie innych czynności określonych w regulaminie technicznym.

4. Oglądanie programów telewizyjnych w czasie pracy jest zakazane. Słuchanie radia może mieć miejsce jedynie w chwilach zmniejszonego natężenia pracy oraz podczas przerw w pracy, o ile nadmiernie nie angażuje uwagi pracownika negatywnie wpływając na wykonywanie obowiązków.

5. Pracownik pełniący dyżur na posterunku powinien zwracać uwagę na sygnały podawane przez innych pracowników oraz na sygnały skierowane do niego, zgłaszać się na nie niezwłocznie, a każde polecenie powtórzyć.

6. Pracownikowi nie wolno udostępniać osobom postronnym dokumentacji techniczno - ruchowej.

7. Pracownik pełniący dyżur na posterunku technicznym nie może dopuszczać osób nieuprawnionych do obsługi urządzeń i wykonywania innych czynności mających wpływ na bezpieczeństwo ruchu kolejowego.

8. Pracownicy szkolący się na posterunku technicznym, mogą obsługiwać urządzenia pod nadzorem i odpowiedzialnością pracownika pełniącego dyżur, jeżeli przy przyjęciu dyżuru zostali wpisani do prowadzonej dokumentacji.


§ 10
Przekazywanie informacji przełożonym

1. W przypadku przybycia na posterunek przełożonego lub osoby kontrolującej, pracownik pełniący dyżur powinien przekazać mu ustną informację. Osoby nieznane należy wylegitymować.

2. Przykładowa forma przekazywanej informacji jest następująca: "Dyżurny ruchu (nazwisko) informuje, że tok pracy na nastawni (nazwa) jest normalny" albo "Nastawniczy (nazwisko) informuje, że tok pracy na nastawni (nazwa) jest normalny" lub "Nastawniczy (nazwisko) informuje, że w okręgu nastawni (nazwa) nastąpiło: i wymienia ważniejsze nieprawidłowości".

3. Na posterunku z obsadą wieloosobową informację przekazuje pracownik na wyższym stanowisku lub koordynujący pracę, odpowiedzialny za całokształt pracy tego posterunku.


§ 11
Prowadzenie dokumentacji techniczno - ruchowej

1. Na posterunkach technicznych w zależności od potrzeb prowadzi się dokumentację techniczno - ruchową określoną w § 4 ust. 1 pkt 2.

2. Zapisów w prowadzonej dokumentacji należy dokonywać właściwie, czytelnie i trwale. Zapisów nie wolno poprawiać, wycierać, wywabiać, zamazywać ani zaklejać. W przypadku pomyłki należy zapis przekreślić tak, aby możliwe było jego odczytanie, a obok należy nanieść nowy zapis i potwierdzić go podpisem.

3. Dokumentacja związana z ruchem kolejowym powinna być przesznurowana i opieczętowana, a ilość stron po sprawdzeniu przed wydaniem druku na posterunek techniczny poświadczona podpisem przez przełożonego. U dyżurnego ruchu powinien znajdować się zapas książek, dzienników i druków stosowanych na posterunkach technicznych.

4. Zabierając z posterunku niezakończoną dokumentację przełożony powinien przed jej zabraniem dostarczyć nowy druk.

5. Całkowicie wykorzystane dokumenty należy przechowywać zgodnie z "Indeksem formularzy i druków". Druki rozpoczęte w starym roku kalendarzowym, a zakończone w nowym roku kalendarzowym należy przechowywać z drukami wypełnionymi w całości w nowym roku kalendarzowym.


§ 12
Oddalanie się z posterunku

1. Podczas pełnienia dyżuru, pracownikom podlegającym dyżurnemu ruchu dysponującemu, nie wolno oddalać się z posterunku bez uzyskania zgody dyżurnego ruchu dysponującego.

2. W czasie chwilowej nieobecności na posterunku technicznym z jednoosobową obsadą, wywołanej potrzebą związaną z pracą lub fizjologiczną, należy zamknąć pomieszczenie i zabrać klucz ze sobą po uprzednim zgłoszeniu o tym:
1) dyżurny ruchu dysponujący - dyspozytorowi oraz dyżurnym ruchu sąsiednich posterunków zapowiadawczych,
2) pozostali pracownicy - dyżurnemu ruchu dysponującemu.
Obsługiwane przez posterunek techniczny semafory powinny w tym czasie być nastawione na sygnał "Stój".

3. W razie zachorowania pracownika pełniącego dyżur na posterunku technicznym, pracownik ten powinien o tym zawiadomić:
1) dyżurny ruchu dysponujący - naczelnika sekcji lub jego zastępcę,
2) pozostali pracownicy - dyżurnego ruchu dysponującego.
Pracownik musi jednak pozostać na posterunku do czasu przybycia zastępcy. W nagłych przypadkach naczelnik sekcji lub jego zastępca, o ile posiada wymagane kwalifikacje i autoryzację, powinien przejąć obowiązki dyżurnego ruchu dysponującego do czasu przybycia innego dyżurnego. Ewentualne zastępstwo pozostałych pracowników (w przypadku zachorowania pracownika nastawni wykonawczej) wyznacza dyżurny ruchu w porozumieniu z naczelnikiem sekcji np. przez przesunięcie pracownika posiadającego wymagane kwalifikacje i autoryzację na to stanowisko z posterunku o wieloosobowej obsadzie.


§ 13
Prowadzenie rozmów za pomocą urządzeń łączności

1. Pracownik wywołany środkami łączności zgłaszając się powinien podać nazwę posterunku, stanowisko oraz nazwisko. W tej samej kolejności informacje powinien podać pracownik wywołujący. Pracownicy przekazujący i otrzymujący informację środkami łączności powinni upewnić się, czy rozmawiają z właściwą osobą.

2. Rozmowy powinny być krótkie, a ich treść nie może nasuwać żadnych wątpliwości. Treść otrzymanego telefonogramu lub polecenia należy powtórzyć. Każdą rozmowę przeprowadzoną za pomocą urządzeń łączności, a dotyczącą prowadzenia ruchu kolejowego, należy zakończyć słowem "koniec".

3. Przekazane informacje dotyczących prowadzenia ruchu kolejowego, powinny być odnotowane w dzienniku telefonicznym, jeżeli z postanowień innych instrukcji nie wynika, że muszą być odnotowane w innej dokumentacji.


§ 14
Zdejmowanie plomb

1. W razie potrzeby, pracownik obsługujący urządzenia srk może zdjąć plomby z urządzeń wymienionych w wykazie zamieszczonym w instrukcji o zasadach eksploatacji i prowadzenia robót w urządzeniach srk, z tym że pracownik nastawni wykonawczej może to uczynić tylko za każdorazową zgodą dyżurnego ruchu dysponującego.

2. O zdjęciu plomb i wprowadzonych w związku z tym obostrzeniach w prowadzeniu ruchu należy dokonać zapisu przez całą szerokość strony:
1) dziennika ruchu - dyżurny ruchu jeżeli dotyczy to urządzeń liniowych,
2) książki przebiegów - dyżurny ruchu jeżeli dotyczy to urządzeń stacyjnych,
3) książki przebiegów - pracownik wykonawczego posterunku nastawczego.
Ponadto dyżurny ruchu i pracownik wykonawczego posterunku nastawczego dokonują zapisu w książce kontroli urządzeń srk.
Jeżeli obostrzenia nie są wymagane, zapisów dokonuje się tylko w książce kontroli urządzeń srk.

3. Zapisy o wykonywaniu robót lub otwieraniu kłódek i zdejmowaniu lub zakładaniu przez uprawnionych pracowników obsługi technicznej plomb oraz wprowadzonych i odwołanych w związku z tym obostrzeniach w prowadzeniu ruchu, powinny być przenoszone przez pracownika posterunku nastawczego z książki kontroli urządzeń srk do dziennika ruchu lub książki przebiegów.

4. Jeśli obostrzenia nie są wymagane i nie są wprowadzone, pracownik posterunku nastawczego przyjmuje do wiadomości zapisy wniesione przez uprawnionych pracowników obsługi technicznej w książce kontroli urządzeń srk, a pracownik wykonawczego posterunku nastawczego powiadamia o nich dyżurnego ruchu, odnotowując w książce kontroli urządzeń srk jego zgodę na zdjęcie plomb i przystąpienie do robót.

5. Na posterunkach nastawczych, na których książka przebiegów nie jest prowadzona, zapisów o zdjęciu i założeniu plomb oraz wprowadzonych i odwołanych w związku z tym obostrzeniach, dokonuje się tylko w książce kontroli urządzeń srk. Jeżeli obostrzenia dotyczą urządzeń liniowych, odnotowuje się je również w dzienniku ruchu.


§ 15
Postępowanie w okresie zimy

1. W czasie opadów śniegu i mrozu pracownik posterunku technicznego zobowiązany jest w miarę możliwości do utrzymania urządzeń w stanie czynnym. W tym celu należy w przerwach w ruchu kolejowym oczyszczać ze śniegu i lodu zwrotnice oraz dostępne ruchome części zewnętrznych urządzeń srk (sygnalizatory, pędnie, naprężacze). Czynności te należy wykonywać do czasu przybycia innych pracowników.

2. Należyte działanie dźwigni nastawczych należy sprawdzać przez próbne ich przekładanie. Dźwignie sygnałowe można przekładać próbnie tylko wtedy, gdy nie są uzależnione od blokady liniowej i tylko za każdorazowym pozwoleniem dyżurnego ruchu dysponującego (w czasie gdy nie odbywa się ruch pojazdów kolejowych).

3. Do wymienionych w ust. 1 czynności mogą być wyznaczeni inni pracownicy. Zakres prac oraz sposób nadzoru nad ich wykonaniem powinien być określony w regulaminie akcji zimowej.


§ 16
Kontrola oświetlenia sygnalizatorów i wskaźników

1. Pracownik posterunku nastawczego, powinien w swoim okręgu nastawczym zwracać uwagę na prawidłowe oświetlenie sygnalizatorów i wskaźników oraz powtarzaczy w pomieszczeniu nastawni.

2. W czasie dyżuru należy jak najczęściej (w porze ciemnej), nie mniej jednak niż raz przed północą i raz po północy sprawdzać oświetlenie semaforów kształtowych. Do sprawdzenia można wykorzystać radiotelefoniczną sieć pociągową.

3. Sposób i wynik przeprowadzania kontroli oświetlenia sygnalizatorów i wskaźników, należy odnotować w dzienniku ruchu lub książce przebiegów.


§ 17
Przygotowanie drogi przebiegu

1. Przygotowanie drogi przebiegu obejmuje wykonanie wszystkich przewidzianych regulaminem technicznym czynności, celem zapewnienia prawidłowej i bezpiecznej jazdy pojazdów kolejowych. Ruch kolejowy powinien odbywać się tylko po przygotowanych drogach przebiegu.

2. Ruch pociągów należy prowadzić po torach wyznaczonych w wyciągu z wewnętrznego rozkładu jazdy i po zorganizowanych drogach przebiegu. W razie potrzeby dyżurny ruchu może zmienić tor wjazdowy, o czym powinien powiadomić przed wydaniem polecania przygotowania drogi przebiegu posterunki techniczne biorące udział w jej przygotowaniu.

3. Jeżeli dyżurny ruchu nie zawiadomił posterunku o zmianie toru wjazdowego i wydał polecenie nastawienia przebiegu innego niż przewiduje wyciąg z wewnętrznego rozkładu jazdy, pracownik posterunku przed przygotowaniem drogi przebiegu powinien upewnić się czy dyżurny ruchu nie popełnił pomyłki. Pracownik ten powinien postąpić podobnie, jeżeli polecenie otrzymane za pomocą urządzeń blokady stacyjnej jest niezgodne z uprzednio otrzymaną informacją telefoniczną. Fakt zmiany toru wjazdowego należy odnotować w dzienniku ruchu i książce przebiegów.

4. Jeżeli dyżurny ruchu wyda polecenie przygotowania drogi przebiegu na tor zajęty tylko za pomocą blokady stacyjnej bez uprzedniej informacji telefonicznej, lub gdy polecenie to będzie sprzeczne z uprzednio otrzymanym poleceniem, nie należy go wykonywać, ale zwrócić na to uwagę dyżurnemu ruchu, a dopiero po otrzymaniu niezbędnych wyjaśnień odpowiednio wykonać polecenie.

5. W przypadku, gdy zachodzi potrzeba zatrzymania pociągu przed semaforem wjazdowym, dyżurny ruchu powinien wydać na to oddzielne polecenie.

6. Jeżeli w okręgu nastawczym prowadzi się manewry sprzeczne z drogą przebiegu dla pociągu, a przerwanie ich wymaga dłuższego czasu, dyżurny ruchu powinien we właściwym czasie wydać polecenie przerwania manewrów. W innym przypadku polecenie przygotowania drogi przebiegu oznacza jednocześnie polecenie przerwania manewrów kolidujących.

7. Manewry uważa się za przerwane, gdy:
1) manewrujące pojazdy kolejowe zostały usunięte z drogi przebiegu pociągu i zatrzymane,
2) odpowiednie sygnalizatory wskazują zakaz manewrowania,
3) po wydaniu polecenia przerwania manewrów, kierownik manewrów zgłosił przerwanie manewrów.

8. Jeżeli w okręgu nastawczym nie odbywają się jazdy pociągów lub manewrów, zwrotnice powinny znajdować się w położeniu zasadniczym wskazanym na planie schematycznym w regulaminie technicznym. Odstępstwa od tej zasady powinny być podane w regulaminie technicznym.

9. Przed przystąpieniem do przygotowania drogi przebiegu należy sprawdzić niezajętość torów i rozjazdów w sposób wskazany w regulaminie technicznym.

10. W zależności od warunków miejscowych i rodzaju znajdujących się na posterunku nastawczym urządzeń srk, sprawdzenie niezajętośći torów i rozjazdów może być dokonane:
1) bezpośrednio w terenie,
2) z okna posterunku,
3) na planie świetlnym - dla torów i rozjazdów wyposażonych w urządzenia kontrolujące stan ich niezajętości, przy bezawaryjnym działaniu tych urządzeń.

11. Regulamin techniczny powinien określać kto, w jaki sposób i w jakich granicach dokonuje sprawdzenia niezajętości torów i rozjazdów.

12. W każdym przypadku należy dokonać sprawdzenia niezajętości torów i rozjazdów w terenie, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn istnieje obawa, że sprawdzenie w inny sposób nie daje pełnej gwarancji.

13. Na stacjach z prawidłowo działającą blokadą stacyjną, dyżurny ruchu wydaje polecenie przygotowania drogi przebiegu przez obsłużenie odpowiednich bloków blokady stacyjnej, po uprzednim podaniu informacji telefonicznej.

14. Na posterunku nastawczym, na którym razem z dyżurnym ruchu pełni dyżur pracownik obsługujący urządzenia nastawcze, polecenie przygotowania drogi przebiegu dyżurny ruchu wydaje ustnie. Pracownik ten nie prowadzi książki przebiegów.

15. Jeżeli przyjęcie pociągu odbywa się w odchyleniu od rozkładu jazdy, przed obsłużeniem blokady dyżurny ruchu powinien podać pracownikom posterunków technicznych informację o numerze pociągu, kierunku jazdy, numerze toru oraz inne niezbędne informacje. Informacje te pracownik posterunku technicznego wpisuje do książki przebiegów i powtarza je, a następnie przygotowuje drogę przebiegu.

16. Jeżeli po ustnej informacji dyżurny ruchu zablokował blok dania nakazu, to dla pracownika posterunku nastawczego jest to poleceniem, aby po spełnieniu wszystkich wymaganych warunków nastawił na semaforze sygnał zezwalający na jazdę.

17. Przy sprawdzaniu drogi przebiegu należy zwrócić szczególną uwagę, czy:
1) pojazdy kolejowe na torach sąsiednich znajdują się w granicach ukresów i są zabezpieczone przed zbiegnięciem,
2) na sprawdzanym torze lub nad nim nie ma przeszkód zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego,
3) nie było zgłoszenia o zamknięciu toru dla ruchu, względnie czy na danym torze nie pracują ludzie,
4) na torze lub obok, nie znajduje się tarcza lub wskaźnik zabraniające lub ograniczające przyjmowanie pociągów na ten tor, skrajnia taboru nie jest przekroczona oraz czy nie ma innych przeszkód,
5) dla pociągów o trakcji elektrycznej tor jest zelektryfikowany.

18. Jeżeli pracownik posterunku nastawczego otrzymał polecenie przygotowania drogi przebiegu dla wyjazdu pociągu na szlak jednotorowy bez blokady liniowej, a zgodnie z rozkładem jazdy powinien przed tym przybyć pociąg kierunku przeciwnego, należy zwrócić uwagę na to dyżurnemu ruchu, jeszcze przed przygotowaniem drogi przebiegu.

19. Pracownik, którego udział w przygotowaniu drogi przebiegu polega tylko na sprawdzeniu, czy w obsługiwanym przez niego okręgu tor jest wolny, w przypadku gdy tor jest wolny dokonuje zgłoszenia obsługując odpowiednie urządzenia srk, a gdy ich nie ma - powiadamia dyżurnego ruchu telefonicznie lub ustnie.

20. Sprawdzenie przygotowania drogi przebiegu polega na sprawdzeniu prawidłowego nastawienia zwrotnic i wykolejnic, wchodzących w drogę przebiegu.

21. Sprawdzanie prawidłowego nastawienia zwrotnic i wykolejnic przeprowadza się następująco:
1) przy zwrotnicach i wykolejnicach przestawianych mechanicznie z odległości - sprawdza się prawidłowe położenie dźwigni nastawczych i dźwigni ryglowych,
2) przy zwrotnicach i wykolejnicach przestawianych ręcznie i zabezpieczanych zamkami kluczowymi, których klucze w czasie przejazdu pociągu znajdują się na tablicach kluczowych, w szafach lub są utwierdzane w zamkach zależności na ławie nastawnicy bądź w kluczowych skrzyniach zależności, albo w aparacie blokowym - wystarczy upewnić się, że wszystkie klucze znajdują się na przepisowym miejscu,
3) przy zwrotnicach i wykolejnicach przestawianych ręcznie i zabezpieczanych tymczasowo zamkami kluczowymi lub sponami, prawidłowe nastawienie zwrotnic i wykolejnic sprawdza się każdorazowo na miejscu podczas przygotowania drogi przebiegu,
4) przy zwrotnicach i wykolejnicach przestawianych ręcznie i ryglowanych za pomocą osobnych dźwigni, sprawdza się prawidłowe położenie dźwigni ryglowych,
5) przy zwrotnicach i wykolejnicach przestawianych elektrycznie, przy prawidłowo działających urządzeniach, właściwe położenie zwrotnic i wykolejnic sprawdza się przez obserwację świateł kontrolnych położenia zwrotnic i wykolejnic,
6) przy zwrotnicach i wykolejnicach scentralizowanych, zabezpieczonych tymczasowo zamkami kluczowymi lub sponami iglicowymi oraz przekazanych do lokalnego nastawiania, sprawdza się każdorazowo na miejscu podczas przygotowania drogi przebiegu.

22. W odniesieniu do zwrotnic i wykolejnic przestawianych lub ryglowanych z odległości należy oprócz sprawdzenia według ust. 21 pkt 1, 4 i 5 wykonać dodatkowe sprawdzenie według ust. 21 pkt 2 i 3 gdy zachodzą następujące przypadki:
1) zwrotnice i wykolejnice nie są uzależnione od semaforów,
2) zależność została czasowo wyłączona lub uszkodzona lub gdy prowadzi się roboty przy urządzeniach nastawczych lub ryglach tych zwrotnic,
3) ma odbyć się przebieg, dla którego nie jest przewidziane nastawienie semafora lub gdy zachodzi potrzeba wyprawienia lub przyjęcia pociągu przy semaforze nastawionym na sygnał "Stój", a nie da się zabezpieczyć drogi przebiegu za pomocą urządzeń mechanicznych lub blokowych,
4) ma się odbyć jazda pociągu po zwrotnicy, przy której zastosowano tymczasowe zabezpieczenie zapasowymi zamkami zwrotnicowymi lub (i) sponami iglicowymi po jej rozpruciu.

23. Jeżeli zwrotnice lub wykolejnice niescentralizowane nie są zamykane na zamki, należy strzec je przed przestawieniem od czasu sprawdzenia ich nastawienia w określonym przebiegu, aż do czasu przejazdu pociągu.

24. Zwrotnice strzeżone są wtedy, gdy pracownik posterunku nastawczego widzi ich położenie z miejsca, w którym się znajduje i może zapobiec ich przestawieniu.

25. Jeżeli urządzenia blokady stacyjnej, nie mogą być podstawą do prowadzenia ruchu, polecenie przygotowania drogi przebiegu wydaje dyżurny ruchu telefonicznie. Polecenie to nie oznacza dla pracownika posterunku nastawczego polecenia nastawienia odpowiedniego semafora na sygnał zezwalający na jazdę.

26. Na ustawienie semafora na sygnał zezwalający na jazdę w przypadku wskazanym w ust. 25 potrzebne jest osobne polecenie dyżurnego ruchu. Polecenie takie dyżurny ruchu może wydać dopiero po otrzymaniu zgłoszenia gotowości drogi przebiegu wraz z podaniem położenia poszczególnych zwrotnic, wykolejnic i rygli wchodzących w drogę przebiegu lub zabezpieczenia drogi przebiegu w inny sposób np. przełożenie drążka przebiegowego, przełożenie drążka przebiegowego dla przeciwnego kierunku jazdy itp.

27. Sygnał zezwalający na jazdę należy ustawić na semaforze wjazdowym z takim wyliczeniem, aby zbyt późne nastawienie sygnału nie spowodowało zbędnego zatrzymania lub zmniejszenia prędkości jazdy pociągów, a jednocześnie przez zbyt wczesne nastawienie tego sygnału nie utrudniać pracy manewrowej.

28. W razie nagłej przeszkody do przyjęcia lub wyprawienia pociągu, wynikłej po ustawieniu sygnału zezwalającego na jazdę, należy sygnał ten zmienić na sygnał zabraniający jazdy i starać się zatrzymać pociąg (jeżeli czoło pociągu minęło już semafor) wszelkimi dostępnymi środkami (przez radiotelefon, systemem "radio - stop", podawanie sygnałów słuchowych i wzrokowych).

29. Gdy wyjątkowo zachodzi potrzeba użycia drogi przebiegu, dla której nie jest możliwe, nie jest przewidziane lub nie wolno podać na semaforze sygnału zezwalającego na jazdę, pracownik posterunku nastawczego po ułożeniu, sprawdzeniu i zgłoszeniu gotowości drogi przebiegu, na polecenie dyżurnego ruchu może zezwolić na jazdę pociągu za pomocą sygnału zastępczego lub rozkazu. Polecenie to powinno być odnotowane w książce przebiegów, w rubryce "Uwagi" przy numerze odnośnego pociągu.

30. W przypadkach przewidzianych instrukcją o prowadzeniu ruchu pociągów, jeżeli określa to regulamin techniczny, pracownik posterunku nastawczego na każdorazowe polecenie dyżurnego ruchu podaje sygnał "Nakaz jazdy".


§ 18
Postępowanie przy wjeździe, wyjeździe i przejeździe pociągu

1. Od czasu przygotowania drogi przebiegu aż do całkowitego wjazdu lub wyjazdu pociągu, pracownik posterunku, obserwuje z odpowiednimi przyborami sygnałowymi okręg nastawczy oraz przejeżdżający pociąg, jeżeli nie jest zwolniony z tego obowiązku postanowieniami regulaminu
technicznego,. Stwierdzone nieprawidłowości należy w porę usunąć, a w razie niebezpieczeństwa pociąg należy niezwłocznie zatrzymać.

2. Przy obserwacji jadącego pociągu należy zwracać szczególną uwagę czy:
1) pociąg jest przepisowo osygnalizowany,
2) nie ma oznak zagrzania się czopów osi zestawu kołowego,
3) nie ma uszkodzeń pojazdów kolejowych, zagrażających bezpieczeństwu ruchu,
4) nie hamuje żaden wagon, gdy pociąg jedzie w stanie odhamowanym,
5) obręcze kół nie mają płaskich miejsc (na które wskazują silne rytmiczne uderzenia kół),
6) czy są zderzaki na końcu pociągu,
7) nie ma przesuniętego ładunku, wycieku lub wysypywania się ładunku, luźnych opon, oderwanych dachów lub otwartych na zewnątrz drzwi wagonów,
8) nie ma pożaru w pociągu itp.
9) nie ma innych nieprawidłowości zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego.

3. Podczas wjazdu lub wyjazdu pociągu z popychaczem, pracownik posterunku nastawczego powinien zwracać uwagę na osygnalizowanie pociągu oraz lokomotywy popychającej. Gdyby w czasie wjazdu pociągu z popychaczem, nie było przy nim lub w pobliżu lokomotywy popychającej, należy niezwłocznie zgłosić o tym dyżurnemu ruchu. Nie wolno wówczas obsługiwać urządzeń blokady stacyjnej i liniowej, aż do czasu przybycia lokomotywy popychającej lub otrzymania polecenia dyżurnego ruchu.

4. Jeżeli na posterunku nastawczym jest blokada liniowa, to po wjeździe lub wyjeździe pociągu należy blokować najpierw blok końcowy lub początkowy, a potem dopiero blok otrzymania nakazu lub zgody. Obsłużenie bloku nakazu oznacza zgłoszenie przybycia lub odjazdu pociągu.

5. Po zatrzymaniu pociągu należy stwierdzić, czy pociąg zatrzymał się w granicach ukresów.


§ 19
Rozwiązanie drogi przebiegu

1. Jeżeli pociąg z sygnałem końcowym minie sygnałowe miejsce końca pociągu należy nastawić na semaforze sygnał "Stój" - jeżyli sygnał ten nie zmienił się samoczynnie,.

2. Drogę przebiegu można rozwiązać dopiero wtedy, gdy pociąg z sygnałem końcowym minął sygnałowe miejsce końca pociągu, na semaforze nastawiony został sygnał "Stój" oraz pociąg minął przebiegowe miejsce końca pociągu.

3. Sposób zwolnienia przebiegu w zależności od rodzaju zastosowanych urządzeń srk określony jest w regulaminie technicznym.

4. W przypadku niezauważenia sygnału końcowego na pociągu wjeżdżającym, nie wolno obsługiwać żadnych urządzeń srk, a fakt braku sygnałów końcowych niezwłocznie zgłosić dyżurnemu ruchu. Dalsze postępowanie odbywa się według wskazówek dyżurnego ruchu.

5. Wyjątkowo można bez spełnienia warunków wymienionych w ust. 1 - 4 ustawić sygnał "Stój" na semaforze wjazdowym oraz rozwiązać drogę przebiegu w razie nagłego niebezpieczeństwa np. spowodowanego toczącą się za pociągiem oderwaną częścią pociągu, w celu skierowania jej na inny tor dla zatrzymania. W tym przypadku bez polecenia dyżurnego ruchu nie wolno obsługiwać bloku liniowego.


§ 20
Udział pracownika posterunku nastawczego w wykonywaniu manewrów

1. Pracownik posterunku nastawczego bierze udział w wykonywaniu manewrów nastawiając zwrotnice, wykolejnice i sygnalizatory stosownie do żądań kierownika manewrów lub wskazań zawartych w karcie rozrządowej. Nie wolno wykonywać żądań kierownika manewrów, których wykonanie zagrażałoby bezpieczeństwu ruchu kolejowego.

2. Bez każdorazowej zgody dyżurnego ruchu nie wolno wykonywać manewrów ani zajmować pojazdami kolejowymi torów głównych. Każdorazowe pozwolenie dyżurnego ruchu dysponującego na zajęcie torów głównych lub wykonywanie na nich manewrów nie jest wymagane, jeżeli zgodnie z regulaminem technicznym manewry na tych torach wykonywane są stale.

3. Podczas manewrów pracownik posterunku nastawczego powinien zwracać baczną uwagę na bezpieczeństwo ruchu kolejowego, a w razie zauważenia nieprawidłowości lub grożącego niebezpieczeństwa wstrzymać wykonywanie manewrów.

4. Ruch manewrowy może odbywać się na polecenie kierownika manewrów, na podstawie wskazań sygnalizatorów lub na odpowiedni sygnał ręczny i słuchowy podany przez pracownika posterunku nastawczego.

5. Pozwolenie na wykonanie ruchu manewrowego może być także udzielone za pomocą środków łączności.

6. Jeżeli przed tarczą rozrządową znajduje się tarcza zaporowa (manewrowa), to dla zezwolenia spychania składu na górkę należy nastawić najpierw tarczę zaporową (manewrową) na sygnał "Jazda dozwolona" ("Jazda manewrowa dozwolona"), a następnie tarczę rozrządową na sygnał "Pchać powoli" lub "Pchać z umiarkowaną prędkością".

7. Na stacjach z kilkoma lokomotywami manewrowymi, każdy pracownik posterunku nastawczego powinien zwracać uwagę, aby żadna z lokomotyw nie wjeżdżała w rejon manewrowy innej lokomotywy bez uzgodnienia z kierownikiem manewrów i pracownikiem posterunku nastawczego.

8. Przepuszczenie lokomotywy lub składu manewrowego w okręg innego posterunku nastawczego może się odbyć po uzyskaniu zgody od pracownika tego posterunku nastawczego.

9. Na polecenie dyżurnego ruchu dysponującego pracownik posterunku nastawczego może pozwolić na wyjazd lokomotywy lub składu manewrowego poza granicę przetaczania. Dyżurny ruchu powinien określić czas, na jaki zezwala zająć tor szlakowy, jak również podać inne niezbędne informacje dotyczące wyjazdu składu manewrowego na szlak w rozkazie, albo przekazać je w inny ustalony sposób zgodny z postanowieniami instrukcji o prowadzeniu ruchu pociągów.

10. Jeżeli pojazd kolejowy wjechał na zwrotnicę z ostrza, nastawioną na jazdę z innego toru i nastąpiło rozprucie zwrotnicy, zabrania się cofania tego pojazd. Po stwierdzeniu, że nie ma widocznych uszkodzeń w częściach rozjazdu, należy pojazd ten usunąć z rozjazdu ruchem w kierunku z ostrza zwrotnicy. Następna jazda przez tę zwrotnicę może odbyć się dopiero po stwierdzeniu stanu i prawidłowego działania zwrotnicy, a przy zwrotnicach scentralizowanych stwierdzeniu dodatkowo zgodności położenia zwrotnicy ze stanem urządzenia nastawczego.
Szczegółowe zasady postępowania personelu obsługi w przypadku zaistnienia rzeczywistego lub pozornego rozprucia zwrotnicy, określają postanowienia instrukcji obsługi określonych typów urządzeń.

11. Każda rozpruta zwrotnica niezależnie od tego, czy personel obsługi dopuścił po niej jazdę, czy nie, powinna być w jak najkrótszym czasie sprawdzona przez uprawnionych pracowników wpisanych do tabeli B książki kontroli urządzeń srk, a przy zwrotnicach zdalnie nastawianych także przez upoważnionego pracownika obsługi technicznej. Wynik sprawdzenia powinien być odnotowany w tych samych książkach, w których odnotowano rozprucie zwrotnicy.

12. Po zakończeniu manewrów pracownik posterunku nastawczego powinien sprawdzić zabezpieczenie pojazdów kolejowych przed zbiegnięciem w sposób wskazany w regulaminie technicznym. W przypadku braku takiego zabezpieczenia pracownik posterunku nastawczego powinien podjąć działania w celu usunięcia nieprawidłowości.


§ 21
Obsługa przejazdów kolejowych

1. Pracownik posterunku technicznego obsługujący przejazd kolejowy powinien przed jazdą pojazdów kolejowych zamknąć w odpowiednim czasie rogatki.

2. Po przejeździe pojazdów kolejowych rogatki należy niezwłocznie otworzyć, jeżeli regulamin obsługi przejazdu nie stanowi inaczej.

3. Manewry należy natychmiast przerwać i zwolnić przejazd dla przepuszczenia pogotowia ratunkowego, straży pożarnej, pogotowia technicznego, Policji, Żandarmerii Wojskowej, Straży Granicznej na terenie pasa granicznego - będących w akcji i dających odpowiednie sygnały.
Również należy natychmiast przerwać manewry celem przepuszczenia oznakowanych pojazdów z osobami zajmującymi kierownicze stanowiska w państwie oraz korpusu dyplomatycznego.

4. W razie uszkodzenia rogatki należy niezwłocznie powiadomić o tym dyżurnego ruchu dysponującego, a fakt uszkodzenia wpisać do książki kontroli urządzeń srk.

5. Jeżeli na posterunku technicznym znajduje się powtarzacz samoczynnej sygnalizacji przejazdowej, to postępowanie w przypadku konieczności obsługi powtarzacza zawiera regulamin obsługi przejazdu kolejowego.

6. Szczegółowe postanowienia dotyczące zasad obsługi przejazdów kolejowych zawiera "Instrukcja obsługi przejazdów kolejowych".


§ 22
Postępowanie przy przewozie towarów niebezpiecznych

1. W wyciągach z wewnętrznego rozkładu jazdy znajdujących się na posterunkach technicznych, w rubryce "Uwagi", pociągi przewożące towary szczególnie niebezpieczne oznacza się skrótem "szczeg. niebezp.".

2. Wagony z towarami szczególnie niebezpiecznymi oznacza się odpowiednimi nalepkami ostrzegawczymi, pomarańczowymi tablicami bezodblaskowymi z napisami zawierającymi numer kodu niebezpieczeństwa i numer identyfikacyjny materiału, pasem koloru pomarańczowego - zbiorniki do gazów skroplonych oraz napisami i tablicami zawierającymi dane charakteryzujące zbiornik.

3. Pociągi z towarami szczególnie niebezpiecznymi przyjmuje się na tory wyznaczone w regulaminie technicznym.

4. Tor, na którym stoją wagony z towarami szczególnie niebezpiecznymi należy zabezpieczać przez nastawienie zwrotnic w położenie ochronne, zamknięcie ich na zamki w urządzeniach kluczowych lub zastosowanie środków pomocniczych odpowiednich dla danego rodzaju urządzeń.

5. Manewrowanie wagonami z towarami szczególnie niebezpiecznymi powinno być ograniczone do niezbędnych potrzeb.

6. Wagony z towarami szczególnie niebezpiecznymi podlegają ograniczeniom w staczaniu i odrzucaniu zgodnie z postanowieniami instrukcji o technice pracy manewrowej.

7. Wjazd i wyjazd pociągów przewożących towary szczególnie niebezpieczne powinien odbywać się na przebiegi zorganizowane. W przypadku konieczności jazdy pociągu przewożącego towary szczególnie niebezpieczne na sygnał zastępczy lub rozkaz, należy przestrzegać postanowień wskazanych w § 17 ust. 26.

8. Drużynę pociągową należy powiadomić rozkazem "O" o tym, że w składzie pociągu znajduje się przesyłka z towarem niebezpiecznym z podaniem nazwy przewożonego towaru i numerem identyfikacyjnym zagrożenia towaru, ze wskazaniem szczególnych środków ostrożności, jakie w danym przypadku należy stosować.

9. Przewóz towarów szczególnie niebezpiecznych podlega śledzeniu polegającym na przekazywaniu telefonicznych informacji o tych materiałach i rejestrowaniu w oddzielnej dokumentacji, niezależnie od informacji przekazywanych przy prowadzeniu ruchu pociągów przewożących takie materiały i rejestrowanych w dzienniku ruchu i książce przebiegów.

10. Dyżurny ruchu, który otrzymał informację o powstałej nieprawidłowości w przewozie towarów niebezpiecznych, bądź o zaistnieniu wypadku z pociągiem przewożącym takie towary, obowiązany jest niezwłocznie powiadomić o tym naczelnika sekcji i dyspozytora.

11. W przypadku stwierdzenia na stacji wysypywania się środka chemicznego, promieniotwórczego, wycieku płynu, wydobywania się gazu lub gdy opakowanie przesyłki promieniotwórczej zostało rozbite względnie uszkodzone, należy niezwłocznie zawiadomić o tym dyżurnego ruchu lub dyspozytora, celem zarządzenia akcji ratunkowej, zaalarmowania w razie potrzeby wszystkich znajdujących się na stacji pracowników o zagrożeniu toksycznym lub promieniotwórczym, wstrzymania pracy na zagrożonej części stacji, ewakuacji w miejsce bezpieczne pracowników, podróżnych itp.

12. Szczegółowe postanowienia dotyczące przewozu towarów niebezpiecznych zawarte są w odrębnych przepisach i wytycznych.