| Lp. | Nazwa substancji | Właściwości fizykochemiczne | Działanie na organizm ludzki | Pierwsza pomoc |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 1. | Akrylonitryl | Silnie trująca, łatwopalna ciecz (temp. zapłonu: -5"C) słabo rozpuszczalna w wodzie, lżejsza od wody. Pary tworzą z powietrzem mieszaniny wybuchowe (także w nie oczyszczonych zbiornikach), są cięższe od powietrza. Ogrzewanie zbiornika grozi eksplozją. Łatwo ulega polimeryzacji, która może mieć przebieg wybuchowy. Polimeryzacja w zbiorniku zamkniętym może spowodować jego rozerwanie. | Działa silnie toksycznie, powoduje zahamowanie utleniania tkankowego, poraża nerwy mięśni. W ciężkich przypadkach następuje zgon spowodowany niewydolnością krążenia i oddychania. Wywołuje wymioty, zakłócenia oddechu, silnie drażni skórę, błony śluzowe dróg oddechowych i oczu. Zatrucia przez drogi oddechowe, przewód pokarmowy i skórę. Stężenie niebezpieczne 300-500 mg/m3 (po 5-10 min). | Usunąć poszkodowanego z zagrożonej strefy. Natychmiast zdjąć zanieczyszczoną odzież. Skażoną skórę zmyć dokładnie ciepłą wodą z mydłem. Przy zaburzonym oddychaniu stosować sztuczne oddychanie wyłączając metodę usta-usta). Przy zatruciu doustnym -prowokować wymioty. Konieczna natychmiastowa pomoc lekarska. |
| 2. | Amoniak | Gaz silnie żrący, trujący, palny, bezbarwny o ostrym zapachu. Dobrze rozpuszcza się w wodzie.Gaz lżejszy od powietrza, tworzy mieszaniny wybuchowe z powietrzem, tlenem, chlorem, bromem, jodem. Ogrzewanie zbiornika grozi eksplozją. | Działa silnie drażniąco na błony śluzowe dróg oddechowych i oczu oraz na skórę. Kontakt ciekłego amoniaku ze skórą powoduje oparzenia II stopnia. Pryśniecie do oka może spowodować utratę wzroku. Wywołuje pieczenie w gardle, kaszel, ślinotok, nudności, łzawienie, bóle głowy. Stężenie niebezpieczne dla życia wynosi 1500-3150 mg/m3 (po 30 min). | Usunąć poszkodowanego z zagrożonej strefy. Zdjąć zanieczyszczoną odzież. Skórę zmywać wodą. na miejsca oparzone nałożyć jałowy opatrunek. Skażone oczy płukać wodą. Zapewnić spokój, ciepło i bezruch. Konieczna natychmiastowa pomoc lekarska. |
| 3.. | Bromowodór | Gaz żrący, trujący, niepalny, tworzący białą mgtę z powietrzem. W warunkach normalnych, w stanie bezwodnym działa na większość metali i ich tlenki. Nie tworzy mieszanin wybuchowych z powietrzem. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie tworząc silny kwas bromowodorowy. | Działa silnie drażniąco i trująco przez drogi oddechowe, przewód pokarmowy, skórę. Powoduje bóle głowy, silny (narastający) kaszel. W ciężkich przypadkach obrzęk płuc. Na skórze powoduje bolesne i głębokie martwice. Działając na oczy wywołuje pieczenie, łzawienie, światłowstręt, a nawet uszkodzenie rogówki. | Usunąć poszkodowanego z zagrożonej strefy. Zdjąć skażoną odzież, zapewnić dopływ świeżego powietrza. Utrzymać spokój, ciepło, bezruch. Skażoną skórę zmywać letnią wodą. Oczy płukać (przy odwiniętych powiekach) dużą ilością wody. Niezwłocznie wezwać lekarza. |
| 4. | Chlor | Gaz silnie trujący, żrący o ostrym zapachu, niepalny, cięższy od powietrza o zielono-żółtawym zabarwieniu. Po wydobyciu się ze zbiornika szybko odparowuje, tworząc obłok ścielący się tuż nad powierzchnią ziemi. Silnie koroduje w obecności wilgoci. Z wodorem tworzy mieszaniny wybuchowe (pod wpływem światła lub temperatury pow. 250°C). Granice wybuchowości tej mieszaniny odpowiadają zawartości 8% wodoru w chlorze lub 14% chloru w wodorze. | Silnie drażni błony śluzowe oczu i dróg oddechowych. Wyższe stężenie może powodować natychmiastowy zgon. Kontakt gazu z wilgotną skórą powoduje oparzenia. W zasięgu działania obłoku ulega zniszczeniu życie biologiczne. Niebezpieczeństwo zatrucia następuje już na progu stężenia wyczuwalnego (0,06 mg/m3), stężenie niebezpieczne ok. 50 mg/m3. | Zatrutego usunąć ze skażonej strefy. Ułożyć wysoko, zdjąć skażoną odzież, zapewnić spokój, bezruch i zabezpieczyć przed utratą ciepła. W razie zakłóceń w oddychaniu stosować sztuczne oddychanie. Skażoną skórę zmywać obficie wodą z mydłem. Nałożyć jałowy opatrunek. Oczy płukać wodą. Transport w pozycji leżącej. Potrzebna natychmiastowa pomoc lekarska. |
| 5. | Chlorek winylu | Gaz łatwopalny, bezbarwny, cięższy od powietrza. Może samorzutnie prowadzić do gwałtownej reakcji (z powietrzem tworzy mieszaniny wybuchowe). Źródłem zapłonu może być płomień lub nagrzana powierzchnia. Produktami spalania są: dwutlenek węgla, chlorowodór, woda. Proces spalania ma gwałtowny przebieg. W razie pożaru odciąć dopływ substancji. | Działa toksycznie na skórę i drogi oddechowe. Wykazuje działanie narkotyczne i powoduje zmiany kostne. Zatrucie przez drogi oddechowe powoduje zawroty i bóle głowy, nud-ności, pobudzenie nerwowe, śpiączkę. Po kilku dniach mogą wystąpić objawy uszkodzenia wątroby i nerek | Usunąć zatrutego ze skażonej strefy. Skażoną skórę zmyć wodą i założyć jałowy opatrunek. Oczy płukać wodą. Zapewnić dopływ świeżego powietrza (ew. podać tlen), ciepło i drożność dróg oddechowych. Zdjąć skażoną odzież, zapewnić pomoc lekarską. UWAGA! Objawy zatrucia mogą wystąpić po 1-3 dniowym okresie bezobjawowym. |
| 6. | Cyjanowodór | Silnie gwałtownie działająca trucizna o zapachu migdałów. Ciecz palna (temp. zapłonu -18°C), łatwo rozpuszcza się w wodzie tworząc trujący roztwór kwasu cyjanowodorowego, nad powierzchnią którego tworzy się wybuchowa mieszanina cyjanowodoru z powietrzem | Działa porażająco na ośrodek oddechowy. Zatrucia przez drogi oddechowe, skórę, przewód pokarmowy. Pojawia się silna duszność, zaburzenia mowy, utrata przytomności. Dawka niebezpieczna dla życia 100 mg/m3. | Usunąć poszkodowanego z zagrożonej strefy. Zdjąć zanieczyszczoną odzież. Zapewnić ciepło i spokój, przy zaburzeniach oddychania podawać tlen, środki nasercowe i pobudzające. Nie stosować sztucznego oddychania metodą usta-usta. Przy zatruciu doustnym podać do picia roztwór soli kuchennej i prowokować wymioty. Konieczna pomoc lekarska. UWAGA! Konieczna jest neutralizacja zanieczyszczonej odzieży. |
| 7 | Czteroetylek ołowiu | Ciecz oleista, łatwopalna, bezbarwna o stodkawym (aromatycznym) zapachu. Temp. zapłonu ok. 94°C. Substancja silnie toksyczna, z powietrzem tworzy mieszaniny wybuchowe. W temp. 400°C lub pod wpływem silnego bodźca mechanicznego wybucha. | Silnie trująca substancja wchłaniana jest przez drogi oddechowe i skórę. Uszkadza system nerwowy. Objawy zatrucia: bóle głowy, bezsenność, zaburzenia wzroku, spadek ciśnienia tętniczego krwi i temperatury ciała. Objawy zatrucia występują zazwyczaj po 4-12 godz. lub nawet po kilku dniach. Stężenie niebezpieczne dla życia 0,1 mg/m3. | Usunąć poszkodowanego z zagrożonej strefy. Zdjąć zanieczyszczoną odzież. Zapewnić spokój, ciepło. Utrzymać drożność dróg oddechowych. Skażoną skórę zmyć dokładnie wodą z mydłem. Przy zatruciu doustnym podać do picia roztwór soli kuchennej i prowokować wymioty. Oczy płukać dużą ilością wody. Potrzebna pomoc lekarska. |
| 8. | Dwutlenek siarki | Gaz trujący niepalny, bezbarwny, silnie drażniący. Po wydostaniu się ze zbiornika szybko odparowuje, tworząc ciężki obłok ścielący się nad powierzchnią ziemi. Z powietrzem nie tworzy mieszanin wybuchowych. | Silnie drażni drogi oddechowe. Objawy zatrucia: podrażnienia błon śluzowych, dróg oddechowych, oczu, kichanie, kaszel, ból w krtani, ostre zapalenie oskrzeli, obrzęk płuc, odmrożenie ciała (przy oblaniu skroplonym SO2). Stężenie niebezpieczne dla życia 400-500 mg/m3 w ciągu 0,5-1 godz. | Usunąć poszkodowanego z zagrożonej strefy. Zdjąć i usunąć skażoną odzież. Zapewnić drożność dróg oddechowych. Skórę zmyć wodą. Oczy płukać wodą. Zapewnić ciepło, dopływ świeżego powietrza i pomoc lekarską. |
| 9. | Fluor | Gaz trujący, niepalny o silnie żrącym działaniu na skórę i btony śluzowe. Należy do najsilniejszych utleniaczy. Rozżarza azbest, powoduje zapalenie się drewna i gumy. Powoduje korozję metali. Reaguje gwałtownie z wodą, wydzielając tlen i toksyczne pary fluorowodoru. | Silnie trujący o działaniu żrącym na skórę i błony śluzowe. Wchłaniany szybko przez skórę, drogi oddechowe i przewód pokarmowy. Pary fluoru powodują oparzenia skóry, spojówek, błon śluzowych. Objawy: kaszel, duszność, sinica, wymioty, biegunka, zapalenie płuc | Usunąć poszkodowanego z zagrożonej strefy. Zdjąć skażoną odzież. Zapewnić dopływ świeżego powietrza, drożność dróg oddechowych, ciepło. Skażoną skórę zmywać dużą ilością wody. oczy płukać wodą. Zapewnić pomoc lekarską. |
| 10. | Fluorowodór | Gaz niepalny, silnie trujący, bezbarwny o ostrym zapachu. Gaz trwały, odporny na działanie utleniaczy. Ma silne właściwości korozyjne (reaguje z większością metali). Ma charakterystyczną zdolność atakowania szkła. Łatwo rozpuszcza się w wodzie | Działa trująco i silnie drażniąco przez przewód pokarmowy, drogi oddechowe i skórę. Objawy: bolesny kaszel, bóle za mostkiem, obrzęk pluć, zapalenie spojówek, martwica skóry. Stężenie śmiertelne: 35-70 mg/ms (po 1 godz.) | Usunąć poszkodowanego z zagrożonej strefy. Zdjąć skażoną odzież. Zapewnić spokój, ciepło, drożność dróg oddechowych. Skażoną skórę i oczy przemywać wodą. Zapewnić pomoc lekarską. |
| 11. | Fosgen | Bardzo silnie trujący gaz (żółty, zielonkawy) o zapachu skoszonego zboża. Cięższy od powietrza, niepalny. Nie tworzy z powietrzem mieszanin wybuchowych. W temp. 800°C występuje rozkład na chlor i tlenek węgla. | Silnie duszący, pozbawiony wstępnego, ostrzegawczego, drażniącego działania. Objawy: uszkodzenie płuc, porażenie serca i krążenia (po 3-8 godz.). Stężenie śmiertelne: 100 mg/m3. | Usunąć zatrutego z zagrożonej strefy. Zdjąć skażoną odzież. Skórę i oczy płukać dużą ilością wody. Zapewnić ciepło, spokój, bezruch. Utrzymać drożność dróg oddechowych. Transportować w pozycji leżącej lub półleżącej. Potrzebna natychmiastowa pomoc lekarska. |
| 12. | Kwas chlorosulfonowy | Ciecz silnie żrąca, bezbarwna (lekko żółta) o ostrym drażniącym zapachu. Przy zetknięciu z powietrzem paruje, tworząc gęstą mgłę. W zetknięciu z wodą rozkłada się gwałtownie. Ulega również rozkładowi pod wpływem alkoholi i kwasów. | Działanie żrąco-parzące. Działa gwałtownie na oczy, skórę i drogi oddechowe. Powoduje trudno gojące się rany. Wywołuje stany zapalne błon śluzowych i narządów oddechowych. | Wynieść z miejsca zagrożenia, zapewnić ciepło. Skórę i oczy zmywać dużą ilością wody, zapewnić drożność dróg oddechowych. Nie stosować sztucznego oddychania. Zapewnić pomoc lekarską. |
| 13. | Oleum (kwas siarkowy dymiący) | Niepalna ciecz, żrąca, o silnych właściwościach trujących. Działa silnie utleniająco na związki organiczne. Z wodą reaguje gwałtownie i z dużym efektem cieplnym (gromadzi się przy dnie z uwagi na różnicę gęstości). W zetknięciu z metalami (z wyjątkiem żelaza i metali szlachetnych) wydziela wodór. | Stężenie roztworu powoduje głębokie oparzenia i martwicę, uszkodzenie rogówki i tęczówki (utrata wzroku). W układzie oddechowym ostre stany zapalne; w pokarmowym trwałe uszkodzenia przełyku, żołądka, jelit. Objawy: silne bóle, kaszel, wymioty (z krwią), osłabienie czynności serca. Dawka śmiertelna 100-130 mg/kg wagi ciała. | Usunąć poszkodowanego z zagrożonej strefy. Zdjąć skażoną odzież. Zetrzeć kwas ze skóry czystym materiałem. Oczy i skórę płukać wodą. Nie zakrapiać oczu środkami neutralizującymi. Stosować inhalację z roztworu sody oczyszczonej (w przypadku zatruć oparami), a doustnie wodę lub mleko. Nie wywoływać wymiotów. Zapewnić ciepło, spokój oraz pomoc lekarską. |
| 14. | Siarkowodór | Gaz trujący, łatwopalny, bezbarwny o zapachu zgniłych jaj. Z powietrzem i w wyniku podgrzania tworzy mieszaniny wybuchowe. Nagrzany siarkowodór ulega rozkładowi na wodór i siarkę. Pali się niebieskim płomieniem. | Działa głównie na układ oddechowy i oczy (przy niższym stężeniu). Objawy: bóle głowy, mdłości, wymioty, podrażnienie rogówki, obrzęk powiek, świa-tło-wstręt. W drogach oddechowych nieżyt nosa, gardła, zmiany zapalne oskrzeli, obrzęk płuc (w ciężkich przypadkach). Stężenie niebezpieczne dla życia 140-210 mg/m3. | Usunąć zatrutego ze strefy zagrożenia. Zdjąć skażoną odzież. Zapewnić ciepło, spokój, drożność dróg oddechowych. Skórę i oczy płukać dużą ilością wody. Zapewnić pomoc lekarską. |
| 15. | Tlenek etylenu | Gaz trujący, palny, wybuchowy, bezbarwny o eterycznym zapachu. Z powietrzem i podgrzany tworzy mieszaniny wybuchowe. W fazie ciekłej skłonny do wysokoenergetycznej, a nawet wybuchowej polimeryzacji. | Działa silnie drażniąco na błony śluzowe oczu i dróg oddechowych. Na skórze tworzą się pęcherze lub nawet ogniska martwicy. Powoduje zapalenie toksyczne nerek, powiększenie i bóle wątroby. Niskie stężenia: mdłości i wymioty. Objawy zatrucia: bóle głowy, zaburzenia równowagi, zaczerwienienie twarzy, krwawa wydzielina z nosa, duszność, sinica. Stężenie niebezpieczne dla życia: 90 g/m3. | Usunąć poszkodowanego z zagrożonej strefy. Zapewnić dopływ świeżego powietrza, ciepło i spokój. Zdjąć skażoną odzież. Utrzymać drożność dróg oddechowych. Skórę i oczy zmywać wodą. Nałożyć jałowy opatrunek w przypadku dużych zmian. Zapewnić pomoc lekarską. |