Rozdział 4
Postępowanie przy przewozie towarów niebezpiecznych.


§18 §19 §20 §21 §22 §23 §24 §25

§ 18.
Włączanie przesyłek z towarami niebezpiecznymi do pociągów, stosowanie wagonów ochronnych

1. Przesyłki towarów niebezpiecznych, z wyjątkiem ekspresowych, przewozi się wyłącznie pociągami towarowymi. Przesyłki ekspresowe należy przewozić pociągami bagażowo - pocztowymi lub pasażerskimi w wagonach bagażowych. Dla przesyłek izotopów promieniotwórczych, nadawanych w ramach pomocy medycznej dopuszcza się przewóz w przedziale kierownika pociągu.

2. Pojazdy trakcyjne, prowadzące pociągi przewożące towary niebezpieczne lub wykonujące manewry wagonami z tymi towarami, powinny być wyposażone dodatkowo:
1) w komplety masek przeciwgazowych z pochłaniaczami uniwersalnymi dla drużyny pociągowej, niezbędnych w razie zaistnienia konieczności ewakuacji,
2) w obuwie robocze, fartuchy i rękawice gwarantujące bezpieczeństwo w ewentualnym kontakcie z substancją trującą i żrącą,
3) w radiotelefony przenośne.

3. Wagony z przesyłkami towarów niebezpiecznych oraz wagony próżne, nie oczyszczone po tych towarach, należy oddzielić co najmniej jednym wagonem ochronnym od lokomotywy czynnej, od wagonów z ogniowym źródłem ogrzewania, od wagonów załadowanych długimi przedmiotami, mogącymi ulec przesunięciu, od wagonów z ludźmi oraz nie mogą być włączone jako ostatnie w składzie pociągu.

4. Pod pojęciem "wagon ochronny" należy rozumieć jeden wagon cztero- i więcej osiowy lub dwa wagony dwuosiowe. Jako wagonów ochronnych nie wolno używać wagonów z towarami niebezpiecznymi, z ludźmi, z ładunkami długich przedmiotów, mogących ulec przesunięciu, ani wagonów próżnych, nie oczyszczonych po towarach niebezpiecznych.

5. Przy przewozie wagonów z materiałami i przedmiotami wybuchowymi należy stosować wagony ochronne, według zasad określonych w RID Im. 141: -" każdy wagon oznaczony nalepką nr 1, 1.5 lub 1.6, jak również wagony, na które załadowano duże kontenery oznaczone tymi nalepkami, muszą być oddzielone od wagonów oznaczonych nalepkami nr 3, 4.1, 4.2, 4.3, 5.1, 5.2 - dwoma dwuosiowymi wagonami lub jednym cztero- i więcej osiowym wagonem ochronnym".

6. Wagony załadowane materiałami wybuchowymi (oznaczone nalepkami nr 1, 1.4, 1.5, 1.6) powinny być sprzęgnięte w sposób przewidziany dla wagonów pasażerskich .

7. Drużyna trakcyjna prowadząca pociąg z przesyłkami towarów niebezpiecznych, otrzymuje rozkaz pisemny "O", zawierający dokładną nazwę towaru oraz numer identyfikacyjny zagrożenia i materiału.


§ 19.
Manewry z wagonami zawierającymi towary niebezpieczne

1. Kierownik manewrów powinien uprzedzić drużynę manewrową o wykonywaniu manewrów z wagonami z towarami niebezpiecznymi w celu zachowania szczególnej ostrożności.

2. Pojazd trakcyjny musi być oddzielony od wagonu lub wagonów załadowanych towarami niebezpiecznymi - wagonem ochronnym.

3. Prędkość jazd manewrowych nie może przekraczać 10 km/h, z wyjątkiem zastrzeżonym w pkt. 4 .

4. Zabrania się staczania i odrzutu wagonów:
1) oznaczonych nalepkami nr 8 lub 15,
2) cystern oznaczonych pasem pomarańczowym.
Dopuszcza się rozrząd tych wagonów metodą odstawczą z prędkością do 5 km/h.

5. Wagony oznaczone nalepką nr 13 mogą być odrzucane i staczane pod warunkiem, że odprzęg będzie hamowany dobrze działającym ręcznym hamulcem wagonowym albo dwoma płozami hamującymi.

6. Wagony, załadowane towarami klasy 1, powinny być sprzęgnięte ze sobą i z wagonami ochronnymi w sposób przewidziany dla pociągów pasażerskich.


§ 20.
Organizacja przewozu i dozorowania przesyłek materiałów wybuchowych

1.  Zaleca się dozorowanie przesyłek materiałów wybuchowych na zasadzie umowy klient - PKP. Kolej może zapewnić odpłatne konwojowanie przesyłek z materiałami wybuchowymi przez Straż Ochrony Kolei. Przyjęcie przesyłki do przewozu wraz z jej odpłatnym konwojowaniem przez Straż Ochrony Kolei wymaga wcześniejszych uzgodnień pomiędzy PKP CARGO S.A. i Komendą Straży Ochrony Kolei.

2.  Nadawca przesyłki materiałów wybuchowych składa, na co najmniej 72 godziny przed planowanym załadunkiem, zamówienie na wagon kryty spełniający warunki stawiane przepisami RID i określa stację przeznaczenia oraz trasę przewozu.
Stacja przyjmując zamówienie, nadaje telegram do właściwych zakładów przewozów towarowych, zakładów taboru na trasie przewozu, stacji granicznej oraz właściwych terytorialnie dyspozytorów Komend Oddziałów Okręgowych Straży Ochrony Kolei o planowanym przewozie w celu poczynienia niezbędnych przygotowań organizacyjnych dla sprawnego przeprowadzenia przesyłki.

3.  Przyjęcia przesyłki do odpłatnego konwoju dokonują funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei bezpośrednio od nadawcy, a na stacji granicznej - od właściwego pracownika PKP (ekspedytora, ajenta, odprawiacza).

4.  Dla przejazdu konwoju Straży Ochrony Kolei z chronioną przesyłką stacja nadania w porozumieniu z właściwym zakładem taboru lub zakładem przewozów regionalnych podstawia odpowiedni wagon, zapewniający prowadzenie konwoju również w warunkach zimowych.

5.  Realizację zleconego przewozu i konwoju nadzorują (koordynują) odpowiednie komórki organizacyjne Komendy Straży Ochrony Kolei i PKP CARGO SA.


§ 21.
Włączanie wagonów z przesyłkami materiałów wybuchowych, materiałów szczególnie niebezpiecznych (MSN) oraz materiałów promieniotwórczych do pociągów

1. Wagony z przesyłkami materiałów wybuchowych, materiałów szczególnie niebezpiecznych (MSN - wymienionych w Tabeli nr 1) oraz materiałów promieniotwórczych należy przewozić pociągami towarowymi wyznaczonymi w Dodatku 4 do wewnętrznego rozkładu jazdy.

2. W przypadku konieczności włączenia wagonu z przesyłką zawierającą materiały wybuchowe, materiały szczególnie niebezpieczne (MSN) i promieniotwórcze do pociągu nie wyznaczonego w Dodatku 4 do wewnętrznego rozkładu jazdy, należy stosować zasadę doboru pociągów, które gwarantują jak najmniejszą ilość postojów, prac manewrowych i najszybszy dowóz przesyłki do stacji przeznaczenia. Zgodę na włączenie ww. przesyłki do pociągu nie wyznaczonego w Dodatku 4 wydaje właściwa terenowo dyspozytura zakładu przewozów towarowych uzyskując wcześniej zgodę Ekspozytury Kierowania Ruchem w drodze dyspozytorskiego planowania.

3. Zabrania się prowadzenia pociągów z jednoosobową obsługą pojazdów trakcyjnych w przypadku, gdy w pociągu liczba znajdujących się wagonów z materiałami szczególnie niebezpiecznymi (MSN -według wykazu z Tabeli nr 1), przekracza 50% długości, obowiązującej dla danego pociągu.

4. W przypadku przełączania wagonów z ładunkami MSN na stacjach węzłowych lub rozrządowych do innych pociągów, cała procedura powinna przebiegać wg § 21.1 - dla pociągów wyznaczonych w Dodatku 4 lub wg § 21.2 - dla pociągów nie wyznaczonych Dodatkiem 4.


§ 22.
Śledzenie przesyłek materiałów wybuchowych, materiałów szczególnie niebezpiecznych (MSN) oraz materiałów promieniotwórczych

1. Śledzenie jest to ogół czynności umożliwiający dostęp do informacji o nadaniu, przewozie i wydaniu przesyłki materiałów wybuchowych, materiałów szczególnie niebezpiecznych (MSN) i materiałów promieniotwórczych, mających na celu informowanie wszystkich pracowników uczestniczących w procesie przewozowym o potencjalnym zagrożeniu ze strony tych materiałów.

2. Śledzenie przesyłek materiałów wybuchowych, materiałów szczególnie niebezpiecznych (MSN) oraz materiałów promieniotwórczych odbywa się w następujący sposób:
1) na podstawie listu przewozowego ekspedytor (odprawiacz pociągu) podaje dane dotyczące przesyłki dyżurnemu ruchu, który nanosi je do "Rejestru śledzenia przesyłek materiałów szczególnie niebezpiecznych, wybuchowych i promieniotwórczych", według rubryk Załącznika nr 8,
2) dyżurny ruchu powiadamia właściwego dyspozytora liniowego w Ekspozyturze Kierowania Ruchem, o włączeniu przesyłki do pociągu, a następnie o jego odjeździe,
3) o uruchomieniu pociągu, dyspozytor liniowy informuje wszystkich dyżurnych ruchu na całej drodze przewozu, podając numer pociągu, rodzaj towaru i ilość wagonów, na liniach nie objętych nadzorem dyspozytorskim z ramienia Centrum Dyspozytorskiego, powyższe informacje dyżurnym ruchu przekazuje dyspozytor zakładu linii kolejowych,
4) uzyskane informacje dyżurni ruchu przekazują zainteresowanym pracownikom na posterunkach biorących udział w procesie przewozu tego materiału i odnotowują nazwiska powiadomionych pracowników w dzienniku rozrnów telefonicznych.

3. Rejestry śledzenia prowadzą wszyscy dyżurni ruchu na drodze przejazdu pociągu oraz dyspozytury.


§ 23.
Przewóz próżnych, nie oczyszczonych opakowań i taboru po towarach niebezpiecznych

1. Przewóz próżnych, nie oczyszczonych opakowań i taboru po towarach niebezpiecznych, powinien być realizowany na takich samych warunkach, jak w stanie ładownym, tzn. opakowania i tabor powinny być:
1) tak samo zamknięte i szczelne,
2) oznakowane nalepkami ostrzegawczymi tego samego wzoru, jak dla ostatnio przewożonego towaru,
3) oplombowane na wszystkich zamknięciach wymagających plombowania (dotyczy wyłącznie: taboru po MSN i materiałach klasy 7 wg RID),
4) oznaczone tablicą ostrzegawczą koloru pomarańczowego z numerem identyfikacyjnym zagrożenia i materiału (dotyczy tylko taboru),
5) oznaczone numerem identyfikacyjnym materiału (dotyczy tylko opakowań),
6) włączane do pociągów z zastosowaniem wagonów ochronnych wg postanowień § 18.

2. Przewóz próżnego, nie oczyszczonego taboru po materiałach szczególnie niebezpiecznych i materiałach promieniotwórczych podlega śledzeniu.


§ 24.
Przewóz przesyłek ekspresowych towarów niebezpiecznych

1. "Regulamin dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych RID" oraz "Regulamin przewozu przesyłek ekspresowych przez Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Koleje Państwowe" dopuszczają przewóz materiałów niebezpiecznych, jako przesyłki ekspresowej w pociągach pasażerskich z zachowaniem szczególnych warunków (w zakresie dopuszczalnej masy) wskazanych w każdej klasie Regulaminu RID .

2. Przesyłki przyjmowane są do przewozu na podstawie listu przewozowego ekspresowego. W rubryce "nazwa towaru" nadawca wpisuje określenie towaru zgodnie z jednym z numerów identyfikacyjnych i nazw podkreślonych w każdej klasie Regulaminu RID, uzupełniając zapis o przez podanie klasy, punktu, ew. grupy a), b), c) oraz skrótu RID. W odpowiedniej rubryce listu należy wpisać masę przesyłki.


§ 25.
Postępowanie w przypadku awarii

1. W przypadku zaistnienia awarii z przesyłką zawierającą towar niebezpieczny, pracownik, który zauważył objawy awarii, tj. wyciek, ulatnianie oparów, wysypywanie się substancji niebezpiecznych, powinien niezwłocznie (w dostępny sposób) powiadomić o powyższym dyżurnego ruchu najbliższego posterunku.
O zaistniałym wypadku dyżurny ruchu powiadamia właściwego dyspozytora.

2.  Zawiadomienie powinno zawierać możliwie najwięcej informacji, następującej treści:
1) objawy awarii (wyciek, ulatnianie oparów, wysypywanie się substancji, pożar) i rozmiar awarii (wyciek kropelkowy, strumieniowy, wybuch),
2)  miejsce awarii (np. umiejscowienie wagonu w składzie pociągu, nr torów, rejon stacji),
3) rodzaj wagonu,
4) oznakowanie wagonu (tablice identyfikacyjne, nalepki ostrzegawcze, napisy).

3. Dyspozytor, na podstawie uzyskanych informacji, powinien powiadomić najbliższą jednostkę państwowej straży pożarnej oraz najbliższą jednostkę zakładowej straży pożarnej.
Jeżeli nadawca przesyłki wymieniony jest w Załączniku nr 10 należy niezwłocznie poinformować go o zaistniałej awarii.

4.  W przypadku zaistnienia awarii podczas jazdy pociągu, maszynista w porozumieniu z właściwym dyżurnym ruchu, powinien zatrzymać pociąg w najbliższym miejscu nadającym się do przeprowadzenia akcji ratowniczej. Dyżurny ruchu, na podstawie uzyskanych informacji, zobowiązany jest powiadomić sąsiednie posterunki zapowiadawcze o zamknięciu szlaku w obydwu kierunkach (na wszystkich torach).
W razie stwierdzenia zagrożenia dla zdrowia, w sytuacji awaryjnej, drużyna trakcyjna powinna bezzwłocznie zabezpieczyć pociąg i oddalić się ze strefy zagrożenia, prostopadle do kierunku wiatru.

5. Dyżurny ruchu powiadamia dyspozytora odcinkowego o awarii i podjętych działaniach,

6. Dowódca przybyłej na miejsce jednostki straży pożarnej obejmuje kierownictwo w zakresie podejmowanej akcji ratowniczej.