Sygnały drogowe (D)
Sygnały drogowe są podawane przenośnymi tarczami, chorągiewką, latarką ręczną, spłonkami, gwizdawką ustną, trąbką lub ręką.
1. Sygnał Do "Za tarczą ostrzegawczą znajduje się tarcza zatrzymania"
| Dzienny Nieruchoma okrągła tarcza pomarańczowa z czarnym pierścieniem i białą obwódką |
Nocny Pomarańczowe światło na tarczy |
1) Nieruchoma przenośna tarcza ostrzegawcza (sygnał DO) wskazuje, że pociąg zbliża się do sygnału D1. Przenośna tarcza ostrzegawcza różni się od zwykłej tarczy ostrzegawczej kształtowej rozmiarem (przenośna jest mniejsza)
2) Dla umożliwienia kontroli, czy latarnia na tarczy ostrzegawczej świeci się, latarnia powinna pokazywać do tyłu światło białe tej samej wielkości, co światło przednie.
2. Sygnał D1 "Stój" dawany tarczą zatrzymania
| Dzienny Prostokątna tarcza czerwona z białą obwódką |
Nocny Czerwone światło na tarczy |
1) Przenośną tarczę zatrzymania (sygnał D1) ustawia się z
prawej strony toru, patrząc w kierunku jazdy, a na posterunkach
zapowiadawczych na osi toru.
Dla pociągu jadącego po torze niewłaściwym linii dwutorowej
ustawione w podany sposób sygnały są obowiązujące, chociaż
z tego pociągu będą widziane po lewej stronie toru.
2) Dla umożliwienia kontroli, czy latarnia na tarczy zatrzymania świeci się, latarnia powinna pokazywać do tyłu światło matowobiałe tej samej wielkości, jak światło przednie.
3) Sygnał Dl ,Stój" stosuje się:
a) jeżeli stan toru lub jakakolwiek przeszkoda zagraża
bezpieczeństwu ruchu pociągów, albo jeżeli część szlaku
jest tak uszkodzona, że można po niej przejechać tylko z
szybkością mniejszą niż 10 km/h, lub jeżeli z innych
względów jazda na szlaku wymaga ograniczenia szybkości
poniżej 10 km/h
b) jeżeli pociąg zostanie zatrzymany na szlaku i wymaga osłony
- zgodnie z przepisami ruchu WR 1.
c) jeżeli semafora nie można z powrotem nastawić na
sygnał ,Stój",
d) jeżeli tarcza zaporowa zostanie unieruchomiona w położeniu
,,Jazda dozwolona",
e) jeżeli czasowo brak semafora,
f) w razie zamknięcia toru szlakowego,
g) w razie zamknięcia toru stacyjnego lub jego części.
4) Tarczę zatrzymania (sygnał D1) ustawia się w
odległości co najmniej 50 m od miejsca, które ma być
osłonięte, a prócz tego przeda tarczą zatrzymania ustawie
się przenośną tarczę ostrzegawczą w odległości drogi
hamowania zwiększonej o 100 m, oraz dodatkowo układa się
spłonki przy tarczy ostrzegawczej.
Spłonki układa się do czasu powiadomienia sąsiedniego
posterunku zapowiadawczego i doręczenia drużynie pociągowej
rozkazu szczególnego.
| Na linii jednotorowej | ![]() |
| Na linii dwutorowej (przeszkoda na jednym torze) |
![]() |
| Na linii dwutorowej (przeszkoda na dwóch torach) |
![]() |
5) Przeszkodę należy osłonić z obu stron, bez względu na to, czy pociąg jest oczekiwany, czy nie. W razie krótkotrwałej przeszkody w ruchu na jednym torze linii dwutorowej osłania się przeszkodę sygnałem D1 "Stój" i przenośną tarczą ostrzegawczą (sygnał DO) tylko z tej strony, z której normalnie nadchodzą pociągi, a po drugiej stronie przeszkody powinien się znajdować, w odległości równej drodze hamowania zwiększonej o 100 m, pracownik kolejowy z przyborami do dawania sygnałów ręcznych i spłonkami (sygnał D2 i D4), aby zatrzymać pociąg, gdyby zbliżał się on po torze niewłaściwym.
6) W razie zastosowania sygnału D1 w obrębie stacji, tarczę zatrzymania ustawie się zasadniczo w odległości 50 m przed miejscem, które ma być osłonięte. Gdyby warunki miejscowe nie pozwalały na jej ustawienie we wskazanej odleglości. wówczas można ustawić tarczę zatrzymania w odległości mniejszej niż 50 m. Przed tarczą zatrzymania ustawioną w obrębie posterunku zapowiadawczego i przy torach bocznych innych posterunków ruchu nie umieszcza się przenośnej tarczy ostrze gawczej.
7) Pracownik kolejowy, który dostrzeże przeszkodę dla ruchu
powinien na linii dwutorowej najpierw osłonić przeszkodę
sygnałami z tej strony, z której normalnie odbywa się ruch
pociągów po uszkodzonym torze, a na linii jednotorowej, jak
też w razie uszkodzenia obu torów linii dwutorowej z tej
strony, z której najpierw oczekuje się pociągu. Jeżeli nie ma
tarcz lub latarń, należy przede wszystkim osłonić przeszkodę
spłonkami (sygnał D4), w odległości drogi hamowania
zwiększonej o 100 m i następnie, z zachowaniem postanowień
ust. 5 pkt 3 dawać sygnały "Stój" (D2 i
jednocześnie D3). Po zatrzymaniu pociągu - powiadamia drużynę
pociągową o przyczynie zatrzymania i wspólnie podejmują
decyzję o dalszej jeździe. Następnie pracownik, który
zatrzymal pociąg żąda od drużyny pociągowej powiadomienia
najbliższego posterunku zapowiadawczego o przeszkodzie dla ruchu
i konieczności osłonięcia tarczami uszkodzonego miejsca. Po
osłonięciu sygnałami uszkodzonego miejsca wymagającego
ograniczenia szybkości należy oczekiwać pociągu przy sygnale
Dl ,Stój", a po zatrzymaniu pociągu przy tym sygnale
zawiadomić drużynę pociągową o przyczynie zatrzymania i
szybkości z jaką można jechać przez miejsce uszkodzone.
Jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa, należy
równocześnie osłonić miejsce przeszkody dla ruchu pociągów
po sąsiednim torze.
8) Jeżeli tor szlakowy jest zamknięty, należy oprócz tarcz zatrzymania (sygnał D1), osłaniających przeszkodę na szlaku, osłonić ten tor również na przyległych posterunkach zapowiadawczych tarczą zatrzymania, ustawioną na osi toru poza zwrotnicą wyjazdową, lecz bez tarczy ostrzegawczej i bez spłonek.
9) Jeżeli zgodnie z postanowieniami przepisów ruchu WR1 zachodzi potrzeba osłonięcia pociągu zatrzymanego na szlaku i brak jest tarcz zatrzymania D1, to dokonuje się tego przez ułożenie na szynach trzech spłonek w odległości drogi hamowania zwiększonej o 100 m od pociągu.
10) W przypadku żądania pociągu ratunkowego lub lokomotywy pomocniczej, zatrzymany pociąg osłania się od strony oczekiwanej pomocy lub z obu stron, gdy nie wiadomo skąd przybędzie pomoc.
11) Jeżeli za zatrzymanym pociągiem miał być wyprawiony w odstępie czasu (w czasie przerwy łączności, po zamkniętym torze) drugi pociąg (drezyna motorowa), to osłony dokonuje się od końca pociągu, natychmiast po jego zatrzymaniu.
12) Po ułożeniu spłonek w ustalonej od nich odległości (ust. 5 pkt 3) powinien znajdować się pracownik kolejowy i podawać sygnał zatrzymania (D2 i D3) w stronę zbliżającego się pociągu. ,
13) Gdyby ze względu na nadjeżdżający pociąg założenie spłonek w przepisowy sposób było niemożliwe, należy biec naprzeciw pociągu i podawać sygnały D2 i D3 ,Stój".
14) Jeżeli semafora nie można nastawić na sygnał
,Stój", należy ustawić tarczę zatrzymania bezpośrednio
przed semaforem.
W razie potrzeby, należy przygotować się do zatrzymania
zbliżającego się pociągu sygnałami D2 i D3 ,Stój",
dawanymi jednocześnie.
3. Sygnał D2 "Stój" dawany ręcznie
| Dzienny Wywijanie w koło rozwiniętą chorągiewką lub jakimkolwiek innym przedmiotem lub ręką |
Nocny Wywijanie w koło ręczną latarką ze światłem białym lub czerwonym albo jakimkolwiek świecącym się przedmiotem. |
|
![]() |
![]() |
![]() |
Sygnał D2 "Stój" dawany ręcznie stosuje się:
1) jeżeli nagle zajdzie potrzeba zatrzymania pociągu i nie ma czasu na zastosowanie sygnałów D1 i D3albo ich brak;
2) jeżeli potrzeba zmniejszenia szybkości wskutek stanu toru zajdzie nagle i danie sygnału D6 "Zwolnić bieg" jest niemożliwe;
3) jeżeli drużyna konduktorska nadjeżdżającego lub przejeżdżającego pociągu daje sygnały D2 i D3 "Stój";
4) jeżeli przy nadjeżdżającym lub przejeżdżającym pociągu zauważy się niewłaściwość, która przy dalszej jeździe pociągu mogłaby zagrażać bezpieczeństwu ruchu lub spowodować straty materialne;
5) jeżeli pociąg jedzie po zamkniętym torze bez uprzedniego zawiadomienia posterunków;
6) jeżeli na linii dwutorowej pociąg jedzie po torze niewłaściwym bez uprzedniego zawiadomienia posterunków;
7) jeżeli pociąg zbliża się do posterunku zapowiadawczego w chwili, gdy poprzedni pociąg nie opuścił jeszcze tego posterunku;
8) jeżeli pociąg zbliża się do posterunku zapowiadawczego nie posiadającego semaforów wjazdowych, a tor na który ma wjechać, jest zajęty;
9) Jeżeli na czole pociągu są niewłaściwe sygnały, z wyjątkiem przypadku palenia się jednej z trzech latarń z białym światłem;
10) Jeżeli na czole pociągu zgasną wszystkie białe światła;
11) jeżeli na torze znajdują się ludzie lub większe zwierzęta, którym grozi niebezpieczeństwo przejechania.
Sygnał D2 "Stój" należy dawać, w miarę możliwości, po stronie maszynisty.
4. Sygnał D3 "Stój" dawany trąbką lub gwizdawką ustną jest następujący:
Trzy krótkie szybko po sobie następujące tony, kilkakrotnie powtórzone
OOO OOO OOO OOO
Jeżeli powstaje wątpliwość, czy drużyna pociągowa spostrzeże tarcze przenośne sygnału D1 "Stój" lub ręczny sygnał D2 "Stój", należy dawać jednocześnie sygnał D3 trąbką lub gwizdawką przy zbliżaniu się pociągu i podczas jego przejazdu.
5. Sygnal D4 ,Stój" dawany spłonkami - wybuch spłonki
1) Zakładanie spłonek dla dania sygnału D4 "Stój" slosuje się:
a) w przypadku uszkodzeń wymagających zatrzymania lub ograniczenia szybkości jazdy oraz osłony pociągu zatrzymanego na szlaku, jak też, w razie potrzeby, podczas prowadzenia robót na torze,
b) zawsze, jeżeli założenie spłonek może się przyczynić do zatrzymania pociągu w porę lub do zmniejszenia szybkości pociągu w celu uniknięcia wypadku.
2) Spłonki zakłada się trzy, w zasadzie na jednym toku
szynowym. Odległość między spłonkami powinna wynosić nie
mniej niż 30 m.
Pierwsza spłonka powinna być ułożona w odległości drogi
hamowania zwiększonej o 100 m od miejsca osłanianego. Wybuch
choćby tylko jednej spłonki oznacza sygnał "Stój".
Pracownik kolejowy, po założeniu spłonek, jeżeli ma
oczekiwać nadejścia pociągu powinien odsunąć się o 20 m od
najbliższej spłonki w kierunku pociągu, aby uniknąć
ewentualnego poranienia odpryskami w chwili wybuchu spłonki.
Sygnały dawane ręcznie, gwizdawką lub trąbką należy
powtarzać tak długo, aż drużyna pociągowa zastosuje się do
nich.
Na dany sygnał "Stój" (D1, D2, D3 i D4) należy
użyć wszelkich dozwolonych środków, ażeby pociąg
zatrzymać.
6. Sygnał D6 "Zwolnić bieg"
| Dzienny Trójkątna tarcza pomarańczowa z białą obwódką, zwrócona podstawą do góry, a na niej czarna cyfra wskazująca dozwoloną szybkość jazdy (w dziesiątkach km/h). Jeżeli nie można ustawić tej tarczy w skrajni, stosuje się tarczę obróconą podstawą ku dołowi i umieszcza ją nisko |
Nocny Pomarańczowe światło na tarczy oraz oświetlona czarna cyfra wskazująca dozwoloną szybkość jazdy (w dziesiątkach km/h) |
||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
1) Sygnał D6 "Zwolnić bieg" stosuje się, jeżeli
na pewnej części toru należy jechać z szybkością mniejszą
od szybkości przewidzianej w rozkładzie jazdy.
Takie miejsce należy osłonić z obu stron, bez względu na to
czy pociąg jest oczekiwany, czy nie.
2) Tarczę "Zwolnić bieg" (sygnał D6) ustawia się
w odległości drogi hamowania prze miejscem, po którym należy
jechać ze zmniejszoną szybkością. Ponadto miejsce, od
którego należy jechać ze zmniejszoną szybkością, oraz w
razie potrzeby miejsce, od którego wolno powrócić do normalnej
szybkości, oznacza się wskaźnikami W14.
Na szlaku jednotorowym tarczę "Zwonić bieg" ustawia
się z prawej strony toru dla każdego kierunku jazdy, tj. bez
względu na to, czy normalnie ruch odbywa się w jednym, czy w
obu kierunkach.
Na szlaku dwutorowym tarczę "Zwolnić bieg"
ustawia się po zewnętrznej stronie torów, tj. dla jazdy w
kierunku właściwym - z prawej strony toru, zaś dla jazdy w
kierunku niewłaściwym - z lewej strony toru, patrząc w
kierunku jazdy. Tarczę "Zwolnić bieg" ustawia się
tak samo przy równoległym zbliżeniu torów szlakowych dwóch
linii jednotorowych.
Przykłady sposobu ustawiania tarczy "Zwolnić bieg"
(sygnału D6) i wskaźników W14 na szlaku
jednotorowym i dwutorowym, są podane w załączniku
2
3) W przypadku konieczności zmniejszenia szybkości w
obrębie stacji, na całej jej długości, tarczę "Zwolnić
bieg" ustawia się przed stacją.
W tym przypadku zmniejszenie szybkości obowiązuje do czasu
minięcia przez pociąg całej stacji.
4) Jeżeli potrzeba zmniejszenia szybkości zajdzie tylko na części toru głównego zasadniczego w obrębie stacji, to miejsce takie należy osłonić z obu stron w ten sam sposób, jak na szlaku.
5) Tarcza "Zwolnic bieg" w porze nocnej, a także w dzień, gdy jest to wymagane, ma latarnię ze światłem pomarańczowym, a niezależnie od tego oświetlana jest osobną latarnią. Dla sprawdzenia, czy latarnia na tarczy "Zwonić bieg" świeci się, powinna ona pokazywać wstecz jedno światło matowobiałe tej samej wielkości co światło przednie.
6) Jeżeli potrzeba sygnalizowania "Zwolnić bieg zajdzie nagle, danie zaś sygnału D6 "Zwolnić bieg" jest już niemożliwe, należy pociąg zatrzymać sygnałami ręcznymi D2 "Stój" i udzielić ustnie wskazówek drużynie trakcyjnej.
7) Na sygnał D6 "Zwolnić bieg" należy tak uregulować bieg pociągu, aby przez miejsce oznaczone wskaźnikami W14 przejechać z szybkością wskazaną maszyniście na jednej z poprzednich stacji i oznaczoną na tarczy "Zwolnić bieg" czarną cyfrą w dziesiątkach kilometrów. Jeżeli zaś maszynista nie został przedtem powiadomiony ani o sygnale D6 "Zwolnić bieg" ani o tym, z jaką szybkością należy jechać przez miejsce tym sygnałem oznaczone, ani też szybkość nie jest wskazana na tarczy, to należy zwolnić bieg pociągu do 10 km/h. Jeżeli szybkość podana przez jeden z poprzednich posterunków zapowiadawczych nie odpowiada szybkości oznaczonej na tarczy, to należy zwolnić bieg pociągu do szybkości oznaczonej na tarczy "Zwolnić bieg"
8) W razie potrzeby zwolnienia biegu pociągów poniżej 10 km/h należy uszkodzone miejsce osłonić tarczami zatrzymania (sygnał D1 "Stój") i tarczami ostrzegawczymi w przepisowej odległości, a drużynę trakcyjną każdego pociągu zatrzymanego przy tym sygnale zawiadomić, z jaką szybkością pociąg może przejechać przez uszkodzone miejsce.
9) Gdy najbliższy posterunek zapowiadawczy zostanie zawiadomiony o uszkodzeniu toru i o tym, z jaką szybkością pociągi mogą tę przeszkodę przejeżdżać, wówczas należy tarcze zatrzymania i tarcze ostrzegawcze usunąć, a natomiast dać sygnał D6 "Zwolnić bieg" i tarczami przenośnymi. Postanowienia te nie dotyczą przypadków podanych w pkt 8.
Przykłady osygnalizowania leżących blisko siebie odcinków szlaku, wymagających zwolnienia jazdy pociągu.. są podane w załączniku 2.
7. Sygnał D7 "Stój" dawany przez dróżnika przejazdowego:
| Dzienny Ręka podniesiona do góry w kierunku nadjeżdżającego pojazdu |
Nocny Podniesienie i poruszanie latarki ręcznej z czerwonym światłem, zwróconym w kierunku nadjeżdżajżcego pojazdu |
![]() |
![]() |
Sygnał D8 stwierdzający obecność dróżnika na przejeździe jest następujący:
| Dzienny Dróżnik stoi na przejeździe w miejscu wyznaczonym regulaminem obsługi przejazdu, trzymając w ręce pionowo do góry chorągiewkę sygnałową koloru żółtego w ten sposób, aby był on widoczny dla maszynisty zbliżającego się pociągu lub kierownika pojazdu szynowego |
Nocny Dróżnik przejazdowy porusza powoli pionowo latarką ręczną z białym światłem, tak aby sygnał był widoczny dla maszynisty zbliżającego się pociągu lub kierownika pojazdu szynowego |
![]() |
![]() |