Rozdział 10
Ochrona porządku na obszarze kolejowym
Art. 58.
1. Wstęp na obszar kolejowy jest dozwolony tylko w miejscach wyznaczonych przez zarządcę.
2. Poza miejscami, o których mowa w ust. 1, wstęp na obszar kolejowy mają osoby posiadające upoważnienie właściwego zarządcy lub właściwego przewoźnika kolejowego oraz osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów.
3. Zarządcy i przewoźnicy kolejowi obowiązani są do zapewnienia ładu i porządku na obszarze kolejowym oraz w pociągach i innych pojazdach kolejowych.
Art. 59.
1. Zarządca lub kilku zarządców wspólnie, za zgodą ministra właściwego do spraw transportu wydaną w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, mogą utworzyć straż ochrony kolei, działającą na zasadach określonych w niniejszym rozdziale, oraz powołać komendanta straży ochrony kolei.
2. Zgodę, o której mowa w ust. 1, wydaje się w drodze decyzji.
3. Koszty związane z funkcjonowaniem straży ochrony kolei pokrywane są przez zarządcę lub zarządców.
4. Funkcjonariuszem straży ochrony kolei może być osoba,
która:
1) posiada obywatelstwo polskie;
2) posiada pełną zdolność do czynności prawnych;
3) posiada co najmniej wykształcenie średnie;
4) ma uregulowany stosunek do służby wojskowej;
5) cieszy się nienaganną opinią;
6) posiada zdolność fizyczną i psychiczną do służby w
formacjach uzbrojonych;
7) nie była karana za przestępstwa umyślne.
5. Dopuszczenie funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej następuje na wniosek komendanta straży ochrony kolei, w drodze decyzji, wydanej przez właściwy organ Policji.
6. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze
rozporządzenia:
1) szczegółowy zakres działania oraz sposób organizacji
straży ochrony kolei,
2) [uchylony]
3) szczegółowe warunki, jakim powinni odpowiadać
funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasady oceny zdolności
fizycznej i psychicznej do służby oraz tryb i jednostki
uprawnione do orzekania o tej zdolności- biorąc pod uwagę
zadania oraz zasady działania straży ochrony kolei.
7. [uchylony]
8. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, przepisy porządkowe obowiązujące na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych, uwzględniając warunki i wymagania funkcjonowania transportu kolejowego.
Art. 60.
1. Do zadań straży ochrony kolei należy:
1) kontrola przestrzegania przepisów porządkowych na
obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach
kolejowych;
2) ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze
kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych.
2. Wykonując swoje zadania, funkcjonariusz straży ochrony
kolei ma prawo do:
1) legitymowania osób podejrzanych o popełnienie
przestępstwa lub wykroczenia, jak również świadków
przestępstwa lub wykroczenia, w celu ustalenia ich
tożsamości;
2) ujęcia, w celu niezwłocznego doprowadzenia do
najbliższej jednostki Policji, osób, w stosunku do których
zachodzi uzasadniona potrzeba podjęcia czynności
wykraczających poza uprawnienia straży ochrony kolei;
3) zatrzymywania i kontroli pojazdu samochodowego
poruszającego się na obszarze kolejowym i przyległym pasie
gruntu w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia
przestępstwa lub wykroczenia przy użyciu tego pojazdu;
4) nakładania grzywien, w drodze mandatu karnego, na zasadach
określonych w Kodeksie postępowania w sprawach o
wykroczenia;
5) przeprowadzania czynności wyjaśniających, występowania
do sądu z wnioskiem o ukaranie, oskarżania przed sądem i
wnoszenia środków odwoławczych w trybie określonym w Kodeksie
postępowania w sprawach o wykroczenia;
6) stosowania środków przymusu bezpośredniego: siły
fizycznej w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych
technik obrony, miotacza gazowego, pałki służbowej, kajdanek i
psa służbowego.
3. Na sposób przeprowadzenia czynności, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 6, przysługuje zażalenie do miejscowo właściwego prokuratora w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego.
4. Funkcjonariusz straży ochrony kolei może stosować środki przymusu bezpośredniego wobec osób uniemożliwiających wykonywanie przez niego zadań określonych w ust. 1.
5. Zastosowanie przez funkcjonariusza straży ochrony kolei środków przymusu bezpośredniego powinno odpowiadać potrzebom wynikającym z istniejącej sytuacji i zmierzać do podporządkowania się osoby wydanym poleceniom.
6. Jeżeli zastosowanie środków przymusu bezpośredniego,
określonych w ust. 2 pkt 6, jest niewystarczające,
funkcjonariusz ma prawo użycia broni palnej:
1) w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na
życie własne lub innej osoby;
2) przeciwko osobie, która wezwana do natychmiastowego
porzucenia broni lub niebezpiecznego narzędzia, nie zastosuje
się do tego wezwania, a jej zachowanie wskazuje na bezpośredni
zamiar ich użycia przeciwko funkcjonariuszowi lub innej
osobie;
3) przeciwko osobie, która usiłuje przemocą odebrać broń
funkcjonariuszowi;
4) w celu odparcia zamachu na mienie, znajdujące się na
obszarze kolejowym, stwarzającego jednocześnie bezpośrednie
zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi;
5) w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na
obiekty i urządzenia znajdujące się na obszarze kolejowym,
których uszkodzenie lub unieruchomienie mogłoby spowodować
bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia podróżnych lub
katastrofę kolejową;
6) w celu udaremnienia ucieczki sprawcy zamachu określonego w
pkt 1-5.
7. Użycie broni palnej powinno następować w sposób wyrządzający możliwie najmniejszą szkodę osobie, przeciwko której użyto broni, i nie może zmierzać do pozbawienia jej życia, a także narażać innych osób na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia.
8. Do wykonywania przez funkcjonariusza straży ochrony kolei czynności, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 6 oraz w ust. 4-7, stosuje się odpowiednio przepisy o Policji.
Art. 61.
1. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, może cofnąć decyzję, o której mowa w art. 59 ust. 2, w przypadku naruszenia przepisów art. 60.
2. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, może, w drodze decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 2, ograniczyć zakres działania i uprawnień straży ochrony kolei.
Art. 62.
1. Straż ochrony kolei zobowiązana jest do współdziałania z Policją, Strażą Graniczną, Żandarmerią Wojskową, organami kontroli skarbowej i Inspekcją Transportu Drogowego.
2. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe formy współdziałania straży ochrony kolei z Policją, Strażą Graniczną i Inspekcją Transportu Drogowego, uwzględniając w szczególności: sprawy wymagające współdziałania, sposób wymiany informacji dotyczących spraw wymagających współdziałania, zasady koordynacji wspólnych przedsięwzięć.
3. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, określi, w drodze rozporządzenia, formy współdziałania straży ochrony kolei z Żandarmerią Wojskową, uwzględniając w szczególności: sprawy wymagające współdziałania, sposób wymiany informacji dotyczących spraw wymagających współdziałania, zasady koordynacji wspólnych przedsięwzięć.
4. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, formy współdziałania straży ochrony kolei z organami kontroli skarbowej, uwzględniając w szczególności: sprawy wymagające współdziałania, sposób wymiany informacji dotyczących spraw wymagających współdziałania, zasady koordynacji wspólnych przedsięwzięć.
5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, określi, w drodze rozporządzenia, przypadki, w których funkcjonariusze straży ochrony kolei mogą wykonywać swoje zadania poza obszarem kolejowym, uwzględniając w szczególności zakres wykonywanych zadań, o których mowa w niniejszej ustawie.
6. Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaj i sposoby ewidencjonowania, przechowywania w straży ochrony kolei broni, amunicji, kajdanek, pałek służbowych i ręcznych miotaczy gazowych.
7. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb i warunki uznawania pojazdów straży ochrony kolei za pojazdy uprzywilejowane.
8. Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, wzór umundurowania, legitymacji, dystynkcji i znaków identyfikacyjnych funkcjonariuszy straży ochrony kolei, a także normy przydziału, warunki i sposób ich noszenia.
Art. 63.
Przy wykonywaniu czynności służbowych funkcjonariusz straży ochrony kolei korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.
Art. 64.
Funkcjonariusz straży ochrony kolei nie może bez zezwolenia komendanta straży ochrony kolei podejmować innego zajęcia zarobkowego.