Rozdział 1
Przepisy ogólne

Art. 1.

Przepisy ustawy określają:
1)  zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania infrastrukturą kolejową i jej utrzymania;
2)  zasady prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych;
3)  warunki techniczne eksploatacji pojazdów kolejowych;
4)  zasady i instrumenty regulacji transportu kolejowego.

Art. 2.

Przepisy ustawy stosuje się także do:
1) metra, z wyjątkiem rozdziałów 2, 2a, 4a-9 i 12 oraz art. 13 ust 1; przepisy rozdziału 10 stosuje się odpowiednio;
2) bocznic kolejowych, z wyjątkiem rozdziałów 4a, 6-8 i 10;
3) infrastruktury kolejowej obejmującej linie kolejowe o szerokości torów mniejszej niż 1435 mm i przewoźników kolejowych korzystających z tej infrastruktury kolejowej, z wyjątkiem rozdziałów 4a, 6-8, art. 5 ust. 3-6, art. 9,art. 13 ust. 1 oraz art. 59-64

Art. 3.

Przepisów ustawy nie stosuje się do:
1)  linii tramwajowych;
2)  kolejowego transportu wewnątrzzakładowego;
3) transportu linowego i linowo-terenowego, z wyjątkiem art. 10 ust. 4.

Art. 4.

Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1)  "infrastruktura kolejowa" - linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury;
2)  "linia kolejowa" - tory kolejowe wraz z zajętymi pod nie gruntami oraz przyległy pas gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego, wraz z zajętymi pod nie gruntami;
2a) "linia kolejowa o znaczeniu państwowym" - linię kolejową, której utrzymanie i eksploatacja uzasadniona jest ważnymi względami gospodarczymi, społecznymi, ekologicznymi lub obronnymi;
2b) "linia kolejowa o znaczeniu obronnym" - linię kolejową, o znaczeniu państwowym, której utrzymanie i eksploatację uzasadniają względy obronności państwa, w tym potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i wojsk sojuszniczych w czasie podwyższenia gotowości obronnej państwa i w czasie wojny, planowaną do objęcia osłoną techniczną;
2c) "linia kolejowa o znaczeniu wyłącznie obronnym" - linię kolejową, o znaczeniu państwowym, dla której jedynym kryterium zaliczenia do linii o znaczeniu państwowym są względy obronności państwa, w tym potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i wojsk sojuszniczych we wszystkich stanach gotowości obronnej państwa i w czasie wojny;
3)  "przyległy pas gruntu" - grunty wzdłuż linii kolejowych, usytuowane po obu ich stronach, przeznaczone do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego;  
3a) "pas gruntu pod linię kolejową" - powierzchnię gruntu wykorzystywaną do budowy lub przebudowy linii kolejowej określoną w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej;
4)  "sieć kolejowa" - układ połączonych ze sobą linii kolejowych będących własnością zarządcy infrastruktury lub zarządzanych przez zarządcę infrastruktury;  
5)  "odcinek linii kolejowej" - część linii kolejowej zawartą między stacjami węzłowymi albo między punktem początkowym lub końcowym linii kolejowej i najbliższą stacją węzłową;  
6)  "pojazd kolejowy" - pojazd dostosowany do poruszania się na własnych kołach po torach kolejowych;  
6a) "pojazd trakcyjny" - pojazd kolejowy z napędem własnym;
7)  "zarządca infrastruktury" - podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie; funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty;  
8)  "obszar kolejowy" - określony działkami ewidencyjnymi obszar, na którym usytuowane są linie kolejowe oraz inne budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowych, a także służące do obsługi przewozu osób i rzeczy;  
9)  "przewoźnik kolejowy" - przedsiębiorcę, który na podstawie licencji wykonuje przewozy kolejowe lub zapewnia pojazdy trakcyjne; 
10) "bocznica kolejowa" - infrastrukturę kolejową przeznaczoną do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów oraz ich przemieszczania i włączania do ruchu po sieci kolejowej;
11) "trasa pociągu" - określenie, w rozkładzie jazdy, położenia pociągu w funkcji czasu jazdy, służące do oceny wykorzystania zdolności przepustowej linii kolejowej;  
12) "zdolność przepustowa" - możliwość eksploatacyjno-ruchową linii kolejowej lub jej części do wykonania na niej przejazdów pociągów w określonym czasie;  
13) "typ pojazdów kolejowych" - pojazdy kolejowe o takich samych rozwiązaniach konstrukcyjnych;  
14) "typ budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego" - budowle i urządzenia lub systemy o takich samych parametrach technicznych i eksploatacyjnych;  
15) "świadectwo dopuszczenia do eksploatacji typu pojazdu kolejowego" - dokument uprawniający do użytkowania danego typu pojazdu kolejowego w przewozach kolejowych;  
16) "świadectwo dopuszczenia do eksploatacji typu budowli albo typu urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego" - dokument uprawniający do użytkowania danego typu budowli albo typu urządzeń do prowadzenia ruchu kolejowego;  
17) "świadectwo sprawności technicznej pojazdu kolejowego" - dokument potwierdzający, że pojazd kolejowy jest sprawny technicznie;  
18) "świadectwo bezpieczeństwa" - dokument potwierdzający zdolność bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych;  
19) "umowa o świadczenie usług publicznych" - umowę, zawartą między właściwym organem administracji publicznej a przewoźnikiem kolejowym, określoną w art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 1191/69/EWG z dnia 26 czerwca 1969 r. w sprawie działania państw członkowskich dotyczącego zobowiązań związanych z pojęciem usługi publicznej w transporcie kolejowym, drogowym i w żegludze śródlądowej, zmienionego rozporządzeniami nr 3572/90/EWG i nr 1893/91/EWG oraz aktami przystąpienia Danii, Irlandii, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Grecji, Hiszpanii i Portugalii (Dz. Urz. WE L 156 z 28.06.1969, z późn. zm.);
20) "regionalne przewozy pasażerskie" - przewozy pasażerskie w granicach jednego województwa lub realizujące połączenia z sąsiednim województwem;  
21) "pasażerskie przewozy kwalifikowane" - przewozy wykonywane w połączeniach międzywojewódzkich pociągami krajowymi, w których obowiązuje rezerwacja miejsc, oraz pociągami międzynarodowymi;  
22) "przewóz technologiczny" - przejazd wykonywany na potrzeby zarządcy infrastruktury w celu jej budowy, naprawy, utrzymania, nadzoru bądź usuwania awarii;  
23) "rozkład jazdy pociągów" - plan, według którego mają się odbywać przejazdy pociągów na danej sieci kolejowej lub jej części w czasie, w którym on obowiązuje;  
24) "umowa ramowa" - umowę zawartą pomiędzy przewoźnikiem kolejowym i zarządcą infrastruktury w sprawie rezerwacji zdolności przepustowej linii kolejowych obejmującą okres dłuższy niż rok, bez określenia szczegółowych tras pociągów;  
25) "transport wewnątrzzakładowy" - transport wykonywany w ramach procesu produkcji przedsiębiorstwa bez udziału przewoźnika kolejowego oraz bez należących do niego pojazdów kolejowych, w tym na obszarze górniczym - kopalń odkrywkowych oraz zwałowisk odpadów.