Rozdział  1
POSTANOWIENIA  OGÓLNE

§ 1
Podstawowe pojęcia i skróty występujące w instrukcji

1. Chronometraż - realne ustalenie "na gruncie" czasu trwania pojedynczych czynności technologicznych lub ciągu tych czynności.

2. Dokumentacja technologiczna stacji - zbiór dokumentów technologicznych i planów będących podstawą pracy stacji w zakresie wykonywania czynności technologicznych.

3. Dokument technologiczny - dokument w postaci pisemnej lub graficznej będący podstawą wykonania określonych czynności technologicznych.

4. Dyżurny ruchu manewrowy - pracownik posiadający kwalifikacje dyżurnego ruchu nadzorujący pracę manewrową.

5. Grupa relacyjna - zespół węzłów kierunkowych lub numerów kierunkowych stacji docelowych, do których zgodnie z przyjętą organizacją kierowania wagonów towarowych przeznaczone są wagony wchodzące w skład pociągu towarowego.

6. Harmonogram obróbki - graficzne przedstawienie czynności technologicznych wykonywanych przez zespoły obróbkowe w ustalonej kolejności w zależności od funkcji czasu.

7. Ilostan ogólny wagonów na stacji - liczba wagonów towarowych znajdujących się na stacji manewrowej i w rejonie jej ciążenia.

8. Ilostan roboczy wagonów na stacji - liczba wagonów na stacji manewrowej i w rejonie jej ciążenia, będąca różnicą między ilostanem ogólnym wagonów i ilostanem wagonów wyłączonych z przewozów.

9. Ilostan wagonów wyłączonych z przewozów na stacji - liczba wagonów na stacji manewrowej i w rejonie jej ciążenia, wyłączonych do naprawy, oczekujących skreślenia, przebywających w myciu i odkażaniu, zatrzymanych do dyspozycji i wagonów znajdujących się w rezerwie.

10. Kierujący pracą stacji - stanowisko technologiczne na stacji, wyznaczone regulaminem organizacyjnym sekcji, zajmujące się kierowaniem pracą stacji i jej rejonem ciążenia, analizą zagrożeń w dotrzymaniu planu przejścia wagonów przez stację oraz podejmowaniem działań interwencyjnych w przypadkach znaczących odchyleń od przyjętych planów technologicznych.

11. Lokomotywa manewrowa - pojazd trakcyjny wykorzystywany do pracy manewrowej (w tym rozrządowej) na stacji oraz przy obsłudze stacyjnych i liniowych punktów ładunkowych.

12. Liniowy punkt ładunkowy - punkt (miejsce) załadunku, wyładunku lub przeładunku  znajdujący się poza granicami stacji manewrowej w jej rejonie ciążenia (na stacjach obsługiwanych i obsługi manewrowej lub na szlakach).

13. Miernik - wskaźnik określający ilościowe, jakościowe lub czasowe wyniki eksploatacyjne pracy stacji lub zakładu.

14. Minimalny czas przejścia wagonów - sumaryczny czas wykonania pojedynczych czynności lub ciągu czynności technologicznych ustalonych na podstawie harmonogramów , nie uwzględniający czasu oczekiwania na wykonanie tych czynności.

15. Niezbędny czas przejścia wagonów - sumaryczny minimalny czas wykonania określonego cyklu czynności technologicznych, powiększony o czas oczekiwania z przyczyn technologicznych na ich wykonanie.

16. Norma technologiczna - wielkość ilościowa, jakościowa lub czasowa, w stosunku do której określa się odchylenia od planu przy wykonywaniu zadań przez stację lub zakład.

17. Norma pracy lokomotyw manewrowych - liczba lokomotywogodzin pracy lokomotyw manewrowych ustalona dla stacji manewrowej.

18. Obróbka - zespół określonych czynności technologicznych wykonywanych z pociągiem lub wagonami na stacji wynikający z potrzeb technologicznych i charakteru pracy stacji.

19. Obsługa punktu ładunkowego - przemieszczenie wagonów i ich przekazanie na lub zabranie z punktu ładunkowego.

20. Obszar ciążenia stacji rozrządowej - zespół rejonów ciążenia stacji manewrowych przypisanych do tej stacji rozrządowej.

21. Odprzęg - jeden wagon lub grupa wagonów połączonych ze sobą, odczepionych jednorazowo od lokomotywy wykonującej rozrządzanie składu pociągu lub składu manewrowego, a następnie odstawionych, odrzuconych lub stoczonych z górki rozrządowej.

22. Plan pracy lokomotyw manewrowych - powiązanie poszczególnych operacji wykonywanych przez lokomotywę manewrową podczas realizacji procesu przewozowego z zachowaniem odpowiedniej kolejności.

23. Plan pracy stacji towarowej - zespół planów, według których odbywają się czynności technologiczne na stacji.

24. Plan przewozu ładunków - powiązanie w czasie poszczególnych etapów przemieszczania wagonu z ładunkiem od zabrania z punktu nadania do podstawienia na punkt odbioru.

25. Pociąg - skład pociągu sprzęgnięty z czynnym pojazdem trakcyjnym lub pojazd trakcyjny osygnalizowany i przygotowany do drogi lub znajdujący się w drodze.

26. Pociąg TKM - pociąg zdawczy manewrowy, prowadzony lokomotywą manewrową z drużyną manewrową, pracujący na stacjach obsługiwanych i ładowniach.

27. Potok wagonów - połączone strugi wagonowe o wspólnej drodze przewozu występujące między określonymi stacjami sieci na których następuje łączenie i rozdzielanie się strug wagonowych.

28. Proces przewozowy - zespół wzajemnie powiązanych czynności występujących w określonym porządku, mających na celu przemieszczenie ładunków z zaangażowaniem środka transportu.

29. Punkt zdawczo-odbiorczy - miejsce (tory) zdawczo-odbiorcze, określone umową bocznicową, na które przewoźnik podstawia lub zabiera wagony podczas obsługi bocznicy w celu ich przekazania lub zabrania.

30. Relacja pociągu - kierunek przewozu między stacją początkową (uruchomienia), a stacją końcową (docelową).

31. Rejon ciążenia stacji manewrowej - zbiór punktów ładunkowych znajdujących się na stacji i przyległych odcinkach, obsługiwany przez lokomotywy manewrowe z drużynami manewrowymi przypisane do tej stacji manewrowej.

32. Rozrządzanie składu pociągu - dzielenie składu na odprzęgi i ich przemieszczanie na odpowiednie tory relacyjne według zasad ujętych w odrębnej instrukcji.

33. Rozkładowy czas przejścia wagonów - sumaryczny, niezbędny czas przejścia wagonów w danym rodzaju pracy powiększony o czas oczekiwania wagonów na pierwszy rozkładowy odjazd pociągu, bądź na pierwszą planową obsługę stacyjnych lub liniowych punktów ładunkowych (pociągiem TKM).

34. Skład manewrowy - tabor sprzęgnięty z pojazdem trakcyjnym użytym do wykonywania manewrów.

35. Skład pociągu - razem zestawiony tabor bez czynnego pojazdu trakcyjnego, przygotowany do pociągu lub znajdujący się w pociągu.

36. Stacja graniczna - stacja manewrowa lub obsługiwana, na której odbywa się przekazywanie wagonów na obcy zarząd kolei i przyjmowanie wagonów z obcego zarządu.

37. Stacja manewrowa - stacja towarowa wykonująca zadania w zakresie obsługi stacyjnych i liniowych punktów ładunkowych znajdujących się w jej rejonie ciążenia, a także zadania związane z przyjmowaniem, rozrządzaniem, zestawianiem i wyprawianiem pociągów towarowych. Do wykonania tych zadań stacja ma przydzieloną normowaną liczbę lokomotyw manewrowych z drużynami manewrowymi.

38. Stacja obsługiwana - stacja towarowa obsługiwana lokomotywą manewrową stacji manewrowej, w której rejonie ciążenia się znajduje. Obsługa tej stacji może być dokonywana także lokomotywą pociągową.

39. Stacja obsługi manewrowej - stacja towarowa wykonująca pomocniczo zadania stacji manewrowej zatrudniająca lokomotywy normowane na stacji manewrowej.

40. Stacja rozrządowa - stacja manewrowa przeznaczona do rozrządzania składów pociągów towarowych przyjętych z własnego jak i obcych obszarów ciążenia oraz do zestawiania pociągów towarowych do innych stacji rozrządowych oraz manewrowych własnego obszaru ciążenia.

41. Stacyjny punkt ładunkowy - punkt (miejsce) załadunku, wyładunku lub przeładunku znajdujący się na stacji manewrowej.

42. Wskaźnik - liczba określająca kształtowanie się mierników w różnych okresach czasu albo w stosunku do planowanych wielkości lub norm.

43. Zdolność przepustowa stacji - największa ilość pociągów towarowych (lub wagonów), którą można przepuścić przez stację we wszystkich kierunkach w ciągu określonego czasu (najczęściej doby) przy zachowaniu ustalonej technologii pracy stacji.

44.   Zdolność przeróbcza stacji - największa ilość pociągów towarowych (lub wagonów), którą można przerobić, tzn. rozrządzić i zestawić na stacji we wszystkich kierunkach w ciągu określonego czasu (najczęściej doby) przy zachowaniu ustalonej technologii pracy stacji.

45.   Zespół obróbkowy - pracownik lub grupa pracowników wykonujących technologiczną obróbkę pociągów lub wagonów wynikającą z potrzeb technologicznych i charakteru pracy stacji.

46.   Skróty:
centrala-Centrala PKP CARGO S.A.,
dodatek 4B-dodatek 4B do wewnętrznego rozkładu jazdy pociągów,
RCSM-rejon ciążenia stacji manewrowej,
sekcja-sekcja przewozów i ekspedycji,
SM-stacja manewrowa,
SO-stacja obsługiwana,
SOM-stacja obsługi manewrowej,
SR-stacja rozrządowa,
TKM-pociąg TKM,
zakład-zakład przewozów towarowych (i przeładunku).

47.   Instrukcje związane merytorycznie z niniejszą instrukcją, zwane dalej "odrębnymi instrukcjami":
1) "Instrukcja o prowadzeniu ruchu pociągów na PKP" R-1;
2) "Instrukcja gospodarki wagonami towarowymi" R-2;
3)  "Instrukcji o organizacji przewozów towarowych" R-5;
4) "Instrukcja o technice pracy manewrowej" R-34;
5) "Instrukcja o odprawie i przewozie przesyłek towarowych przez PKP CARGO S.A." H-2;
6) "Instrukcja dla rewidenta i starszego rewidenta taboru" Mw-28;
7) "Instrukcja obsługi i utrzymania w eksploatacji hamulców taboru kolejowego" Mw-56;
8) "Przepisy o gospodarce pojazdami trakcyjnymi" Mt-9,
9) "Regulamin przewozu przesyłek towarowych PKP CARGO S.A." (RPT).

§ 2
Cel i zakres stosowania instrukcji

1.Celem "Instrukcji o technologii pracy stacji towarowej" R-60, zwanej dalej instrukcją jest określenie zasad obowiązujących w technologii procesu przemieszczania wagonów i ładunków koleją, a szczególnie w elemencie przejścia wagonu przez stacje. Instrukcja określa warunki organizacyjne pracy na stacjach w ramach procesu transportu towarów przy optymalnym wykorzystaniu środków przewoźnika. Podaje też metody kontroli tego procesu.

2.Niniejsza instrukcja obowiązuje na stacjach o normalnym (1435 mm) i szerokim (1520 mm) prześwicie torów, obsługiwanych przez PKP CARGO S.A. Jednocześnie może być pomocna podczas sporządzania opracowań i analiz dotyczących funkcjonowania towarowego transportu kolejowego.

3.W razie potrzeby właściwy członek Zarządu PKP CARGO S.A. może wydać w formie decyzji dodatkowe uregulowania dla sytuacji lokalnych z zachowaniem zasad wynikających z przepisów i instrukcji obowiązujących w PKP CARGO S.A.

§ 3
Podział stacji

1.Stacje dzielą się według rodzaju przewozów na:
1)towarowe, przeznaczone do obsługi i przewozu przesyłek towarowych;
2) osobowe, przeznaczone do obsługi i przewozu pasażerów, przesyłek bagażowych, ekspresowych i pocztowych;
3) towarowo-osobowe lub osobowo-towarowe, przeznaczone do obsługi i przewozu w zakresie wymienionym w pkt. 1 i 2.

2. Stacje towarowe, ze względu na organizację przewozów dzielą się na:
1) rozrządowe;
2) manewrowe;
3) obsługiwane;
4) obsługi manewrowej.

3. Stacje towarowe, ze względu na wykonywaną funkcję dzielą się na:
1) graniczne;
2) portowe;
3) obsługujące przewozy intermodalne;
4) ładunkowe;
5) przeładunkowe;
6) inne.

§ 4
Podstawowe zadania stacji towarowej

1. Do głównych zadań stacji towarowej pod względem technologicznym należy:
1) planowe, zgodne z zasadami organizacji przewozów i bezpieczeństwa ruchu przyjmowanie, zestawianie i wyprawianie pociągów towarowych i składów manewrowych do obsługi punktów ładunkowych;
2) planowe wykonywanie przejścia wagonów na inne pociągi i na punkty ładunkowe;
3) planowe wykonywanie obsług stacyjnych i liniowych punktów ładunkowych.

2. Wymienione w ust.1 zadania stacja wykonuje według opracowanego "Planu pracy stacji". Elementy tworzące "Plan pracy stacji" opisano w rozdziale 5.

3. Przygotowaniem oraz przemieszczaniem wagonów w celu wykonania nałożonych na stację zadań (ust.1) zajmują się technologiczne zespoły obróbkowe. Przy organizowaniu pracy zespołów należy dbać o optymalne zatrudnienie i racjonalne wykorzystanie środków trakcyjnych .

4. W wyniku realizacji zadań przez stację towarową generowane są dokumenty technologiczne niezbędne dla zachowania spójności pracy na samej stacji i podczas obsługi punktów ładunkowych stacyjnych i liniowych oraz dokumenty niezbędne dla przebiegu procesów przewozowych realizowanych poza tą stacją.

§ 5
Kierowanie pracą stacji towarowej, nadzór i kontrola

1. Pracownik kierujący pracą stacji towarowej (wyznaczony regulaminem organizacyjnym sekcji) śledzi i sprawdza przebieg procesu przemieszczania wagonów na stacji oraz odpowiada bezpośrednio za realizację pracy na stacji zgodnie z "Planem pracy stacji".

2. W przypadku stwierdzenia odstępstwa w realizacji procesu przemieszczania wagonów w stosunku do planu, kierujący pracą stacji analizuje, czy istnieją zagrożenia wykonania głównych zadań stacji.

3. Zagrożenia w realizacji założonych planów dotyczą przede wszystkim opóźnienia:
1) przybycia pociągów na stację;
2) rozpoczęcia lub zakończenia obróbki składów na przybyciu;
3) rozpoczęcia rozrządzania składów;
4) rozpoczęcia zestawiania pociągów lub grup wagonowych na obsługę punktów ładunkowych;
5) rozpoczęcia lub zakończenia obróbki składów na odejściu;
6) przygotowania pociągów do odjazdu;
7) odjazdu pociągów ze stacji.

4. Momentem krytycznym w dotrzymaniu planu przejścia wagonów towarowych jest początek zestawiania pociągu. Ewentualne zagrożenie wykonania planu przejścia wagonów powinno być badane w stosunku do planowej godziny rozpoczęcia tej operacji. W zależności od wielkości zagrożenia planu, kierujący pracą stacji podejmuje decyzję o ewentualnej zmianie kolejności obróbki pociągów w poszczególnych fazach cyklu procesu przemieszczania wagonów towarowych przez stację.

5. W szczególnym przypadku kierujący pracą stacji może uznać za niezbędne zgłoszenie do właściwego dyspozytora PKP CARGO S.A. wniosku o wydanie zgody na odwołanie pociągu stałego jeśli nie ma na dany pociąg wagonów (oprócz tych, które muszą kursować bez względu na obciążenie) lub też wniosku o uruchomienie pociągu dodatkowego jeśli w danej relacji zebrało się odpowiednio więcej wagonów, które w sumie przekraczają parametry pociągu przewidziane rozkładem jazdy.

6. Kierujący pracą stacji nie może bez zgody dyrektora zakładu angażować więcej środków niż przewiduje plan, ale może zmieniać przydział środków do prac w ramach określonego limitu.

7. Za realizację zadań wykonywanych przez pracowników stacji odpowiada naczelnik sekcji. Bieżącą i okresową analizą pracy stacji zajmują się również pracownicy właściwych komórek zakładu oraz centrali.

8. W celu umożliwienia wykonania analiz pracy stacji, generowane są na stacji dane statystyczne za określony okres sprawozdawczy i przesyłane w postaci zbiorczych sprawozdań dobowych i miesięcznych (według rozdziału 6).

§ 6
Podstawowe dokumenty technologiczne

1. Czynności związane z przemieszczaniem, obróbką i pobytem wagonów na stacji towarowej rejestrowane są w dokumentach technologicznych.

2. Rodzaj i zakres dokumentacji prowadzonej na stanowiskach technologicznych określa dyrektor zakładu.

3. Wśród dokumentów prowadzonych na stacji istnieje grupa dokumentów, które poza funkcją informacyjną stanowią podstawę do planowania, wykonania lub analizy elementów procesu technologicznego związanych ze zdarzeniami zachodzącymi z pociągiem lub wagonem na stacji. Dokumenty te muszą być prowadzone w sposób czytelny, umożliwiający bezbłędne przekazanie zawartych w nich informacji.

4. Stacyjne stanowiska technologiczne, a także komórki organizacyjne zakładu nadzorujące wykonanie zadań przez stację towarową powinny posiadać w zależności od potrzeb następującą dokumentację informacyjną:
1) spis niezbędnych numerów telefonów,
2) schemat stacji, (obszaru, sieci),
3) wyciąg z rozkładu jazdy pociągów kończących bieg,
4) wyciąg z rozkładu jazdy pociągów rozpoczynających bieg,
5) wyciąg z rozkładu jazdy pociągów tranzytujących z wymianą grup,
6) wyciąg z rozkładu jazdy pociągów z postojem technicznym,
7) przeznaczenie torów kierunkowych,
8) wyciągi z "Planu pracy stacji" w zakresie potrzebnym do realizacji zadań na stanowisku,
9) wyciągi z "Zarysu technologii pracy stacji towarowej" (§ 21).

5. W zależności od charakteru pracy, stacyjne stanowiska technologiczne powinny posiadać niezbędną do rejestrowania wykonywanych zadań, następującą dokumentację technologiczną:
1) arkusz "Rozrząd-formowanie" wg potrzeb (wzór nr 9, zał.1),
2) "Bilans wagonogodzin postoju wagonu towarowego" R-314,
3) "Dziennik analiz pociągów towarowych" R-208,
4) "Dziennik analiz pociągowych dla stacji węzłowych i krańcowych" R-1,
5)"Ewidencja obrotu lokomotyw pociągowych macierzystej lokomotywowni" R-263,
6) "Ewidencja obrotu lokomotyw zwrotnych w obrębie stacji" R-244,
7) "Karta próby hamulca" Mw-623,
8) "Karta rozrządowa" R-11,
9) "Książka kontroli przygotowania pociągów do rozrządu na grupie przyjazdowej" R-261,
10) "Książka kontroli przygotowania pociągów do odjazdu" R-262,
11) "Książka kontroli wykorzystania lokomotyw w pracy manewrowej" R-403,
12) "Polecenie na wykonanie pracy manewrowej" R-10,
13) "Protokół w sprawie nie przyjęcia wagonów sporządzony na stacji ...." H-3281,
14) "Protokół o stwierdzeniu uszkodzenia, braku luźnych części wagonu" H-1428,
15) "Raport z wykonania pracy manewrowej" R-172,
16) "Rejestr pracy górki rozrządowej" R-53,
17) "Rejestr wagonów towarowych przybyłych na stację i wysłanych ze stacji" R-39,
18) "Wykaz wagonów doczepionych " odczepionych" R-9,
19) "Wykaz wagonowy wagonów przekazanych z kolei ... na koleje ..." R-374 (R-374a),
20) "Wykaz wagonów w składzie pociągu" R-7,
21) "Wykaz zdawczy na wagony zdane" R-25,
22) "Wykaz zdawczy węglarek przekazanych kopalni" R-86,
23) "Zawiadomienie o wagonach gotowych do zabrania" R-27,
24) "Zgłoszenie nieprawidłowości" H-1225.

6. Na stacjach, na których część dokumentów sporządza się w sposób odręczny, obowiązują wzory zawarte w niniejszej instrukcji lub innych obowiązujących instrukcjach. Na stacjach, na których zastosowano systemy informatyczne, obowiązują wzory dokumentów przewidziane w instrukcjach użytkowania tych systemów.

7. Pracownicy nadzorujący wykonanie zadań przez stację towarową, na podstawie stacyjnej dokumentacji technologicznej sporządzają następujące sprawozdania okresowe:
1) "Sprawozdanie operatywne z pracy stacji" " miesięczne, kwartalne, półroczne, roczne (§ 28);
2) "Sprawozdanie z wykonania pracy manewrowej normowanymi lokomotywami manewrowymi w PKP CAGRO S.A." C-11 " miesięczne (§ 29);
3) "Sprawozdanie CT8 z pracy stacji rozrządowych" " dzienne (§ 30).

8. Druki sprawozdań okresowych wymienionych w § 6 ust.7 oraz "Zarys technologii pracy stacji towarowej" (§ 21) należy przechowywać w miejscu wyznaczonym przez dyrektora zakładu przez okres 2 lat kalendarzowych w sposób umożliwiający korzystanie z nich w przypadku zaistniałej potrzeby. Wyciągi z tych sprawozdań, dla celów porównawczych należy przechowywać przez okres 5 lat. Wypełnione druki technologiczne ujęte w "Indeksie formularzy i druków PKP S.A." Z-6 należy przechowywać zgodnie z poniższą tabelą.