§1
Cel i zakres stosowania Instrukcji
1. Instrukcja o technice pracy manewrowej, zwana w skrócie instrukcją R 34 podaje zasady i sposób wykonywania manewrów na kolejach normalnotorowych i szerokotorowych zarządzanych prze przedsiębiorstwo PKP. Celem instrukcji R 34 jest określenie zasad zapewniających bezpieczeństwo osób, taboru i ładunków przy wykonywaniu pracy manewrowej oraz sprawne wykonywanie zadań.
2. Postanowienia instrukcji R 34 należy wykorzystać przy opracowywaniu regulaminów technicznych, procesów technologicznych na stacjach i w innych jednostkach organizacyjnych PKP wykonujących pracę manewrową oraz przy opracowywaniu regulaminów pracy transportu kolejowego na bocznicach (kopalniach, portach morskich itp.).
3. Odstępstwa od postanowień instrukcji R 34 mogą być stosowane wyłącznie na podstawie każdorazowego zezwolenia Dyrekcji Infrastruktury Kolejowej (Wydział Inżynierii Ruchu).
§2
Ogólne zasady wykonywania manewrów; cel i znaczenie pracy
manewrowej, sposoby jej wykonywania
1. Pracą manewrową nazywamy wszelkie ruchy taboru kolejowego oraz związane z nimi czynności wykonywane na torach kolejowych z wyjątkiem wjazdu, wyjazdu i przejazdu pociągu. Przestawianie z toru na tor pociągu stojącego na stacji, jak również wprowadzenie go na właściwe miejsce (cofanie, podciąganie) po uprzednim zatrzymaniu się na torze, na który został przyjęty, należy uważać za manewry.
2. Składem manewrowym nazywa się tabor sprzęgnięty z pojazdem trakcyjnym użytym do wykonywania manewrów. Pojazd trakcyjny może znajdować się za, przed lub pomiędzy taborem. Da pojazdów trakcyjnych w rozumieniu postanowień niniejszej instrukcji zalicza się każdy pojazd szynowy z własnym napędem przeznaczony do ciągnięcia lub popychania wagonów.
3. Używane w instrukcji określenie "tabor" obejmuje wagony, lokomotywy elektryczne i spalinowe, zespoły trakcyjne, wagony motorowe, ciągniki, pojazdy pomocnicze oraz pojazdy specjalne (techniczno-gospodarcze) znajdujące się na własnych kołach na torze kolejowym.
4. Przez określenie "odprzęg" należy rozumieć 1 wagon lub grupę wagonów połączonych ze sobą, odczepionych jednorazowo od lokomotywy wykonującej manewry lub od pozostałego przy tej lokomotywie taboru, a następnie stoczonych z górki rozrządowej lub odrzuconych.
5. Celem pracy manewrowej jest:
1) rozrządzanie składów pociągów
oraz składów manewrowych na poszczególne tory zależnie od
przeznaczenia wagonów,
2) zestawianie składów pociągów,
3) zmiana ilości wagonów w składach
pociągów przechodzących,
4) podstawianie wagonów na punkty
ładunkowe oraz ich zabieranie,
5) podstawianie i zabieranie próżnych
składów pasażerskich w perony i z peronów na grupę
odstawczą,
6) przestawianie wagonów, grup
wagonów i całych składów pociągowych z jednego toru na
drugi, zależnie od potrzeb i przeznaczenia torów,
7) wybieranie wagonów próżnych o
szczególnych parametrach technicznych,
8) podstawianie wagonów do wykonania
czynności dodatkowych, jak: czyszczenia, mycia, odkażania,
ważenia, naprawy, zaopatrzenia wagonów w lód, wodę, gaz itp.
oraz zabieranie wagonów po zakończeniu tych czynności.
6. Stosowane są następujące sposoby wykonywania
manewrów:
1) odstawianie, przetaczanie taboru
pojazdem trakcyjnym,
2) odrzucanie pojedyncze i seryjne
odprzęgów za pomocą lokomotywy pchającej,
3) staczanie odprzęgów przy pomocy
siły ciężkości (górki rozrządowe, tory położone na
spadku),
4) przetaczanie ciągnikiem drogowym,
przy pomocy kołowrotu linowego, przesuwnicy wagonowej lub innego
urządzenia technicznego przeznaczonego do przemieszczania
wagonów,
5) przetaczanie z pomocą siły ludzi,
6) przetaczanie z pomocą siły
zwierząt.
7. Zabrania się wykonywania manewrów innymi sposobami, niż podano w ust. 6.
§3
Pracownicy zatrudnieni przy manewrach
1. Przy manewrach należy zatrudniać pracowników posiadających odpowiednie kwalifikacje zawodowe.
2. W wykonywaniu manewrów uczestniczą:
1) nadzorujący manewry,
2) kierownik manewrów,
3) manewrowi,
4) inni pracownicy posiadający
wymagane kwalifikacje,
5) drużyna lokomotywy manewrowej,
6) pracownicy posterunków nastawczych,
nastawiający drogi przebiegu dla manewrów oraz obsługujący
urządzenia hamujące i wydający zezwolenia na jazdy manewrowe.
3. Nadzorującym manewry może być dyżurny ruchu lub starszy ustawiacz, jeśli nadzoruje pracę kilku rejonów manewrowych - zależnie od ustaleń regulaminu technicznego stacji.
4. Kierownikiem manewrów może być:
1) ustawiacz,
2) kierownik pociągu,
3) dyżurny ruchu,
4) nastawniczy (zwrotniczy) przy nie
pilotowanych jazdach manewrowych (§ 9 ust. 28),
5) inny pracownik posiadający
kwalifikacje do kierowania manewrami na terenie stacji lub innej
jednostki organizacyjnej wykonującej manewry na użytkowanych
przez siebie torach.
5. Kierownikowi manewrów może być
przydzielona do pracy manewrowej potrzeba ilość:
1) manewrowych,
2) innych pracowników posiadających
kwalifikacje do wykonywania manewrów i hamowania wagonów.
6. Zespół pracowników złożony z
kierownika manewrów i z jednego lub więcej pracowników, o
których mowa w ust. 5, nazywa się drużyną manewrową.
Kierownik manewrów stosownie do potrzeb i okoliczności może
wykonywać również czynności manewrowego. Do wykonywania
manewrów, jak również do hamowania odprzęgów płozami nie
wolno zatrudniać:
1) kobiet, z uwzględnieniem
postanowień ust. 9,
2) osób poniżej 18 roku życia
(młodocianych),
3) pracowników nie posiadających
pierwszego stopnia zdolności do pracy.
9. Kobiety zatrudnione na stanowiskach dyżurnego ruchu, kierownika pociągu i nastawniczego mogą pełnić czynności kierownika manewrów, jednakie nigdy nie mogą wykonywać czynności przewidzianych dla manewrowego pomimo, że w zależności od potrzeb i okoliczności kierownik manewrów takie czynności wykonuje. Dopuszcza się wykonywanie następujących czynności przez kobiety: przestawianie zwartego składu pasażerskiego z czynnym hamulcem zespolonym, przy których prace drużyny manewrowej ograniczają się wyłącznie do obserwacji drogi przebiegu, podawania sygnałów, zabezpieczania wagonów przed zbiegnięciem i usuwania tego zabezpieczenia, wówczas, gdy nie zachodzi konieczność odczepiania lub doczepiania wagonów, hamowania płozami itp.
10. Czynności kierownika manewrów
wykonywane przez dyżurnych ruchu, nastawniczych, zwrotniczych
(również kobiety) podczas nie pilotowanych jazd manewrowych (§
9 ust. 28), w podległym im okręgu nastawczym polegają na:
- ustaleniu planu jazd manewrowych i zapoznaniu z nim maszynisty,
kierowcy (operatora) pojazdu,
- wydaniu zezwolenia na jazdę manewrową, które dla
kierującego pojazdem jest równocześnie poleceniem wykonania
ruchu manewrowego.
11. Postanowienia Instrukcji R 34 dotyczące drużyn manewrowych obowiązują również innych pracowników zatrudnionych przy wykonywaniu czynności związanych z manewrami.
12. Pracownicy zatrudnieni przy manewrach obowiązani są dokładnie znać i stosować dozwolone sposoby wykonywania manewrów, jak również ściśle przestrzegać obowiązujących w tym zakresie ograniczeń i miejscowych postanowień ujętych w regulaminie technicznym stacji, na której wykonują manewry lub regulaminie pracy transportu kolejowego na kolejach nie zarządzanych przez przedsiębiorstwo PKP.
13. Maszynista pojazdu trakcyjnego użytego do wykonywania manewrów oraz pracownik posterunku nastawczego winni zostać powiadomieni, kto jest kierownikiem manewrów. Gdy kierownictwo manewrów ma objąć inny pracownik lub wykonanie pewnych ruchów manewrowych kierownik manewrów zleca innemu pracownikowi, musi on o tym powiadomić zainteresowanych.
14. Pracownik stale wykonujący czynności kierownika manewrów (ustawiacz lub starszy ustawiacz) powinien mieć namalowany na hełmie ochronnym czerwony pas szerokości 4 cm, biegnący przez środek, od czoła ku tyłowi.
§4
Obowiązki i kompetencje nadzorującego manewry
1. Nadzorujący manewry podczas obejmowania
dyżuru powinien ustalić w zakresie przewidzianym regulaminem
technicznym:
1) prace wykonane, pozostające do
wykonania oraz wydane polecenia zmierzające do realizacji
zadania,
2) skład drużyn manewrowych i ich
gotowość do pracy,
3) miejsce znajdowania się lokomotyw
manewrowych,
4) fakt ewentualnego przetrzymywania
wagonów towarowych ponad czas ustalony w planie przejścia
wagonów i planie obsługi stacji,
5) obecność pracowników
obsługujących urządzenia nastawcze i hamujące na swych
posterunkach,
6) stan sprawności urządzeń
hamujących i łączności w rejonach manewrowych,
7) które tory i rozjazdy są
zamknięte oraz, czy istnieją ograniczenia prędkości jazd
manewrowych wynikające ze stanu torów, rozjazdów itp.,
8) czy w okresie zimowym materiały i
urządzenia przeznaczone do akcji odśnieżnej znajdują się na
miejscu ich użytkowania w dostatecznej ilości, a szczególnie:
a. piasek, żużel lub popiół do posypywania
ścieżek i dróg w rejonach manewrowych, schodów zewnętrznych
itp.,
b. specjalny smar do płozów,
c. łopaty, miotły, szczotki stalowe,
skrobaczki, drągi,
d. piecyki, pochodnie oraz aparaty do
podgrzewania i odmrażania zwrotnic, płozów, sprzęgów z
odpowiednim zapasem paliwa.
2. Zauważone nieprawidłowości należy usuwać we własnym zakresie, a w razie niemożności niezwłocznie powiadomić o tym przełożonego oraz w razie potrzeby także właściwych pracownikowi innych jednostek organizacyjnych.
3. W okresie trudnych warunków atmosferycznych, spowodowanych zimą, postępować należy zgodnie z postanowieniami Instrukcji D 17 i wytycznych organizacji pracy stacji w warunkach zimowych oraz w okresie pracy ciężkiego sprzętu odśnieżnego.
4. Podczas wykonywania manewrów, nadzorujący manewry powinien sprawdzać, czy praca manewrowa odbywa się zgodnie z postanowieniami niniejszej Instrukcji, regulaminem technicznym stacji, planem obsługi stacji, wydanymi poleceniami, a w razie zauważenia nieprawidłowości - niezwłocznie je eliminować.
§5
Obowiązki kierownika manewrów
1. Ruchy manewrowe mogą być wykonywane tylko pod kierownictwem pracownika posiadającego odpowiednie kwalifikacje, zwanego kierownikiem manewrów.
2. Kierownik manewrów jest odpowiedzialny za celowe i terminowe wykonywanie pracy manewrowej. Stosowane sposoby pracy powinny umożliwiać sprawne wykonanie zadań i nie mogą naruszać zasad bezpieczeństwa ruchu pociągów, pracy manewrowej oraz bezpieczeństwa pracowników, podróżnych i osób postronnych.
3. Jeżeli kierownik manewrów wykonuje pracę manewrową bez udziału manewrowego lub innego pracownika posiadającego odpowiednie kwalifikacje, nie wolno wówczas odrzucać taboru. Ograniczenie to obowiązuje również w przypadku wykonywania manewrów przez samego manewrowego (na polecenie kierownika manewrów).
4. Kierownik manewrów lub na jego polecenie
manewrowy może jednoosobowo wykonywać następujące prace
manewrowe:
1) z włączonym hamulcem zespolonym:
a. przestawiać próżne składy pasażerskie;
wagony spalinowe zajęte przez podróżnych powinny być w czasie
przestawiania ich na tory odjazdowe lub w celu zmiany kierunku
jazdy prowadzone przez maszynistę z przedniej kabiny patrząc w
kierunku jazdy
b. wyciągnąć bez zmiany kierunku jazdy
składy pociągów towarowych z torów przyjazdowych na tory
wyciągowe, z torów kierunkowych na tory odjazdowe itp.,
c. przestawiać z toru na tor (ze zmianą
kierunku jazdy) składy towarowe o długości nie
przekraczającej 30 wagonów dwuosiowych (1 wagon 4-ro osiowy
traktować należy jak 2 wagony 2-osiowe),
d. w przypadku przestawiania składów
pociągowych lub manewrowych na sygnały manewrowe podawane na
sygnalizatorach, gdy lokomotywa manewrowa i pracownik
przestawiający skład posiada radiotelefon - można przestawiać
składy pociągowe lub manewrowe bez ograniczeń długości.
Podstawianie pod perony próżnych składów pociągów
pasażerskich prowadzonych z przedniej kabiny, może odbywać
się bez pilotowania.
2) przestawiać bez czynnego hamulca
zespolonego wagony w ilości nie przekraczającej 4 sztuk,
3) przemieszczać wagony w obrębie
podciągarki wagonów w ilości określonej w regulaminie
technicznym (regulaminie pracy transportu kolejowego na
bocznicy).
5. Kierownik manewrów wykonuje manewry jedną lokomotywą i kieruje pracą jednej drużyny manewrowej. W przypadkach wyjątkowych - w razie potrzeby mogą być użyte dwie lokomotywy (przestawianie ciężkiego składu, wypychanie składu na grzbiet górki rozrządowej). Jeżeli taka organizacja pracy ma charakter stały, powinno to być wskazane w regulaminie technicznym stacji.
6. Przed przystąpieniem do pracy, kierownik
manewrów powinien:
1) zgłosić swoją obecność
nadzorującemu manewry,
2) przyjąć informacje od poprzednika
o pracach nie wykonanych przez zmianę poprzednią,
3) zapoznać się z poleceniami
nadzorującego manewry i operatywnym planem pracy manewrowej,
4) sprawdzić skład drużyny
manewrowej i lokomotywowej, przepisowe ubranie pracowników i
wyposażenie w przybory sygnałowe, stan sprawności drużyn,
5) dokonać podziału czynności
między manewrowych,
6) sprawdzić osygnalizowanie,
wyposażenie lokomotywy oraz stan i działanie urządzeń
łączności stosowanej przy manewrach,
7) zapoznać się ze stanem torów w
swoim rejonie manewrowym odnośnie ich zajętości, ewentualnie
zamknięcia, zabezpieczenie taboru przed zbiegnięciem,
usytuowanie taboru w granicach ukresów,
8) ustalić miejsca postoju wagonów
wymagających zachowania szczególnej ostrożności (z
przekroczoną skrajnią, z ładunkiem niebezpiecznym,
przesuniętym, wykolejonych, uszkodzonych), przetrzymanych, z
pilnym ładunkiem; na dużych stacjach sprawdzanie rejonu
manewrowego kierownik manewrów może powierzyć imiennie
manewrowym,
9) sprawdzić stan i ilość płozów
hamulcowych, stan wyrzutni płozowych, oświetlenia i
łączności,
10) bezpośrednio przed rozpoczęciem
manewrów ustalić plan w pracy manewrowej i zapoznać z nim:
drużynę trakcyjną, pracowników swojej drużyny i
obsługujących urządzenia hamulcowe, nastawcze oraz sprawdzić,
czy nie ma aktualnie przeszkód do uruchomienia taboru.
7. W czasie wykonywania pracy, do
obowiązków kierownika manewrów należy:
1) dopilnowanie terminowego doręczania
kart rozrządowych zainteresowanym pracownikom; na stacjach
wykorzystujących łączność radiotelefoniczną i dalekopisową
lub komputerową przy obróbce składów pociągowych, sposób
sporządzania, kontroli i przekazywania kart rozrządowych
określa regulamin techniczny stacji,
2) kierowanie rozrządem i zestawianiem
pociągów,
3) obsługa punktów ładunkowych i
bocznic oraz przyjmowanie i zdawanie wagonów w przypadku braku
wyznaczonych pracowników na tych bocznicach i punktach, gdzie
ustala to regulamin techniczny,
4) przydzielanie manewrowym torów do
hamowania odprzęgów przy rozrządzie wagonów z górki
rozrządowej,
5) wyznaczanie manewrowych do:
a. obsługi hamulców ręcznych,
b. hamowania odprzęgów przy prowadzeniu
manewrów odrzutem,
c. rozłączania odprzęgów za pomocą drążka
lub specjalnych wideł,
d. obsługi zwrotnic i wykolejnic, która
zgodnie z regulaminem technicznym stacji przypisana jest
drużynie manewrowej,
e. zabezpieczenia taboru przed zbiegnięciem,
6) porozumiewanie się z pracownikami
przygotowującymi drogi przebiegu dla manewrów,
7) w razie wypadku podczas manewrów
zgłosić o tym natychmiast nadzorującemu manewry, podając
zwięzłą informację o rozmiarach wypadku, jego przyczynach
itp., a do czasu przybycia naczelnika (zastępcy) sekcji
inżynierii ruchu lub w jego zastępstwie dyżurnego ruchu,
wstrzymać pracę i zabezpieczyć ślady wypadku przed zatarciem;
pracę manewrową można wznowić na polecenie naczelnika
(zastępcy) sekcji inżynierii ruchu przekazane osobiście lub w
jego zastępstwie przez dyżurnego ruchu.
8) prowadzenie raportu z wykonanej
pracy manewrowej.
8. Podczas pracy w warunkach zimowych
kierownik manewrów powinien sprawdzać:
1) posypanie miejsc śliskich piaskiem
lub innymi materiałami oraz usunięcie innych przeszkód dla
bezpiecznego poruszania się w czasie pracy,
2) prawidłowe działanie zwrotnic,
wyrzutni płozowych, hamulców torowych,
3) oczyszczenie płozów hamulcowych ze
śniegu i lodu,
4) widoczność sygnałów na
urządzeniach stałych i wskaźnikach.
9. Składy pociągów przybyłych pozostawiać w stanie ściśniętych sprężyn zderzakowych. W tym celu przed odjazdem lokomotywy pociągowej zahamować ostatni ręczny hamulec, ścisnąć skład oraz zahamować hamulcem ręcznym najbliższy wagon od lokomotywy.
10. Przy stosowaniu odrzutów podczas mrozów w razie potrzeby zmniejszać długość i masę składu przeznaczonego do rozrządu.
11. W razie zaśnieżenia lub oblodzenia główek szyn, przed rozpoczęciem rozrządzania przejechać po tych torach lokomotywą, pchając przed nią wagon.
12. Do obsługi torów i bocznic ze zwrotnicami przestawianymi przez drużynę manewrową zabierać przybory do usuwania śniegu i lodu. Przed odbyciem jazdy przez przejazd należy sprawdzić stan czystości żłobków (oblodzenie, zamulenie).
13. Po zakończeniu manewrów kierownik manewrów powinien sprawdzić czy wagony znajdują się w granicach ukresów czy są należycie zabezpieczone przed zbiegnięciem.
14. Na stacjach, gdzie praca manewrowa nie jest wykonana w porze nocnej, soboty i niedziele oraz w inne dni wolne od pracy, do obowiązków kierownika manewrów należy także zorganizowanie pracy, aby przesyłki loco podstawione zostały na punkty ładunkowe, a przesyłki z nadania i przejściowe zostały wysłane w drogę przed przerwą w pracy. Wagony z przesyłkami, które muszą pozostać na stacji, należy w miarę możliwości podstawiać na tory znajdujące się jak najbliżej czynnych posterunków lub wartowni SOK celem ochrony ich przed kradzieżą.
15. Przy przekazywaniu dyżuru podać informację o aktualnej sytuacji (trudnościach i najbliższych zadaniach) w sposób ujęty w regulaminie technicznym stacji.
16. Kierownik manewrów ponosi odpowiedzialność za wykonywanie pracy przez drużynę manewrową zgodnie z postanowieniami niniejszej instrukcji i regulaminu technicznego stacji.
17. W czasie nauki praktycznego wykonywania pracy manewrowej wykonywanie czynności przez szkolonego może odbywać się tylko pod bezpośrednim, stałym nadzorem kierownika manewrów. Praktykanta nie wolno wyznaczać do samodzielnego wykonywania pracy. Wszystkie czynności powinny mu być uprzednio pokazane z naświetleniem grożącego niebezpieczeństwa w razie niezastosowania się do wskazówek.
18. O przerwie w pracy manewrowej mającej trwać powyżej 30 minut, kierownik manewrów powinien powiadomić o tym maszynistę lokomotywy manewrowej, co pozwoli na oszczędną gospodarkę paliwem.
Do obowiązków manewrowego należy:
1) sprzęganie i sprzęganie taboru,
2) przestawianie zwrotnic i wykolejnic
przewidzianych do obsługi przez manewrowych,
3) powtarzanie w razie potrzeby
sygnałów manewrowych,
4) hamowanie taboru manewrującego,
5) zabezpieczanie wagonów przed
zbiegnięciem,
6) inne czynności związane z pracą
manewrową, zlecone przez kierownika manewrów.
2. Przed przystąpieniem do pracy manewrowy
powinien:
1) zgłosić się u swego kierownika
manewrów przepisowo ubrany z potrzebnymi do pracy przyborami
sygnałowymi,
2) na polecenie kierownika manewrów
obejść wyznaczone tory i sprawdzić:
a. które tory są wolne,
b. jaki jest stan zapełnienia każdego toru,
c. czy wagony są zepchnięte i połączone
sprzęgami,
d. czy nie ma torów zamkniętych dla ruchu,
e. czy pod wagonami nie ma płozów, klinów lub
innych przedmiotów, które mogą spowodować wykolejenie,
f. czy na torach nie znajduje się tabor
wykolejony, uszkodzony, z przesuniętym lub uszkodzonym
ładunkiem lub wagony wymagające zachowania szczególnej
ostrożności,
g. czy płozy, kliny i inne przybory do
zabezpieczania taboru przed zbiegnięciem znajdują się na
właściwym miejscu, w odpowiedniej ilości i w odpowiednim
stanie,
h. czy tabor znajduje się w granicach ukresów,
i. czy przejazdy drogowe są wolne od taboru, w
żłobkach na przejazdach nie ma lodu, piasku i innych
zanieczyszczeń,
j. czy oświetlenie działa należycie,
k. czy nie ma innych przeszkód zagrażających
bezpieczeństwu ruchu, ludzi i taboru;
informację o stanie torów, taboru oraz zauważonych
nieprawidłowościach lub przeszkodach manewrowy powinien
zgłosić kierownikowi manewrów po ukończeniu sprawdzania.
3. Manewrowy wyznaczony przez kierownika
manewrów do obsługi zwrotnic przestawianych ręcznie, przed
rozpoczęciem pracy manewrowej powinien dokonać zewnętrznych
wzrokowych oględzin rozjazdów, których celem jest wykrycie:
1) części pękniętych, wykruszonych
lub uszkodzonych w inny sposób,
2) usterek lub odkształceń
stwarzających zagrożenia dla prawidłowego działania rozjazdu
lub zamknięć nastawczych.
Na stacjach o dużym ruchu i dużej liczbie rozjazdów czynności
te mogą być powierzone specjalnie wyznaczonemu pracownikowi,
ale sprawdzenie wykonania tych czynności należy do obowiązków
pracowników wyznaczonych regulaminem technicznym stacji.
4. Zakres oględzin rozjazdów dokonywanych
przez wyznaczonych pracowników właściwej sekcji określony
jest postanowieniami regulaminu technicznego oraz Instrukcji D 6
i obejmuje wzrokowe sprawdzenie:
1) ogólnego stanu rozjazdu pod
względem utrzymania go w czystości, szczególnie żłobków
oraz przestrzeni między iglicą i opornicą,
2) stanu iglic - ze szczególnym
uwzględnieniem, czy nie mają wyszczerbień zagrażających
bezpieczeństwu ruchu,
3) stanu przylegania iglic do opornic w
obu położeniach,
4) stanu właściwego działania
zamknięć nastawczych,
5) stanu zamocowania ściągów
iglicowych, sworzni, nitów i zawleczek,
6) stanu dokręcenia śrub i wkrętów,
7) stanu nasmarowania zwrotnic,
8) stanu oraz właściwych wskazań
wskaźników na latarniach zwrotnicowych i sygnałów na
latarniach wykolejnicowych,
9) ogólnego stanu urządzeń srk
bezpośrednio współpracujących z rozjazdem (czy nie są
uszkodzone, działają prawidłowo i znajdują się na
właściwym miejscu),
10) stanu łączników szynowych
podłużnych i poprzecznych oraz odcinków izolowanych
(właściwe dokręcenie śrub łupkowych i stopowych, czy nie
występują "wychlapki" w podsypce, zwłaszcza pad
złączami, czy w szynach na stykach izolowanych nie występują
spływy metalu, czy nie występują pęknięcia lub przerwy w
tokach szynowych, czy łączniki szynowe i linki połączeniowe
są przymocowane do szyny),
11) stanu zamocowania grzałek,
przewodów zasilających, puszek elektrycznego ogrzewania
rozjazdów i instalacji innych systemów ogrzewania.
Sprawdzenia elementów wymienionych w pkt 3, 4, 8 i 9 należy
dokonywać przy przekładaniu zwrotnic w terminach podanych w
regulaminach technicznych stacji. Wynik oględzin rozjazdów
należy odnotować w Dzienniku zewnętrznych oględzin rozjazdów
D 831.
5. Zakres prac konserwacyjnych wykonywanych
przez wyznaczonych regulaminem technicznym pracowników
określony Instrukcją D 6 obejmuje:
1) czyszczenie i smarowanie
odpowiednimi smarami poduszek ślizgowych w zwrotnicach oraz
części trących zwrotnic i zamknięć nastawczych,
2) czyszczenie żłobków w
krzyżownicach,
3) dokręcanie śrub i wkrętów.
Rozjazd podlega oczyszczaniu od złącza przed iglicami do
pierwszego złącza za krzyżownicą - w rozjazdach pojedynczych,
zaś w rozjazdach krzyżowych pomiędzy stykami końcowymi
rozjazdu. Z rozjazdu należy usuwać wszelkiego rodzaju
zanieczyszczenia i stary smar na poduszkach ślizgowych oraz na
zamknięciach nastawczych; szczególnie starannie powinny być
utrzymywane zamknięcia nastawcze i dokręcane śruby przy
krzyżownicy i prowadnicach.
6. O wszelkich stwierdzonych usterkach manewrowy powinien niezwłocznie, przed rozpoczęciem manewrów powiadomić kierownika manewrów i pracownika nastawni.
7. Zwrotnice ręcznie obsługiwane przez pracowników drużyn manewrowych oznaczone są dwoma czerwonymi paskami na białej części przeciwwagi. Położenie przeciwwagi z białym półkolem u góry oznacza zasadnicze położenie zwrotnicy. Przy zwrotnicach z napędem elektrycznym przestawianych lokalnie, gotowość do przestawiania na miejscu sygnalizuje włączenie lokalnika.
8. W czasie dokonywania sprawdzania rozjazdu manewrowy powinien zachować szczególną ostrożność i sprawdzać wzrokiem, czy nie zbliża się pociąg lub manewrujący tabor.
9. Manewrowy wyznaczony do hamowania odprzęgów płozami, powinien oprócz hamowania płozami toczących się odprzęgów, również sprzęgać tabor, dopychać odprzęgi, zabezpieczać tabor przed zbiegnięciem oraz wykonywać inne czynności związane z manewrami, zlecane mu przez kierownika manewrów.
10. W czasie pracy, manewrowi powinni stosować się do poleceń kierownika manewrów, znajdować się z tej strony manewrującego taboru, po której znajduje się kierownik manewrów, aby mogli się zawsze na- wzajem widzieć.
11. Po właściwym nastawieniu zwrotnic i wykolejnic lub sprawdzeniu prawidłowości ich nastawienia i zamknięcia, pracownicy powinni dać sygnał "Do mnie" lub "Ode mnie". Po ukończeniu manewrów, wszystkie zwrotnice i wykolejnice należy przestawić w położenie zasadnicze.
12. Przy przestawianiu zwrotnicy lub wykolejnicy, pracownik powinien być zwrócony przodem lub bokiem do toru, w którym znajduje się przestawiana zwrotnica lub wykolejnica, następnie ustawić się w bezpiecznej odległości od toru poza skrajnią taboru. Nie wolno przestawiać zwrotnicy lub wykolejnicy tuż przed zbliżającym się taborem.
13. Manewrowy powinien zwracać uwagę, czy zwrotnice dla przetaczanego taboru są właściwie nastawione, a tabor kierowany jest na właściwy tor zgodnie z przeznaczeniem.
14. Manewrowy powinien dawać sygnały
samodzielnie w następujących sytuacjach:
1) przed dojechaniem do wagonów,
które manewrowy ma połączyć,
2) gdy na polecenie kierownika
manewrów, wykonuje manewry jednoosobowo,
3) celem wstrzymania manewrów w razie
grożącego niebezpieczeństwa.
15. Manewrowemu nie wolno oddalać się z wyznaczonego miejsca pracy bez wiedzy i zgody kierownika manewrów.
16. Manewrowy lub inny pracownik może być
wyznaczony przez kierownika manewrów do wykonywania czynności
przygotowawczych związanych z rozrządzaniem składów jak:
1) sporządzanie karty rozrządowej,
2) luzowanie odprzęgów,
3) rozłączanie odprzęgów,
4) obsada hamulca ręcznego.
17. Kartę rozrządową sporządza manewrowy lub inny wyznaczony pracownik na ustalonym druku na podstawie dokumentów przewozowych, analiz pociągowych lub nalepek kierunkowych oraz na podstawie nalepek zakładanych przez służbę taboru. sporządzający kartę rozrządową przy ustalaniu wielkości odprzęgu powinien stosować się do postanowień regulaminu technicznego stacji a niniejszej instrukcji. jeżeli z uwagi na rodzaj ładunku lub długość odprzęgu wyznaczył do obsadzenia hamulec ręczny, to przed tym powinien sprawdzić, czy hamulec ten jest czynny i należycie hamuje (wg § 11, ust. 3).§1 W karcie rozrządowej poszczególne odprzęgi należy wyznaczać na tory relacyjne zgodnie z ustalonym w regulaminie technicznym przeznaczeniem toru. Wyznaczanie odprzęgów na inne tory dopuszczalne jest wyłącznie na każdorazowe polecenie kierownika manewrów.
18. Luzowania odprzęgów dokonuje się
pomiędzy wagonami wskazanymi w karcie rozrządowej lub według
wskazań kierownika manewrów, gdy karty nie sporządza się.
Należy zachować następującą kolejność czynności przy
luzowaniu odprzęgów:
1) zamknąć kurki przewodu
hamulcowego, a po upewnieniu się że powietrze zeszło z
przewodu - rozłączyć sprzęgi hamulcowe i założyć każdy z
nich na wspornik,
2) rozkręcić sprzęgi śrubowe na
długość umożliwiającą zrzucenie ich z haka za pomocą
drążka,
3) w przypadku, jeśli rozkręcenie
sprzęgów jest niemożliwe nawet przy użyciu rurki, należy
powiadomić pracownika służby taboru (rewidenta wagonów) lub
maszynistę lokomotywy manewrowej,
4) w razie zamarznięcia w okresie
zimowym, sprzęg powinien być podgrzany za pomocą lampy
lutowniczej lub pochodni, a jeżeli nie odniesie to skutku,
wówczas należy powiadomić pracownika służby taboru lub
maszynistę lokomotywy manewrowej z żądaniem uruchomienia
sprzęgu (nie należy podgrzewać sprzęgu przy wagonie, do
którego ze względu na rodzaj ładunku nie wolno zbliżać się
z otwartym ogniem),
5) podczas luzowania należy zwracać
uwagę, czy:
a. odprzęgi nie są zahamowane hamulcem
ręcznym lub hamulcem zespolonym, a gdy zachodzi potrzeba,
odhamować wagony,
b. z taboru lub ładunku nie wystają poza
skrajnię przedmioty mogące zagrażać bezpieczeństwu ludzi lub
urządzeń,
c. przy wychodzeniu spomiędzy wagonów nie
zbliża się po torze sąsiednim pociąg lub manewrujący tabor.
19. Rozłączania odprzęgów w składach rozrządzanych z górki rozrządowej należy dokonywać na przeciwspadku górki przed wepchnięciem odprzęgu na grzbiet, a przy sprzęgach samoczynnych na grzbiecie górki.
20. Do rozłączania odprzęgów na górce rozrządowej należy używać drążka (wideł).Drążek zakładać w taki sposób, aby po oparciu jego środkowej części o trzon zderzaka i wywarciu siły skierowanej do dołu na trzymaną w rękach część drążka (wideł), można było zrzucić sprzęg z haka.
21. Długość drążka (wideł) nie powinna przekraczać 230 cm.
22. Podczas rozłączania odprzęgów za pomocą drążka (wideł), manewrowy powinien mieć drążek przed sobą i być zwrócony twarzą w kierunku jazdy taboru.
23. Drążek (widły) może być używany do rozłączania odprzęgów tylko w miejscach, w których nie ma słupów, latarń, zwrotnic, ramp, budek itp., przeszkód stwarzających niebezpieczeństwo zaczepienia.
24. Przed zakończeniem dyżuru manewrowy
powinien:
1) sprawdzić, czy nie pozostawiono
wagonów poza ukresami torów,
2) zabezpieczyć wagony przed
zbiegnięciem poprzez zahamowanie wagonów hamulcem ręcznym w
ilości zgodnej z postanowieniami § 13, ust. 3,
3) nie użyte do zabezpieczenia
wagonów przed zbiegnięciem kliny lub płozy hamulcowe złożyć
w wyznaczonym do tego miejscu; płoty uszkodzone składować w
miejscu osobno wyznaczonym,
4) pozawieszać sprzęgi hamulcowe na
wsporniki; o wykonaniu powyższego zgłosić kierownikowi
manewrów.
§7
Obowiązki drużyny pojazdu trakcyjnego
1. Drużyna trakcyjna wykonująca manewry
powinna obserwować:
1) sygnały i wskaźniki, ściśle się
do nich stosować,
2) prawidłowe nastawienie zwrotnic,
wykolejnic, obrotnic, przesuwnic itp.,
3) czy na drodze przebiegu nie ma
przeszkód do jazdy (ludzie na torze, podniesione hamulce torowe,
obniżenie lub oberwanie sieci trakcyjnej itp.),
4) czy tabor znajduje się w granicach
ukresów oraz jego ruch po sąsiednich torach, w miarę
możliwości, jeżeli skład manewrowy jest ciągnięty, albo w
zasięgu widoczności, jeżeli jest pchany.
2. Drużyna trakcyjna powinna znać kierownika manewrów, wykonywać ruchy manewrowe na jego polecenie, jeżeli nie są sprzeczne z postanowieniami niniejszej Instrukcji i nie zagrażają bezpieczeństwu ludzi i taboru.
3. Drużyna pojazdu trakcyjnego powinna odmówić wykonania polecenia, jeżeli przedtem nie był omówiony plan pracy manewrowej, podany sygnał, albo polecenia zostały wydane w sposób niezgodny z przepisami lub w sposób budzący wątpliwości.
4. Podczas manewrowania drużyna trakcyjna powinna znajdować się w pełnym składzie na pojeździe trakcyjnym, a w czasie przerwy w pracy pojazd trakcyjny powinien być dozorowany przynajmniej przez jednego pracownika drużyny trakcyjnej.
5, przy jednoosobowej obsadzie lokomotywy manewrowej maszynista może podczas przerwy w pracy opuścić lokomotywę po uprzednim zatrzymaniu silnika w lokomotywie spalinowej lub po opuszczeniu pantografu w lokomotywie elektrycznej, zahamowaniu i zabezpieczeniu jej przed uruchomieniem przez osoby niepowołane.
6. Polecenie wykonania ruchu manewrowego powinno być zrealizowane, jeżeli nie zagraża bezpieczeństwu ruchu i osób.
7. Polecenie zatrzymania lub zmniejszenia prędkości jazdy powinno być niezwłocznie wykonane bez względu na to, kto je wydał.
8. Podczas jazd manewrowych przez przejścia, przejazdy, miejsca gdzie pracują ludzie itp. maszynista powinien podawać sygnał "Baczność". Sygnał ten powinien być podany na długości drogi hamowania w zależności od prędkości jadącego pojazdu trakcyjnego, przy czym prędkość ta nie może być większa niż 20 km/h.
9. Przy manewrach wagonem silnikowym, lokomotywą dwukabinową oraz przy przestawianiu składów złożonych z elektrycznych zespołów trakcyjnych, maszynista powinien zająć czołową kabinę sterowniczą. Nie dotyczy to spychania wagonów lokomotywą dwukabinową - w takim przypadku maszynista powinien zająć miejsce w tej kabinie, z której ma lepsze warunki obserwacji spychanego składu, drogi przebiegu i drużyny manewrowej.
§8
Organizacja pracy manewrowej oraz urządzenia i środki do jej
wykonywania
1. Dla sprawnego i bezpiecznego prowadzenia pracy manewrowej stacja podzielona jest na rejony i okręgi manewrowe. Rejonem manewrowym (rejonem pracy manewrowej) nazywa się część stacji stanowiąca samodzielny zespół torów i urządzeń do wykonywania pracy manewrowej przez jednego kierownika manewrów przy użyciu jednego pojazdu trakcyjnego. Dwa lub więcej rejony manewrowe stanowią okręg manewrowy. Rejon manewrowy z górką rozrządową nazywa się rejonem rozrządzania, a jeżeli na górce rozrządowej pracuje więcej niż jeden pojazd trakcyjny - okręgiem rozrządzania. Rejon manewrowy, do którego zasadniczych zadań należy zestawianie pociągów nazywa się rejonem zestawiania.
2. W zależności od ilości miejsc, z
których nastawia się drogi przebiegu, zarówno dla manewrów
jak i pociągów, stacja podzielona jest na okręgi nastawcze.
Okręg nastawczy może stanowić cała stacja lub jej część ze
znajdującymi się na niej zwrotnicami, wykolejnicami,
semaforami, tarczami i innymi urządzeniami sterowania ruchem
kolejowym, które są obsługiwane z jednego pomieszczenia.
Granicę każdego okręgu nastawczego określa regulamin
techniczny stacji, a dla kolei użytku niepublicznego regulamin
pracy transportu kolejowego.
Jeżeli urządzenia srk w jednym okręgu nastawczym są sterowane
z więcej, niż jednego stanowiska (lokalne nastawianie),
szczegółowe postanowienia zawiera regulamin techniczny stacji
lub regulamin pracy transportu kolejowego.
3. Podział stacji na rejony i okręgi manewrowe, opis dozwolonych sposobów manewrowania oraz szczególnych postanowień dotyczących prowadzenia manewrów na stacji powinien być ujęty w regulaminie technicznym stacji, procesie technologicznym pracy stacji i regulaminie pracy manewrowej (dla bocznic w regulaminie obsługi bocznicy, regulaminie pracy transportu kolejowego lub procesie technologicznym pracy bocznicy).
4. Dla każdej stacji powinien być opracowany regulamin pracy manewrowej stanowiący część regulaminu technicznego stacji. Postanowienia dotyczące wykonywania manewrów na bocznicach i ładowniach oraz na torach wydzielonych dla potrzeb innych jednostek organizacyjnych powinny być podane w odpowiednim regulaminie, opracowanym zgodnie z "Instrukcją o sporządzaniu regulaminów technicznych" R 9. W regulaminie technicznym powinny być podane dozwolone sposoby manewrowania oraz wszelkie ograniczenia.
5. Do regulowania pracy kilku lokomotyw manewrowych na stacji i do bezpośredniego nadzoru nad ich pracą może być wyznaczony dyżurny ruchu manewrowy lub starszy ustawiacz.
6. Nadzorujący manewrowy odpowiada, w zakresie ustalonym regulaminem technicznym stacji za przepisowe, bezpieczne i terminowe wykonanie pracy manewrowej.
7. Lokomotywy manewrowy o mocy 300 KM i większej powinny być obsługiwane przez drużyny dwuosobowe. W zależności od rodzaju wykonywanych prac i warunków miejscowych zgodę na obsługę jednoosobową lokomotyw o mocy większej niż 300 KM może udzielić dyrektor zakładu taboru po uprzednim uzgodnieniu z właściwymi zakładami infrastruktury kolejowej, zakładami przewozów pasażerskich, zakładami przewozów towarowych lub zakładami elektroenergetyki kolejowej. Lokomotywy spalinowe manewrowe o mocy mniejszej niż 300 KM mogą mieć obsługę jednoosobową. W razie wyjazdu na szlak lokomotywy jedno-kabinowej z obsadą trakcyjną jednoosobową, oprócz maszynisty powinien w niej znajdować się pracownik kolejowy znający przepisy sygnalizacji, pouczony każdorazowo przez maszynistę o sposobie hamowania i zatrzymania lokomotywy.
8. Gdyby trudności w pracy wywołane warunkami zimowymi wystąpiły bez uprzedniej zapowiedzi zmian warunków atmosferycznych, należy samorzutnie przystąpić do akcji usuwania skutków w celu umożliwienia normalnego toku pracy manewrowej.
9. Na zautomatyzowanych stacjach rozrządowych wyposażonych w system pomiaru wolnej długości torów kierunkowych, w przypadku wystąpienia opadów deszczu, po dłuższym przestoju w pracy górki rozrządowej (spowodowanym np. planowym remontem itp.) należy przejechać po torach kierunkowych lokomotywą, celem starcia rdzy z główek szyn, w celu wyeliminowania nieprawidłowego działania urządzeń srk.
10. Ruch pociągów na liniach organizuje i nadzoruje dyspozytor liniowy, natomiast całokształt pracy związanej z ruchem pociągów na liniach nie objętych nadzorem dyspozytora liniowego oraz pracę manewrową w obszarach zakładów organizuje i nadzoruje jej przebieg dyspozytor tego zakładu. Jest on uprawniony do wyznaczania kolejności rozrządzania składów oraz wydawania poleceń pracownikom innych jednostek (zakładów) z tym związanych .
11. Obsługa manewrowa stacji ładowni, bocznic nie posiadających lokomotyw manewrowych i drużyn manewrowych, dokonywana jest przez pociągi zdawcze manewrowe (TKM) uruchamiane przez stację manewrową (rozrządową) w rejonie ciążenia tej stacji (obsługa lokomotywą i drużyną manewrową).
12. Przejazd drużyny manewrowej pociągami
TKM może odbywać się na zasadzie:
1) drużyny manewrowej przewożonej w
lokomotywie (na warunkach przejazdu pracowników kolejowych) i
wykonującej pracę manewrową na stacjach pośrednich; w
przypadku jednoosobowej obsady trakcyjnej ustawiacz musi być
pouczony przez maszynistę o sposobie zatrzymania lokomotywy,
bierze on udział w obserwacji szlaku i sygnałów oraz odczytuje
informacje o wskazaniach semaforów,
2) drużyny manewrowej wykonującej
funkcję i czynności drużyny konduktorskiej podczas jazdy
pociągu, łącznie z koniecznością osłonięcia pociągu w
razie ewentualnej potrzeby.
13. Podstawowymi dokumentami używanymi przy
wykonywaniu pracy manewrowej są:
1) karta rozrządowa (załącznik 3),
będąca planem rozrządzania składu z górki rozrządowej;
może być ona stosowana także w pracy przy rozrządzaniu
płaskim,
2) polecenie odstawienia lub
włączenia wagonów do pociągu,
3) wykaz zdawczy na wagony zdane na
punkty ładunkowe,
4) zawiadomienie o wagonach gotowych do
zabrania,
5) kontrolka przydziału manewrowym
torów do hamowania odprzęgów.
14. Wszystkie dokumenty stosowane przy wykonywaniu pracy manewrowej powinny mieć formę umożliwiającą zastosowanie komputera i powiązanie z SKPZ (System Kierowania Przewozami i Zarządzania PKP).
15. Rodzaj łączności stosowanej przy wykonywaniu pracy manewrowej powinien być określony regulaminem technicznym stacji.