ROZDZIAŁ 1
POSTANOWIENIA OGÓLNE

§ 1
Zakres i cel instrukcji

1. Instrukcja określa sposób informowania o wypadkach (wydarzeniach) powoływania komisji, przeprowadzania dochodzeń, rejestracji tych zdarzeń oraz działalność profilaktyczną. Obowiązuje wszystkie jednostki organizacyjne PKP i jednostki organizacyjne Zarządów innych kolei połączonych z siecią PKP lub ją współużytkujące oraz przewoźników kolejowych, korzystających z infrastruktury kolejowej (linii kolejowych PKP).

2. Celem instrukcji jest określenie trybu postępowania i wzajemnego współdziałania w tym zakresie (ust.1) zainteresowanych jednostek na sieci PKP oraz jednostek PKP z jednostkami innych kolei.

3. Zasady prowadzenia akcji ratunkowych reguluje "Instrukcja o pogotowiach technicznych PKP Specjalnych Pociągach Ratunkowych i Pociągach Ratunkowych oraz postępowaniu podczas usuwania skutków wypadków kolejowych" - D21.

4. Postanowienia instrukcji regulują także zasady postępowania z wypadkami (wydarzeniami) na nowobudowanych torach, liniach, obiektach i urządzeniach nie oddanych do eksploatacji PKP.

5. Obowiązki i zasady postępowania w razie katastrofy budowlanej regulują odrębne przepisy.

§ 2
Znaczenie używanych określeń

1. Zdarzenia, które zakłócają lub mogą zakłócić normalny tok eksploatacji kolei nazywamy wypadkami lub wydarzeniami.

2. Wypadki ze względu na skutki dzieli się na:
- z następstwami,
- bez następstw.

3. Wypadek z następstwami - zdarzenie polegające na zderzeniu, najechaniu, wykolejeniu lub starciu.

4. Wypadek bez następstw - zdarzenie, które na skutek naruszania podstawowych zasad, określonych w obowiązujących przepisach, instrukcjach oraz regulaminach, spowodowało stan zagrożenia bezpieczeństwa ruchu.

5. Wydarzenie - zdarzenie, które spowodowało stan zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, przerwę lub ograniczenie w ruchu pociągów lub straty PKP i nie kwalifikuje się do grupy wypadków.

6. Przez użyte w dalszej części instrukcji określenie "wypadek" należy rozumieć wypadek lub wydarzenie.

7. Pojazd drogowy - oznacza środek transportu przeznaczony do poruszania się po drogach oraz maszynę lub urządzenie do tego przystosowane.

8. Zderzenie - dynamiczne zetknięcie się pojazdów szynowych jadących po tym samym torze z przeciwnych kierunków.

9. Najechanie - nie zamierzone zetknięcie się pojazdów szynowych jadących po tym samym torze w tym samym kierunku, względnie zetknięcie się pojazdu szynowego będącego w ruchu ze stojącym na tym samym torze pojazdem szynowym albo najechanie pojazdu szynowego na pojazd drogowy lub odwrotnie.

10. Starcie - zetknięcie się pojazdów szynowych w miejscu połączenia lub przecięcia się torów.

11. Zbiegnięcie - samoczynne lub wymuszone uruchomienie się pojazdu szynowego lub pociągu.

12. Wykolejenie - trwały brak kontaktu powierzchni tocznej koła z powierzchnią toczną główki szyny.

13. Minięcie sygnału "Stój" - przekroczenie przez czoło pociągu lub pojazdu szynowego płaszczyzny prostopadłej do osi toru, przechodzącej przez czoło urządzenia sygnałowego, wskazującego sygnał "Stój", zobowiązujący do zatrzymania się przed nim lub miejsce, w którym pojazd powinien się zatrzymać stosownie do przepisów ruchu.

14. Przerwa w ruchu pociągów - wstrzymanie ruchu pociągów wskutek przeszkody lub zatarasowania na stacji wjazdu lub wyjazdu, względnie toru szlakowego na szlaku jedno-torowym, albo obu torów na szlaku dwutorowym, które uniemożliwiają jazdę pociągów do jednej z sąsiednich stacji na okres powyżej 30 minut.

15. Ograniczenie ruchu - zmniejszenie przepustowości szlaku lub stacji trwające powyżej 60 minut, jeżeli spowodowało opóźnienie pociągów.

16. Poszkodowany - osoba, która na skutek wypadku poniosła śmierć na miejscu wypadku, zmarła w wyniku obrażeń ciała odniesionych w czasie wypadku, odniosła na miejscu i w czasie wypadku obrażenia ciała wymagające udzielenia pomocy lekarskiej lub w wyniku wypadku doznała zmian chorobowych istotnych dla ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu".

17. Ofiary w ludziach - obejmują zabitych i rannych. Kwalifikacji szczegółowych dotyczących zabitych i rannych ( ust.18 i ust.19) dokonuje wstępnie lekarz kierujący zespołami pogotowia ratunkowego".

18. Zabity - poszkodowany w wypadku, który utracił życie na miejscu wypadku lub doznał obrażeń cielesnych powodujących śmierć w ciągu 24 godzin.

19. Ranny - poszkodowany wskutek wypadku, wymagający pomocy lekarskiej.

20. Podróżny - osoba znajdująca się w pociągu lub na peronie (innym miejscu przeznaczonym dla podróżnych), posiadająca ważny bilet na przejazd, względnie bez ważnego biletu lecz uprawniona do wejścia do pociągu bez obowiązku uiszczenia kary umownej. Obsługę wagonów sypialnych, restauracyjnych, pocztowych, celników, policjantów, konwojentów przesyłek, pracowników PKP, czyścicieli wagonów nie traktuje się jako podróżnych w rozumieniu niniejszej instrukcji.

21. Pracownik w pracy:
1) w czasie pracy,
2) w drodze do pracy lub z pracy do domu,
3) wykonujący czynności na doraźne polecenie przełożonego lub inne zlecone czynności (także poza godzinami pracy),
4) wykonujący samorzutnie czynności w celu:
- niedopuszczenia do wypadku,
- ratowania ludzi lub mienia.

22. Osoba postronna - osoba nie będąca podróżnym lub pracownikiem w pracy.

23. Do strat materialnych spowodowanych wypadkiem zalicza się:
1) wartość uszkodzenia lub zniszczenia w wypadku środków trwałych (pojazdów trakcyjnych, taboru, nawierzchni, budowli, sieci trakcyjnej, urządzeń srk itp.);
2) wartość uszkodzenia lub zniszczenia przesyłek lub innego mienia, powierzonego kolei do przewozu,
3) wydatki związane z przejazdem pociągu ratunkowego, pracą lokomotywy, żurawia lub innych urządzeń technicznych, zaprowiantowaniem załóg pociągów ratunkowych, robocizną, ze zmianą organizacji ruchu (np. komunikacją zastępczą, zmianą rodzaju trakcji, ograniczeniem prędkości itp.). Wydatki związane ze zmianą organizacji ruchu wylicza właściwa komórka organizacyjna w zakładzie infrastruktury. Narzuty tzw. generalia za materiały i robociznę powinny być wliczane tylko wtedy, gdy szkoda wyrządzona została umyślnie lub gdy źródłem szkody jest zagarnięcie mienia,
4) koszty związane z badaniem stanu technicznego taboru (ustalenie stanu technicznego np. maźnic, części biegowych i innych części),
5) koszty związane ze sporządzaniem wszelkiego rodzaju ekspertyz.
6) do strat spowodowanych wypadkiem nie należy wliczać wynagrodzenia pracowników (pobory), jakie normalnie otrzymują, natomiast powinny być wliczane diety, jakie zostały wypłacone pracownikom biorącym udział w usuwaniu skutków wypadku,

24. Przy wypadkach spowodowanych przez pracowników PKP wskutek niewykonania lub niewłaściwego wykonania powierzonych obowiązków pracowniczych, za straty, za które pracownik winny zaistnienia wypadku ponosi odpowiedzialność, uważa się straty wymienione w ust. 23, pkt. 1 i 2. W przypadku wypadków spowodowanych przez pracowników PKP będących pod wpływem alkoholu za straty, za które pracownik winny zaistnienia wypadku ponosi odpowiedzialność, uważa się straty wymienione w ust. 23, pkt. 1 do 5.

25. Prowadzący dochodzenie - pracownik przeprowadzający dochodzenie lub komisja przeprowadzająca dochodzenie. Przez określenie "komisja" należy rozumieć również przewodniczącego, który po ustaleniu przyczyny wypadku przez komisję będzie dalej prowadził dochodzenie jednoosobowo.

26. Przez używane, w niniejszej instrukcji, określenie "właściwy dyspozytor" należy rozumieć dyspozytora nadzorującego ruch kolejowy na obszarze działania właściwego zakładu PKP. W odniesieniu do kolei dojazdowych określeniu "naczelnik sekcji" odpowiada - "naczelnik sekcji kolei dojazdowych", natomiast określeniu "dyspozytura zakładowa" odpowiada - "zamiejscowy wydział Dyrekcji Kolei Dojazdowych".

27. W odniesieniu do kolei linowych komisję do badania przyczyn i okoliczności wypadków powołuje dyrektor zarządu Państwowych Kolei Linowych.