1. Instrukcja o zasadach technicznego utrzymania wagonów towarowych normalnotorowych zwana dalej "instrukcją" określa podstawowe pojęcia oraz zasady technicznego utrzymania normalnotorowych wagonów towarowych.
2. Instrukcja ma na celu ustalenie jednolitych zasad utrzymania technicznego i przeprowadzania napraw wagonów towarowych normalnotorowych będących własnością Polskich Kolei Państwowych oraz innych wagonów towarowych włączonych do taboru PKP celem zapewnienia im właściwego stanu technicznego.
3. Instrukcja ustala cykle oraz rodzaje przeglądów i napraw związane z technicznym utrzymaniem wagonów towarowych.
4. Instrukcja stanowi część ogólną "dokumentacji technologicznej systemu utrzymania eksploatacyjnego pojazdów szynowych - wagony towarowe" w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 kwietnia 2000r w sprawie warunków technicznych eksploatacji pojazdów szynowych (Dz. U. Nr 36 z dnia 8 maja 2000 r., poz. 415) zwanego dalej rozporządzeniem, w części odpowiadającej wymaganiom §12 ust. 1 pkt 1-4 oraz ust.2 pkt 1-3 tego rozporządzenia.
5. Część "dokumentacji technologicznej systemu
utrzymania eksploatacyjnego wagonów towarowych"
spełniającą wymagania § 12 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 2 pkt 4
rozporządzenia stanowią warunki techniczne w zakresie
utrzymania wagonów towarowych, obejmujące warunki techniczne
kwalifikacji do naprawy, naprawy i odbioru po naprawie (WT):
wagonów towarowych, zespołów i części, opracowane na
podstawie następującej dokumentacji technicznej producenta:
1) warunków technicznych wykonania i odbioru wagonów towarowych
(WTW),
2) dokumentacji techniczno - ruchowej wagonów towarowych (DTR).
6. Wykaz warunków technicznych (WT) wymienionych w ust. 5 zawiera załącznik nr 7 do niniejszej instrukcji.
7. Instrukcja obowiązuje wszystkie jednostki organizacyjne PKP odpowiedzialne za stan techniczny wagonów i wykonywanie ich naprawy
1. Wagon towarowy - pojazd szynowy służący do przewozu różnego rodzaju ładunków i towarów.
2. Zespół - dwa lub więcej podzespołów stanowiących funkcjonalnie jedną całość np. wózek.
3. Podzespół - grupa elementów tworzących konstrukcyjną całość np. zestaw kołowy .
4. Części i elementy - niepodzielne części składowe wchodzące w skład podzespołów i zespołów np. oś zestawu, koło bose.
5. Układ - zbiór elementów zależnych od siebie funkcjonalnie lecz nie tworzących odrębnej całości przy montażu np. układ hamulcowy.
6. Naprawa - doprowadzenie wyeksploatowanego lub uszkodzonego wagonu, zespołu, podzespołu, części i elementu lub układu do stanu zgodnego z warunkami technicznymi odbioru (WTO).
7. Naprawiający - podmiot dokonujący naprawy wagonów towarowych, ich zespołów i podzespołów.
8. Wymiana - zastąpienie uszkodzonego zespołu, podzespołu, elementu, nowym lub zregenerowanym, o parametrach zgodnych z warunkami technicznymi odbioru /WTO/. W szczególnych przypadkach instrukcja określa kiedy nie dopuszcza się wymiany elementu, podzespołu lub zespołu na zregenerowany i wymagane jest zamontowanie elementu, podzespołu lub zespołu nowego.
9. Zakres naprawy - ilość i rodzaj czynności, które przewiduje się do wykonania w trakcie naprawy wagonu towarowego.
10. Cykl przeglądowy - szereg następujących po sobie, w ustalonej kolejności i po określonych przebiegach lub po określonym czasie, przeglądów okresowych zawartych między dwiema kolejnymi naprawami okresowymi.
11. Cykl naprawczy - szereg następujących po sobie w ustalonej kolejności i po określonych przebiegach lub po określonym czasie, napraw okresowych zawartych miedzy dwiema kolejnymi naprawami głównymi lub budową wagonu, a jego pierwszą naprawą główną.
12. Okres międzyprzeglądowy i międzynaprawczy - okres pomiędzy dwiema kolejnymi przeglądami lub naprawami okresowymi wagonu towarowego wyrażony w miesiącach lub latach.
13. Przegląd okresowy - czynności określone dokumentacją technologiczną, wykonywane cyklicznie i mające na celu utrzymanie wagonu towarowego we właściwym stanie technicznym gwarantującym bezpieczeństwo ruchu oraz zapobiegające awariom.
14. Naprawa okresowa - naprawa wykonywana cyklicznie mająca na celu przywrócenie właściwego stanu technicznego wagonu towarowego.
15. Naprawa rewizyjna - naprawa okresowa obejmująca przegląd, naprawę lub wymianę podzespołów i zespołów połączona z częściowym ich demontażem oraz naprawą lub wymianą elementów zużytych lub uszkodzonych.
16. Naprawa główna - naprawa okresowa o zakresie prac obejmujących całkowity demontaż podzespołów i zespołów z wagonu w celu ich szczegółowego sprawdzenia oraz naprawy lub wymiany elementów zużytych lub uszkodzonych.
17. Naprawa bieżąca z wyłączeniem ze składu pociągu - nieplanowa naprawa mająca na celu usunięcie usterek powstałych w trakcie eksploatacji i przywrócenie stanu technicznego wagonu zgodnego z wymaganiami technicznymi wykonywana na wydzielonych torach stacyjnych lub torach naprawczych zakładu taboru.
18. Naprawa bieżąca bez wyłączenia ze składu pociągu - nieplanowa naprawa mająca na celu usunięcie usterek powstałych w trakcie eksploatacji oraz zapobieganie powiększaniu się tych usterek, wykonywana w ograniczonym zakresie na torach stacyjnych bez potrzeby wyłączania wagonów ze składu pociągu.
19. Naprawa poawaryjna - naprawa mająca na celu przywrócenie właściwego stanu technicznego wagonu utraconego w sposób nagły w przypadkach określonych w ust. 44.
20. Dokonanie oględzin - ustalenie faktycznego stanu technicznego wagonu, zespołu, podzespołu lub elementu wzrokowo /okiem nieuzbrojonym lub uzbrojonym w lupę o odpowiednim powiększeniu/ albo słuchowo.
21. Dokonanie pomiaru /zmierzenie/ - określenie za pomocą przyrządów pomiarowych rzeczywistych wielkości parametrów .
22. Próby działania - czynności mające na celu stwierdzenie prawidłowości działania wagonu, zespołu lub podzespołu w ich naturalnych warunkach pracy.
23. Sprawdzenie - ustalenie stanu technicznego wagonu zespołu, podzespołu, elementu poprzez dokonanie oględzin, pomiaru i próby działania.
24. Sprawdzenie kontrolne - porównanie na stanowisku kontrolnym np. wskazań manometru z przyrządem wzorcowym.
25. Badanie - sprawdzenie działania zespołu, podzespołu lub elementu za pomocą specjalnych urządzeń lub przez odpowiednie działanie zewnętrzne wprawiające zespół, podzespół lub element w ruch /stan pracy/.
26. Regulacja - doprowadzenie zespołu lub podzespołu do stanu zgodnego z wartościami parametrów podanymi w wymaganiach technicznych.
27. Wymagania techniczne - warunki jakie musi spełniać wagon, zespół, podzespół lub element niezbędne do dopuszczenia go do eksploatacji.
28. Odbiór techniczny - zespół czynności kontrolnych w celu stwierdzenia czy spełnione są określone wymagania techniczne.
29. Warunki techniczne - podstawowe dokumenty zawierające parametry wykonania, kontroli, prób i odbiorów wagonów, zespołów, podzespołów lub elementów.
30. Parametr - wielkość charakterystyczna dla danego materiału, procesu, elementu, podzespołu lub zespołu /wymiary, ciężar, wiek, itp./.
31. Wymiar konstrukcyjny- wymiar podawany w dokumentacji
konstrukcyjnej. Wymiar konstrukcyjny może być z określoną
tolerancją - odchyłki są liczbowo określone na rysunku; lub z
nieokreśloną tolerancją - wymiar na rysunku występuje bez
odchyłek.
W przypadku występowania wymiarów z nieokreśloną tolerancją
- należy zastosować odchyłki ogólnie obowiązujące,
warsztatowo przewidziane dla danej klasy dokładności wykonania
wyrobu. Tolerancje wymiarowe części metalowych o ile nie są
podane na rysunkach konstrukcyjnych powinny być zgodne z
odchyłkami wymiarów mieszanych i pośrednich wg PN- 78/M-02139
z tym, że:
* dla powierzchni nie odrobionych lub gdy jedna z powierzchni
jest obrobiona obowiązują odchyłki zaokrąglone zgrubne
"t3";
* dla powierzchni obrobionych obowiązują odchyłki zaokrąglone
średnio dokładne "t2";
32. Wymiar rzeczywisty - wartość, którą otrzymuje się bezpośrednio przy pomiarze.
33. Wymiar dopuszczalny przy naprawie - wymiar określający wielkość zużycia, przy którym część może być przeznaczona do dalszej eksploatacji bez regeneracji. Wynika to z tego, że części, których wymiary rzeczywiste mieszczą się w zakresie między wymiarem konstrukcyjnym a dopuszczalnym nie wymagają regeneracji. Wymiary te określają WT-4 "Dopuszczalne zużycia części i zespołów wagonów towarowych".
34. Wymiar graniczny- wymiar umożliwiający właściwą i bezpieczną eksploatację wagonów towarowych. Wymiary te obowiązują w eksploatacji. Wynika z tego, że części mające wymiary rzeczywiste w zakresie między wymiarem dopuszczalnym przy naprawie a wymiarem granicznym nie potrzebują być wymieniane (regenerowane) w eksploatacji, natomiast muszą być wymieniane (regenerowane) podczas wykonywania napraw okresowych.
35. Wymiar kresowy- wymiar , którego przekroczenie kwalifikuje daną część lub element na złom i jego wartość nie może być przekroczona.
36. Wymiar naprawczy- wymiar części po naprawie, mieszczący się w granicach między wymiarem konstrukcyjnym a wymiarem dopuszczalnym przy naprawie. W zasadzie powinien być wymiarem konstrukcyjnym lub zbliżonym do niego i określony jest w szczegółowych warunkach technicznych - WT.
37. Luz konstrukcyjny- luz podawany na rysunkach konstrukcyjnych.
38. Luz rzeczywisty- luz wynikający z bezpośrednich pomiarów.
39. Luz naprawczy- luz, z którym współpracujące części i elementy mogą być zmontowane przy naprawie.
40. Luz kresowy- luz, który ze względu na warunki współpracy części nie może być przekroczony.
41. Wcisk- wartość bezwzględna ujemnej różnicy wymiarów otworu i wałka przed ich połączeniem- który po złożeniu tworzy pasowanie ciasne.
42. Zwichrowanie (np. ostoi wagonu)- odkształcenie w więcej niż jednej płaszczyźnie przy zachowaniu wymiarów poprzecznych..
43. Awaria - uszkodzenie wagonów lub jego zespołów będące wynikiem: działania siły wyższej, zdarzeń losowych, wykolejeń, pożarów, zamrożenia układów oraz zatarć części ruchomych wymagających ciągłego smarowania w trakcie eksploatacji, a spowodowanych brakiem czynników smarnych, a także zmian konstrukcyjnych wprowadzonych przez użytkownika bez dokumentacji zatwierdzonej zgodnie z obowiązującymi przepisami PKP. Jako okoliczność siły wyższej rozumie się nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia okoliczności i zdarzenia w szczególności: wojna, niepokoje i rewolucje, spory pracownicze, strajki, zamknięcia zakładów itp., katastrofy, wypadki komunikacyjne, działania siły przyrody: pożar, powódź, trzęsienie ziemi, epidemia oraz inne kataklizmy i ograniczenia nałożone na mocy czynności prawnych rządu lub innych władz. Mianem uszkodzeń awaryjnych nie można określać nadmiernych zużyć eksploatacyjnych, ani uszkodzeń powstałych z innych niż wymienione powyżej przyczyny.
44. Uszkodzenie - utrata własności użytkowych przez wagon, zespół, podzespół lub element w sposób nagły.
45. Zużycie - utrata własności fizycznych /geometrycznych, mechanicznych/ przez zespół , podzespół lub element w wyniku eksploatacji i oddziaływania środowiska naturalnego.
46. Braki w wagonie- brakujące wg. dokumentacji konstrukcyjnej danej serii wagonu zespoły, podzespoły i elementy.
47. Zmiany konstrukcyjne - działania polegające na zastosowaniu rozwiązań konstrukcyjnych innych niż określone w podstawowej dokumentacji konstrukcyjnej wagonu.
48. Okres gwarancyjny - ustalony okres czasu w ciągu, którego jednostka wykonująca naprawę wagonu zobowiązana jest do usunięcia na koszt własny usterek gwarancyjnych.
49. Usterka gwarancyjna - każdy stwierdzony w okresie gwarancyjnym przypadek uszkodzenia, awarii lub nieprawidłowego działania elementu , podzespołu, zespołu wagonu, którego przyczyna nie leży w eksploatacji niezgodnej z przepisami.
50. Dokumentacja technologiczna systemu utrzymania eksploatacyjnego wagonów towarowych - zbiór wymagań techniczno-technologicznych, określających sposób i zakres wykonywania naprawy lub przeglądu okresowego oraz warunki techniczne prób badań i odbioru po naprawie.
51. Warunki techniczne kwalifikacji do naprawy, naprawy i odbioru po naprawie (WT) - jest to zbiór wymagań technicznych, jakim muszą odpowiadać elementy, zespoły i wagony jako całość po naprawie.
52. Warunki techniczne wykonania i odbioru (WTW) - dokumentacja określająca techniczne warunki wykonania, prób i odbioru nowo wyprodukowanego wagonu towarowego, jego zespołów i podzespołów.
53. Dokumentacja Techniczno-Ruchowa (DTR) - dokumentacja określająca techniczne warunki współpracy poszczególnych elementów wagonu towarowego.
1. Wagony towarowe eksploatowane na liniach kolejowych PKP muszą posiadać "Świadectwo dopuszczenia do eksploatacji typu pojazdu szynowego" wydane na podstawie Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22kwietnia 1999 r. w sprawie świadectw dopuszczenia do eksploatacji budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz typu pojazdu szynowego (Dz. U. Nr 47 , poz.475) oraz "Świadectwo sprawności technicznej pojazdu szynowego", wydane na podstawie Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 18 marca 1999 w sprawie trybu wydawania świadectw sprawności technicznej pojazdów szynowych oraz wzoru tych świadectw (Dz. U. Nr 29 , poz. 278).
2. W celu zapewnienia planowej gospodarki oraz maksymalnego wykorzystania zdolności przewozowej, wagony towarowe powinny być utrzymane w należytym stanie technicznym i naprawiane w określonych terminach.
3. Planowania napraw okresowych wagonów własności PKP dokonuje Wydział Wagonów Towarowych Dyrekcji Kolejowych Przewozów Towarowych CARGO.
4. Naprawy wagonów należy wykonywać zgodnie z niniejszą instrukcją, obowiązującą dokumentacją konstrukcyjną, warunkami technicznymi WT oraz obowiązującym procesem technologicznym naprawy.
5. Wszystkie rodzaje przeglądów technicznych i napraw wagonów towarowych mogą być wykonywane przez właściwe jednostki organizacyjne Dyrekcji Kolejowych Przewozów Towarowych CARGO lub inne wyspecjalizowane podmioty. Warunki, jakie musi spełnić podmiot , aby z punktu widzenia PKP mógł być uznany za wyspecjalizowany do napraw wagonów towarowych zostały określone w załączniku nr 6 do instrukcji Mw-2.
§ 4
Utrzymanie eksploatacyjne wagonów towarowych
1. System utrzymania eksploatacyjnego wagonów towarowych
obejmuje:
1.1. naprawy pozaplanowe:
1.1.1. naprawy bieżące wagonów towarowych bez wyłączenia ze
składu pociągu,
1.1.2. naprawy bieżące wagonów towarowych z wyłączeniem ze
składu pociągu,
1.1.3. naprawy poawaryjne,
1.2. przeglądy okresowe,
1.3. naprawy okresowe:
1.3.1. rewizyjne,
1.3.2. główne.
2. W systemie utrzymania eksploatacyjnego wagonów towarowych
ustala się:
2.1. Strukturę przeglądów i napraw okresowych, okresy
międzynaprawcze oraz przyporządkowanie typów i rodzajów
wagonów towarowych normalnotorowych do odpowiedniego cyklu
naprawczego - załącznik nr 1.
2.2. Zestawienie podstawowych prac przy naprawie rewizyjnej
wagonów towarowych - załącznik nr 2.
2.3. Zestawienie podstawowych prac przy naprawie głównej
wagonów towarowych - załącznik nr 3.
2.4. Zestawienie podstawowych prac przy naprawie części i
zespołów wagonowych - załącznik nr 4.
2.5. Zbiorcze zestawienie czynności przeglądowych i zbiorcze
zestawienie prac przy naprawach pozaplanowych wagonów towarowych
- załącznik nr 5.
2.6. Warunki jakie musi spełniać podmiot, aby z punktu widzenia
PKP, mógł być uznany za wyspecjalizowany do napraw wagonów
towarowych oraz wymagania dotyczące procedury wystawiania
świadectwa zgodności - załącznik nr 6.
2.7. Warunki techniczne kwalifikacji do naprawy, naprawy i
odbioru po naprawie wagonów towarowych, ich zespołów i
podzespołów - załącznik nr 7.
3. Przeglądy okresowe wagonów towarowych wykonuje się tylko w wagonach przyporządkowanych do cyklu 5.