1. Pojazdy pomocnicze są to pojazdy kolejowe, których budowa nie pozwala na ich włączenie do składu pociągu, a w szczególności: maszyny budowlane na kołach, ciągniki szynowe, drezyny i wózki robocze oraz niektóre typy pojazdów ratunkowych.
2. Pod względem ruchowym rozróżnia się pojazdy pomocnicze odziaływujące i nie oddziaływujące na urządzenia srk. Stosownie do warunków techniczno - eksploatacyjnych (oddziaływania na urządzenia srk) pojazdy pomocnicze powinny być właściwie oznaczone.
3. Jazdą każdego pojazdu pomocniczego powinien kierować upoważniony pracownik, zwany kierowcą pojazdu pomocniczego.
4. Jednostki organizacyjne, które posiadają pojazdy pomocnicze, obowiązane są do należytego wyposażenia ich, przepisowego użytkowania i zabezpieczenia od uruchomienia przez nieupoważnionych. Jednostki te obowiązane są dbać o należyty stan pojazdów pomocniczych.
5. Jazda pojazdu pomocniczego po torach szlakowych i stacyjnych może się odbywać tylko za pozwoleniem dyżurnego ruchu.
6. Jazda pojazdu pomocniczego w porze ciemnej lub gdy brak jest odpowiedniej widoczności (np.: mgła, opady atmosferyczne itp.) dozwolona jest tylko za zgodą dyspozytora liniowego w razie niezbędnej konieczności (np.: usuwania skutków wypadku, przeszkód, uszkodzenia urządzeń i nawierzchni kolejowej zagrażających bezpieczeństwu ruchu itp.).
7. W czasie przerwy w łączności przewodowej nie należy wyprawiać na szlak pojazdów pomocniczych.
8. Największa dozwolona prędkość jazdy pojazdu
pomocniczego nie powinna przekraczać dopuszczalnej prędkości
konstrukcyjnej tego pojazdu oraz 50% tej prędkości podczas
jazdy po zwrotnicach i skrzyżowaniach torów.
Prędkość jazdy pojazdu pomocniczego nie powinna być większa
od prędkości obowiązującej na danym szlaku albo nakazanej
sygnałami, przepisami lub zarządzeniami.
Przy zbliżaniu się pojazdu pomocniczego do przejazdu
niestrzeżonego lub do przejazdu strzeżonego, gdy rogatka jest
otwarta, do miejsca robót na torze oraz gdy nie ma odpowiedniej
widoczności toru i w miejscach przewidzianych, należy dawać
sygnał Rp 1 "Baczność" oraz stosować taką
prędkość jazdy, aby pojazd pomocniczy mógł być zatrzymany
przed przeszkodą do jazdy.
9. Pojazdu pomocniczego nie wolno łączyć z taborem kolejowym. Wyjątkowo w przypadkach konieczności ściągnięcia ze szlaku do najbliższej stacji uszkodzonego pojazdu pomocniczego można pojazd ten z taborem połączyć pod warunkiem zastosowania potrzebnych środków ostrożności i odpowiedniej prędkości jazdy.
10. Ruch pojazdów pomocniczych na liniach nieczynnych lub na liniach nie oddanych do eksploatacji odbywa się na zasadach podanych w osobnych regulaminach lub instrukcjach prowadzenia ruchu na takich liniach.
11. Postanowienia odnoszące się do pojazdów pomocniczych
nie dotyczą pojazdów dwukołowych prowadzonych po jednej
szynie, zwanych maderonami i defektoskopów, niezależnie od
sposobu ich prowadzenia.
Posługiwanie się maderonem dozwolone jest pod warunkiem, że
ukształtowanie terenu i rodzaj przewożonych przedmiotów
zezwalają na usunięcie maderonu na zewnętrzną stronę toru
natychmiast i w każdym miejscu.
Na liniach dwutorowych maderony należy prowadzić tylko po
zewnętrznych tokach szyn.
Gdy zbliża się pociąg, należy pojazd usunąć z toru. O
zbliżaniu się pociągu pracownik kierujący pracą maderonu lub
defektoskopu powinien być ostrzegany przez osobnego pracownika,
który z odpowiedniej odległości powinien obserwować tor
szlakowy.
Na szlaku dwutorowym pracownik ostrzegający powinien znajdować
się z tej strony maderonu lub defektoskopu, z której
spodziewany jest pociąg, a na linii jednotorowej powinno być
dwóch pracowników ostrzegających, po jednym z każdej strony
defektoskopu lub maderonu.
§80
Wyposażenie pojazdów pomocniczych i obowiązki kierującego
pojazdem
1. Pojazdy pomocnicze powinny być wyposażone w urządzenia hamulcowe odpowiednio do dozwolonej prędkości jazdy i przeznaczenia pojazdu, radiotelefon sieci pociągowej lub drogowej (z uwzględnieniem postanowień § 15 ust. 3) oraz dwa płozy hamulcowe.
2. Pojazdy pomocnicze motorowe powinny być wyposażone w urządzenia do podawania sygnałów dźwiękowych.
3. Pojazdy pomocnicze, spełniające wymóg oddziaływania na urządzenia srk, powinny być oznaczone literą "E".
4. Kierowca pojazdu pomocniczego, powinien posiadać:
1) przybory sygnałowe (trąbka, chorągiewka, latarka),
2) rozkład jazdy lub wyciąg z niego oraz wykaz ostrzeżeń
stałych ważny dla szlaku, na którym ma jechać pojazd
pomocniczy,
3) druki rozkazów pisemnych,
4) w razie potrzeby latarnie do osygnalizowania pojazdu
pomocniczego w porze ciemnej,
5) w razie potrzeby radiotelefon przenośny.
5. Pojazdy pomocnicze należy osygnalizować zgodnie z instrukcją o sygnalizacji. W porze dziennej przy złej widoczności i w tunelach, jeżeli jest to przewidziane w dodatku do wewnętrznego rozkładu jazdy i w zeszytach wewntrznego rozkładu jazdy należy stosować sygnały nocne.
6. Kierowca pojazdu pomocniczego powinien:
1) stosować się ściśle do poleceń dyżurnego ruchu
dotyczących jazdy, postoju i usunięcia pojazdu pomocniczego z
toru,
2) obserwować bacznie sygnały i wskaźniki, tor i
przejazdy,
3) kierować pojazdem pomocniczym zgodnie z przepisami i
obowiązującymi instrukcjami,
4) dbać o bezpieczeństwo ruchu oraz ludzi znajdujących
się na pojeździe pomocniczym, obok niego lub na torze.
§81
Prowadzenie ruchu pojazdów pomocniczych
1. Ruch pojazdów pomocniczych może się odbywać pod warunkiem, że nie wpłynie ujemnie na ruch pociągów.
2. Każdy wjazd pojazdu pomocniczego na tor i jazda po tym torze dozwolone są tylko za zezwoleniem dyżurnego ruchu.
3. Ruch manewrowy pojazdów pomocniczych w obrębie stacji odbywa się według zasad ustalonych dla jazd manewrowych niepilotowanych pojazdów trakcyjnych w obrębie stacji.
4. Wyprawianie pojazdów pomocniczych na szlak odbywa się po porozumieniu się z sąsiednim posterunkiem zapowiadawczym i z właściwym dyspozytorem.
5. O jeździe pojazdu pomocniczego poza sąsiednią stację dyspozytor liniowy powinien zawiadomić dyżurnych ruchu pośrednich stacji i stacji końcowej jazdy pojazdu pomocniczego.
6. Pojazdy pomocnicze określa się rodzajem pojazdu z
dodaniem wyrazu, np. "drezyna", "wózek
motorowy" itp. oraz:
1) dla jazdy co najmniej między trzema stacjami -
poczynając od 11 względnie 12, kolejnym w ciągu doby numerem
nieparzystym lub parzystym, zależnie od kierunku jazdy (np. 11,
13, itp.),
2) dla jazdy do sąsiedniej stacji lub do określonego
miejsca na szlaku albo ze szlaku - poczynając od 1 względnie 2,
kolejnym w ciągu doby numerem nieparzystym lub parzystym,
zależnie od kierunku, w którym dany pojazd pomocniczy
rozpocznie jazdę pierwszy raz na danym szlaku; w razie
późniejszej jazdy w kierunku przeciwnym nadanego numeru nie
zmienia się, gdy pojazd wraca ze szlaku na stację wyprawienia
po tym samym torze,
3) dla jazdy z przyczepą(ami) - po numerze dodaje się
wyrazy: "z przyczepą" lub "z [ilość]
przyczepami".
O numerze nadanym pojazdowi pomocniczemu należy zawiadomić
kierowcę tego pojazdu.
7. Jazda pojazdów pomocniczych na szlakach dwutorowych z ruchem jednokierunkowym po każdym torze powinna odbywać się po torze prawym (w kierunku zasadniczym) dla danego kierunku jazdy, z wyjątkiem powrotu pojazdu pomocniczego, który wyprawiony był do określonego miejsca na szlaku i z powrotem.
Jazda pojazdów pomocniczych po torze lewym (w kierunku
przeciwnym do zasadniczego) może się odbyć:
1) do określonego kilometra na szlaku po zamknięciu tego
toru dla ruchu pociągów,
2) do sąsiedniej stacji tylko po wprowadzeniu po tym torze
ruchu jednotorowego dwukierunkowego.
8. Pojazd pomocniczy należy wyprawić z takim wyliczeniem, aby nie zatrzymać i nie opóźnić pociągu. W razie konieczności wyprawienia pojazdu pomocniczego, który może spowodować opóźnienie pociągu, wyprawienie to może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia dyspozytora liniowego.
9. Kierowca pojazdu pomocniczego powinien ściśle przestrzegać uzgodnionych z dyżurnym ruchu czasów jazdy i postoju oraz nie powinien zatrzymywać się na szlaku bez zezwolenia dyżurnego ruchu.
10. W razie pracy na szlaku pojazdu pomocniczego obowiązują również postanowienia dotyczące pociągów roboczych (§ 34 ust. 3, 4 i 8).
11. Ruch pojazdów pomocniczych oddziaływujących na urządzenia srk pomiędzy posterunkami ruchu odbywa się według zasad ustalonych dla pociągów.
12. Podczas prowadzenia na szlaku ruchu pojazdów
pomocniczych nie przystosowanych do oddziaływania na urządzenia
srk należy stosować następujące postanowienia:
1) jazda w okręgu każdego posterunku nastawczego odbywa
się na podstawie ręcznego sygnału Rm 1 "Do mnie" lub
Rm 2 "Ode mnie",
2) na szlakach z blokadą liniową obowiązuje stosowanie
telefonicznego zapowiadania pojazdów pomocniczych,
3) zezwolenie na wyjazd pojazdu pomocniczego może być
udzielone przez dyżurnego ruchu lub z jego polecenia przez
nastawniczego (zwrotniczego) okręgu graniczącego ze szlakiem,
również ustnie lub za pomocą urządzeń łączności,
4) przejazd pojazdu pomocniczego obok semafora wskazującego
sygnał "Stój" - z wyjątkiem samoczynnego semafora
odstępowego - odbywa się na sygnał zastępczy lub na ręczny
sygnał Rm 1 "Do mnie", podany przez dyżurnego ruchu
lub z jego polecenia przez pracownika obsługującego ten
semafor,
5) kierowca pojazdu pomocniczego, zatrzymanego przed
semaforem wjazdowym wskazującym sygnał "Stój",
powinien podać sygnał Rp 1 "Baczność", a jeżeli
nie otrzyma ani zezwolenia na wjazd, ani ręcznego sygnału
"Stój", powinien porozumieć się z dyżurnym ruchu za
pomocą urządzeń łączności lub przez posłańca z
najbliższym posterunkiem nastawczym i ustalić warunki dalszej
jazdy,
6) za pociągiem lub pojazdem pomocniczym, którego przyjazdu
przedni posterunek ruchu nie potwierdził, pojazd pomocniczy bez
przyczep może być wyprawiony w odstępie czasu 5 minut i w
odległości nie mniejszej niż 1000 m tylko wówczas, gdy:
a) jest pora dzienna i dobra widoczność,
b) szlak jest dłuższy niż 5 km i nie jest podzielony na
odstępy,
c) pochylenie szlaku jest mniejsze niż 10 %o,
d) na szlaku nie ma urządzeń sygnalizacji samoczynnej na
przejazdach,
e) poprzedzający pociąg lub pojazd pomocniczy nie ma
przewidzianego postoju na szlaku.
W telefonogramach zapowiadawczych, zawierających żądanie i
danie pozwolenia na wyprawienie oraz oznajmienie odjazdu pojazdu
pomocniczego, po numerze tego pojazdu dodaje się słowa:
"za pociągiem [nr]" lub "za [określenie pojazdu
pomocniczego]".
Kierowcę pojazdu pomocniczego należy zawiadomić rozkazem
pisemnym "S" zezwalającym na wyjazd i zawierającym
informacją o jeździe za pociągiem lub pojazdem pomocniczym
oraz o prędkości jazdy tego pociągu (pojazdu),
7) w czasie znajdowania się pojazdu pomocniczego na torze
głównym na stacji lub na torze szlakowym należy stosować
środki pomocnicze,
8) o jeździe pojazdu pomocniczego dyżurny ruchu powinien
zawiadomić, oprócz posterunków następczych i dróżników
przejazdowych, zainteresowane posterunki techniczne,
9) w czasie jazdy pojazdu pomocniczego rogatki przejazdu
powinny być zamknięte,
10) o konieczności zachowania szczególnej ostrożności przez
kierowcę pojazdu pomocniczego, z powodu jazdy za pociągiem lub
pojazdem pomocniczym, nie zawiadomienia dróżnika przejazdowego
o jeździe pojazdu pomocniczego, robót na torze szlakowym i o
wszelkich innych okolicznościach, wymagających zachowania
ostrożności, należy zawiadomić kierowcę pojazdu pomocniczego
rozkazem pisemnym,
11) jeżeli nastąpi uszkodzenie pojazdu pomocniczego lub
przekroczony zostanie ustalony czas jazdy na szlaku o więcej
niż 10 min albo nieprzewidziany postój na szlaku wyniesie
więcej niż 10 min, należy niezwłocznie zawiadomić o tym
dyżurnego ruchu i zastosować się do jego polecenia,
12) w czasie postoju na torze stacyjnym lub szlakowym, pojazd
pomocniczy należy dozorować obserwując tor, a w razie
zbliżania się pociągu lub pojazdu kolejowego, należy biec
naprzeciw i podawać sygnały "Stój". Dozorowanie
należy do pracownika jednostki organizacyjnej będącej
użytkownikiem tego pojazdu. W razie konieczności oddalenia się
kierowcy pojazdu pomocniczego, pojazd ten powinien być
zabezpieczony przed uruchomieniem i zbiegnięciem,
13) o dokonanym wjeździe pojazdu pomocniczego nastawniczy
(zwrotniczy) powinien natychmiast zawiadomić telefonicznie
dyżurnego ruchu.
13. Kierującego pojazdem przystosowanym do jazdy po drodze i
po szynach, w razie jazdy po torze, obowiązują wszystkie
postanowienia odnoszące się do prowadzenia pojazdów
pomocniczych.
Pojazd ten jadący do miejsca wypadku lub do miejsca robót w
razie potrzeby może być wstawiony na tor szlakowy i jechać po
nim, po otrzymaniu na to pozwolenia (rozkazu pisemnego
"S" doręczonego lub przekazanego za pomocą urządzeń
łączności) od dyżurnego ruchu.
Pozwolenie to dyżurny ruchu może dać, jeżeli:
1) tor szlakowy został zamknięty,
2) w kierunku tego pojazdu nie jedzie żaden inny pojazd
kolejowy, nie zawiadomiony o miejscu wstawienia i kierunku jazdy
tego pojazdu,
3) otrzymał od dyżurnego ruchu sąsiedniego posterunku
zapowiadawczego pozwolenie na wstawienie i jazdę tego pojazdu,
4) kierowcę pojazdu zawiadomił o sytuacji na torze, po
którym ma jechać,
5) o jeździe tej zawiadomił dróżników przejazdowych.
§82
Postępowanie z pojazdami pomocniczymi z przyczepami
1. Sprzęganie pojazdów pomocniczych ze sobą lub z wózkami doczepnymi, zwanymi w dalszych postanowieniach "przyczepami", dozwolone jest, jeże li pojazdy te są dostosowane do tego celu.
2. Za należyte ich sprzęgnięcie odpowiedzialny jest kierowca pojazdu pomocniczego.
3. Uruchomienie pojazdu pomocniczego z przyczepami dozwolone
jest przy spełnieniu następujących postanowień:
1) sprzęganie:
a) pojazd pomocniczy i przyczepy powinny posiadać
urządzenia do łączenia, wykluczające możliwość
samoczynnego rozprzęgnięcia się,
b) pojazd pomocniczy i przyczepy powinny posiadać z obu
stron odpowiednie zderzaki (po jednym lub po dwa) albo
odpowiednio wydłużone ostojnice z twardego drewna na wszystkich
czterech rogach lub inne odpowiednie urządzenia ochronne,
c) z pojazdem pomocniczym można sprzęgać jedną lub dwie
sprzęgnięte ze sobą przyczepy, a przy przewozie szyn trzy
przyczepy przystosowane do przewozu szyn,
d) przy przewozie szyn przyczepy mogą być połączone tylko
ładunkiem, który powinien być zabezpieczony przed
przesunięciem się na przyczepie,
2) hamowanie:
a) pojazd pomocniczy powinien mieć dwa niezależnie
działające układy hamulcowe,
b) każda przyczepa powinna być wyposażona w hamulce,
c) działanie hamulców należy wypróbować przed
rozpoczęciem jazdy,
3) załadowanie i obciążenie:
a) konstrukcja przyczepy lub ładunek nie może utrudniać
obserwacji drogi przejazdu względnie zmniejszać jej
widoczności,
b) ładunek nie może wystawać poza skrajnię ładunkową i
powinien być rozłożony możliwie równomiernie na całej
podłodze oraz zabezpieczony przed rozsunięciem lub
spadnięciem,
c) masa ładunku nie może być większa od dozwolonej
ładowności i pojemności przyczep, a masa ogólna przyczep nie
powinna być większa od uciągu ustalonego dla danego pojazdu
pomocniczego i nie może przekraczać możliwości zatrzymania
zespołu na występujących spadkach odcinka linii, po których
zespół ten ma jechać,
4) przewóz pracowników:
a) przewóz pracowników na pojeździe pomocniczym z
napędem może odbywać się do miejsca robót i z powrotem,
jeżeli jazda możliwa jest w pozycji siedzącej i istnieje
zabezpieczenie przed wypadnięciem; na przyczepach załadowanych
nie wolno przewozić pracowników, z wyjątkiem pracownika
obsługującego hamulec,
b) wsiadanie i wysiadanie podczas jazdy jest zabronione,
5) prędkość jazdy pojazdu pomocniczego nie może być większa
niż:
a) najwyższa prędkość konstrukcyjna ustalona dla tych
pojazdów,
b) 40 km/h przy pchaniu przyczep.
4. Oprócz postanowień zawartych w § 80 ust. 6 kierowca
pojazdu pomocniczego z przyczepami powinien:
1) sprawdzić przed rozpoczęciem jazdy właściwe
sprzęgnięcie pojazdów i obsadę hamulców oraz prawidłowe
osygnalizowanie pojazdu pomocniczego wraz z przyczepami,
2) zwracać uwagę w czasie jazdy na stan załadowania i
umocowania ładunku, czy prowadzi cały skład i czy nie ma
przeszkód do jazdy, w razie potrzeby wyznaczyć pracownika do
dodatkowej obserwacji zachowania się ładunku,
3) zabezpieczyć skład w czasie postoju przed niezamierzonym
ruszeniem,
4) sprawdzić przed rozpoczęciem jazdy z miejsca pracy lub
postoju, czy na torze nie pozostał jakiś pojazd lub inny
przedmiot i czy nie ma na torze innych przeszkód do jazdy.