1. POSTANOWIENIA OGÓLNE

1.1. Zakres i przeznaczenie instrukcji.

1.1.1. Instrukcja zawiera informacje o urządzeniach elektrycznego ogrzewania rozjazdów kolejowych, zwanych dalej urządzeniami eor oraz postanowienia w zakresie zasad eksploatacji i utrzymania urządzeń eor.

1.1.2. Instrukcja przeznaczona jest dla:
1.1.2.1. osób, którym w ramach obowiązków pracowniczych powierzono prowadzenie obsługi urządzeń eor,
1.1.2.2. osób odpowiedzialnych za eksploatację i utrzymanie urządzeń eor,
1.1.2.3. osób prowadzących utrzymanie urządzeń eor.

1.2. Słownik terminów stosowanych w instrukcji.

1.2.1. Automat pogodowy - zespół urządzeń automatycznie sterujący pracą grzejników eor (w trybie załącz - wyłącz) w zależności od warunków atmosferycznych zgodnie z zaprogramowaniem, tj. ustawionymi progami temperatur, występowaniem opadów, nawiewania śniegu lub występowania oblodzeń.

1.2.2. Centrum Sterowania Ruchem, (Lokalne Centrum Sterownia - LCS) - nastawnia zdalnego sterowania obejmująca swym zasięgiem jeden lub kilka okręgów (odcinków) zdalnego prowadzenia ruchu. Z centrum odbywa się m.in. sterowanie urządzeniami: srk, zainstalowanymi na przejeździe, oświetleniowymi, eor.

1.2.3. Diagnosta - pracownik posiadający właściwe uprawnienia, któremu w obowiązkach pracowniczych przydzielono diagnostykę urządzeń eor. Pod pojęciem właściwych uprawnień należy rozumieć posiadanie uprawnień budowlanych oraz świadectwa kwalifikacyjnego do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych na stanowisku eksploatacji lub dozoru.

1.2.4. Diagnostyka - całokształt metod i środków stosowanych w czasie czynności diagnostycznych służących ocenie aktualnego stanu technicznego urządzeń eor oraz porównanie zebranych informacji z wymaganymi parametrami.

1.2.5. Dziennik D 831 - „Dziennik oględzin rozjazdów, skrzyżowań torów w jednym poziomie oraz wyrzutni płóz hamulcowych na górkach rozrządowych".

1.2.6. Eksploatacja urządzeń eor - zespół wszystkich działań technicznych i organizacyjnych związanych z właściwym funkcjonowaniem i obsługą urządzeń eor.

1.2.7. Grzejnik - element przetwarzający energię elektryczną w energię cieplną.

1.2.8. Kabel sterowniczy (linia sterująca) - jest to odcinek linii kablowej przeznaczony do sterowania pracą ogrzewania rozjazdów, a także do przesyłania informacji o stanie urządzeń oraz poleceń zmieniających ustawienia np. automatów pogodowych.

1.2.9. Kierujący zespołem pracowników (kierujący zespołem) - pracownik wyznaczony do pełnienia funkcji kierującego zespołem pracowników, posiadający ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku dozoru lub eksploatacji.

1.2.10. Konserwacja - zespół działań wchodzących w zakres obsługi technicznej mających na celu utrzymanie urządzeń eor w pełnej sprawności technicznej (eksploatacyjnej).

1.2.11. Książka urządzeń eor - dokument przeznaczony do zapisów dotyczących obsługi, utrzymania oraz uszkodzeń i awarii urządzeń eor. Książka urządzeń eor jest załącznikiem do Instrukcji obsługi urządzeń eor na danym posterunku ruchu.

1.2.12. Krzyżownica - element rozjazdu kolejowego zabudowany w miejscu krzyżowania się szyn. W zależności od typu rozjazdu, krzyżownica może być ze stałym lub ruchomym dziobem. W krzyżownicy z ruchomym dziobem wymagane jest ogrzewanie przestrzeni pomiędzy ruchomym dziobem a szynami skrzydłowymi. W niektórych rozjazdach mogą być ogrzewane również płyty ślizgowe.

1.2.13. Linia zasilająca szafę rozdzielniczą eor - jest to odcinek linii kablowej od rozdzielni n.n. do szafy rozdzielczej eor.

1.2.14. Linia zasilająca skrzynię transformatorową eor - odcinek linii kablowej od szafy rozdzielczej eor do skrzyni transformatorowej eor.

1.2.15. Naprawa awaryjna - czynności polegające na usunięciu usterek i uszkodzeń powstałych w trakcie pracy urządzeń eor.

1.2.16. Naprawa bieżąca - czynności polegające na usunięciu usterek i uszkodzeń wykonywane podczas oględzin lub przeglądu okresowego.

1.2.17. Naprawa planowa - czynności polegające na przywróceniu pierwotnych parametrów technicznych urządzeń eor zgodnie z wcześniej opracowanym planem napraw.

1.2.18. Obiekt budowlany - w odniesieniu do urządzeń eor obiektem budowlanym są urządzenia związane bezpośrednio lub pośrednio z urządzeniami eor zainstalowanymi w rejonie stacji lub posterunku ruchu.

1.2.19. Obsługa techniczna urządzeń eor - jest to zespół czynności (zabiegów) związanych z zapewnieniem zdolności urządzeń do dalszej niezawodnej pracy.

1.2.20. Obsługa urządzeń eor - są to czynności łączeniowe polegające na załączaniu i wyłączaniu urządzeń eor dokonywane przez obsługę posterunku ruchu. Czynności łączeniowe mogą być wykonywane ręcznie przez obsługę z tablicy sterowniczej posterunku ruchu lub zdalnie ze stanowiska sterowania.

1.2.21. Obwód alarmowy - urządzenia i instalacje stosowane do przesyłania informacji o ingerencji osób postronnych w urządzenia eor.

1.2.22. Obwód torowy dwutokowy - obwód kontroli niezajętości toru w którym prąd powrotny płynie w obu tokach szynowych. Rozróżnia się obwody torowe dwutokowe izolowane i obwody bezzłączowe.

1.2.23. Obwód torowy jednotokowy - obwód kontroli niezajętości toru w którym prąd powrotny płynie w jednym wybranym toku szynowym zgodnie z planem izolacji torów i rozjazdów oraz uszynień urządzeń srk w obrębie posterunku ruchu.

1.2.24. Ocena stanu technicznego urządzeń eor - ocena wyrażająca aktualny poziom stanu technicznego urządzeń w stosunku do założonych na etapie konstruowania (wytwarzania) i jest rezultatem porównania aktualnych parametrów mierzalnych i niemierzalnych z ich wartościami granicznymi lub stanami dopuszczalnymi.

Oceny stanu technicznego urządzeń eor dokonuje się m. in. na podstawie wyników pomiarów, oględzin, przeglądów i napraw. Skala ocen stanu technicznego obejmuje noty: dobry, dostateczny, niezadowalający, niedostateczny.
Stan dobry (db) - posiadają urządzenia o nie przekroczonym okresie amortyzacji i nie przekroczonym stopniu zużycia, a ich stan techniczny pozwala na bezpieczną eksploatację.
Stan dostateczny (dst) - posiadają urządzenia, których kończy się lub jest przekroczony okres amortyzacji, a ich stan techniczny pozwala na bezpieczną eksploatację.
Stan niezadowalający (nzad) - posiadają urządzenia, których skończył się okres amortyzacji, są sprawne technicznie, ale zostały zakwalifikowane do modernizacji.
Stan niedostateczny (ndst) - posiadają urządzenia, które muszą być wyłączone z eksploatacji.

1.2.25. Oględziny urządzeń eor - bieżąca wizualna ocena stanu technicznego widocznych elementów urządzeń eor.

1.2.26. Ogranicznik niskonapięciowy (zwiernik wielokrotnego działania) - jest to urządzenie do zastosowań specjalnych w systemach kolejowych prądu stałego (DC). W przypadku wystąpienia nadmiernej różnicy napięć ogranicznik powoduje krótkotrwałe zwarcie części przewodzących urządzenia znajdującego się w pobliżu toru kolejowego (które wymagają uszynienia) z siecią powrotną prądu trakcyjnego (szyną kolejową).

1.2.27. Opornica - nieruchomy element półzwrotnicy rozjazdu kolejowego, do której powierzchnią obrobioną dolega iglica. W rozjazdach elektrycznie ogrzewanych na opornicy (przeważnie) zamocowane są grzejniki za pomocą uchwytów dociskowych i przeciwpełznych.

1.2.28. Podrozjazdnica zespolona (podrozjazdnica zintegrowana lub pod-rozjazdnica korytowa) - element konstrukcyjny rozjazdu łączący funkcję podrozjazdnicy i osłony zamknięcia nastawczego. Może być zintegrowana z napędem rozjazdu (podrozjazdnica zintegrowana).

1.2.29. Posterunek ruchu - jest to posterunek służący do bezpiecznego i sprawnego prowadzenia ruchu kolejowego. Na posterunku ruchu (np. nastawni), w zależności od potrzeb, dokonywane są również czynności związane ze sterowaniem urządzeniami elektrycznego ogrzewania rozjazdów.

1.2.30. Pracownik uprawniony w zakresie elektroenergetyki kolejowej - pracownik posiadający ważne świadectwo kwalifikacyjne do pracy na stanowisku eksploatacji i/lub dozoru w zakresie określonych czynności eksploatacyjnych oraz rodzajów urządzeń i instalacji elektroenergetycznych, przy których będą wykonywane prace.

1.2.31. Pracownik uprawniony ds. nawierzchni i podtorza - pracownik (brygadzista, toromistrz, mistrz lub inny pracownik funkcyjny) odpowiednio przygotowany i przeegzaminowany do kierowania i nadzorowania prac w zakresie nawierzchni kolejowej oraz sprawujący bezpośredni nadzór nad pracownikami wykonującymi te prace.

1.2.32. Przegląd okresowy - zespół działań wykonywanych okresowo, mający na celu przygotowanie urządzeń eor do sezonu zimowego. Przegląd okresowy obejmuje oględziny, ustalenie stopnia zużycia lub uszkodzenia poszczególnych części wraz z ich naprawą lub wymianą, pomiary parametrów technicznych oraz zabiegi konserwacyjne.

1.2.33. Puszka połączeniowa - element służący do połączenia przewodu grzejnika z przewodem zasilającym wyprowadzonym ze skrzyni transformatorowej eor lub do połączenia przewodów czujników z przewodami sterującymi.

1.2.34. Pulpit operatora - urządzenie za pośrednictwem którego wyznaczony pracownik nadzoruje i monitoruje pracę urządzeń eor. Pulpitem operatora, w zależności od producenta urządzeń, nazywane są: sterowniki eor, sterowniki nadrzędne, urządzenia nadzoru i obsługi, pulpit nadzoru i obsługi, itd.

1.2.35. Rozjazd kolejowy - specjalna konstrukcja torowa wykonana z szyn kolejowych umożliwiająca przejazd pojazdów szynowych z jednego toru na drugi z określoną prędkością. Rozjazd składa się z następujących podstawowych zespołów: zwrotnicy, krzyżownicy oraz szyn łączących.
Oznaczenia rozjazdów:
Rz - rozjazd zwyczajny,
Rkp - rozjazd krzyżowy pojedynczy,
Rkpd - rozjazd krzyżowy podwójny,
Rłs - rozjazd łukowy symetryczny
Rpj - rozjazd podwójny jednostronny,
Rpd - rozjazd podwójny dwustronny.

1.2.36. Rozjazd kontrolny - jest to wybrany rozjazd (z reguły znajdujący się w torze głównym zasadniczym), miarodajny dla grupy ogrzewanych rozjazdów, na którym zainstalowane są czujniki automatu pogodowego.

1.2.37. Serwis awaryjny - zorganizowana gotowość wykonawcy do świadczenia napraw awaryjnych, usuwania usterek i nieprawidłowości zgłaszanych przez właściciela urządzeń.

1.2.38. Skrzynia transformatorowa eor - jest to urządzenie przytorowe eor, z którego zasilane są grzejniki zainstalowane w rozjeździe. Pod pojęciem skrzyni transformatorowej eor należy rozumieć skrzynię zasilająco-transformatorową lub zestaw transformatorów separacyjnych. Podstawowym wyposażeniem skrzyni transformatorowej eor są transformatory eor do zasilania grzejników zainstalowanych w rozjeździe oraz zabezpieczenia nadmiarowo-prądowe.

1.2.39. Sieć powrotna - część sieci trakcyjnej złożona z przewodzących prąd trakcyjny szyn kolejowych oraz ich połączeń elektrycznych.

1.2.40. Stanowisko sterowania - stanowisko pracy, np. w LCS, służące m. in. do sterowania, programowania i monitorowania urządzeń eor. Wyposażenie stanowiska sterowania stanowi dowolny komputer PC z zainstalowanym systemem operacyjnym oraz oprogramowaniem, monitor, drukarka. Przekazywanie informacji ze/do stanowiska sterowania odbywa się za pomocą modemu poprzez sterowniki pogodowe zainstalowane w szafach rozdzielczych eor.

1.2.41. Stan techniczny - zbiór wartości cech technicznych urządzenia (podzespołu), które warunkują wypełnianie funkcji założonych na etapie konstruowania i wytwarzania.

1.2.42. Szafa rozdzielcza eor - urządzenie przytorowe służące do zasilania skrzyń transformatorowych eor. Znajduje się zwykle w ich bezpośrednim sąsiedztwie.

1.2.43. Transformator eor - urządzenie, w którym obwód zasilający oddzielony jest od obwodu wtórnego (separowanego). Pod określeniem transformator eor należy rozumieć transformator separacyjny, którego napięcie zasilające jest równe napięciu wtórnemu lub transformator ochronny, w którym napięcie zasilające jest znacznie wyższe od napięcia wtórnego.

1.2.44. Uchwyt dociskowy - element mocujący grzejnik wykonany ze sprężystej stali zapewniający odpowiednie ułożenie i przyleganie grzejnika.

1.2.45. Uchwyt przeciwpełzny - element zabezpieczający przed wzdłużnym przesuwaniem się grzejnika opornicowego wskutek naprężeń termicznych i drgań rozjazdu.

1.2.46. Urządzenia elektrycznego ogrzewania rozjazdów (eor) - zespół urządzeń i instalacji elektrycznych zasilających, sterujących i sygnalizacyjnych wraz z zainstalowanymi w rozjazdach grzejnikami elektrycznymi służących eliminacji śniegu i oblodzenia w rozjazdach kolejowych.

1.2.47. Urządzenia przytorowe - są to urządzenia służące do przesyłu i rozdziału energii elektrycznej oraz urządzenia zasilające grzejniki zabudowane w rozjazdach.

1.2.48. Urządzenia sterowania lokalnego - zespół urządzeń umożliwiających nadzór i obsługę urządzeń eor znajdujących się w obrębie określonej grupy rozjazdów.

1.2.49. Urządzenia sterowania zdalnego - zespół urządzeń umożliwiających nadzór i obsługę urządzeń eor znajdujących się na w obrębie jednego lub kilku posterunków ruchu.

1.2.50. Urządzenia torowe - urządzenia i instalacje eor zabudowane w rozjeździe kolejowym.

1.2.51. Uszynienie - bezpośrednie lub pośrednie połączenie elektryczne części przewodzących (metalowych konstrukcji urządzeń znajdujących się w odległości < 5 m od osi toru zelektryfikowanego) z siecią powrotną.

1.2.52. Utrzymanie urządzeń eor - zespół wszystkich działań technicznych i organizacyjnych obejmujących eksploatację, naprawy i modernizację urządzeń eor w celu zachowania ich w pełnej sprawności eksploatacyjnej.

1.2.53. Uziemienie - bezpośrednie (metaliczne) połączenie części przewodzących z uziomem.

1.2.54. Uziom - przedmiot lub zespół przedmiotów umieszczonych w gruncie, tworzący elektryczne połączenie przewodzące z tym gruntem.

1.2.55. Warunki Techniczne Odbioru (WTO) grzejników - dokument wystawiony przez producenta grzejników, w którym określone są wymagania stawiane grzejnikom oraz zakres i sposób badania grzejników w trakcie odbioru technicznego.

1.2.56. Właściciel urządzeń eor - organizacyjna jednostka wykonawcza PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., na której stanie znajdują się urządzenia eor.

1.2.57. Wykonawca - właściciel lub podmiot realizujący, na podstawie odrębnego porozumienia (umowy), czynności utrzymania urządzeń eor.

1.2.58. Zamknięcie nastawcze - urządzenie służące do zapewnienia prawidłowego przylegania iglicy do opornicy i zapobiegające samoczynnemu odsunięciu się jej od opornicy pod nadjeżdżającymi pojazdami, a także do utrzymania prawidłowego położenia iglicy odsuwanej od opornicy.

1.2.59. Zestaw transformatorów eor (zestaw transformatorów separacyjnych eor) - jest to urządzenie przytorowe eor, z którego zasilane są grzejniki zainstalowane w rozjeździe. W obudowie zestawu mogą być zainstalowane transformatory eor do zasilania grzejników opornico-wych, grzejników zamknięć nastawczych lub grzejników krzyżownic z ruchomymi dziobami. W wyposażeniu zestawu znajdują się również m.in. zabezpieczenia nadmiarowo-prądowe.

1.2.60. Ziemia odniesienia - dowolny punkt na powierzchni ziemi albo w głębi ziemi, którego potencjał elektryczny przyjmowany jest umownie za równy zeru i nie zmieniający się pod wpływem prądu przepływającego przez uziom lub szynową sieć powrotną.

1.2.61. Zwrotnica - część rozjazdu kolejowego, służąca bezpośrednio do kierowania pojazdu szynowego z jednego toru na drugi. Zwrotnica składa się z dwóch iglic i dwóch opornic.

1.3. Akty prawne i dokumenty normatywne.

1.3.1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U., Nr 156, poz. 1118 z 2006 r.).

1.3.2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. Nr 120,

poz. 1133).

1.3.3. Ustawa z dnia16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. Nr 92, poz. 881).

1.3.4. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 listopada 2001 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz. U. Nr 138 poz. 1554).

1.3.5. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz. U. Nr 89, poz. 828 z późniejszymi zmianami).

1.3.6. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 21 lutego 1995 r. w sprawie rodzaju i zakresu opracowań geodezyjno-kartograficznych oraz czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie (Dz. U. Nr 25 poz. 133).

1.3.7. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r Nr 21, poz. 94, z późniejszymi zmianami).

1.3.8. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650) z późniejszymi zmianami.

1.3.9. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 912).

1.3.10. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie rodzajów prac, które powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby (Dz. U. Nr 62, poz.288).

1.3.11. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 września 2003 r. w sprawie wykazu typów budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego oraz typu pojazdów kolejowych, na które wydawane są świadectwa dopuszczenia do eksploatacji (Dz. U. Nr 175 poz. 1706).

1.3.12. Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy Dla Pracowników „PKP Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjna" zawarty w dniu 11 stycznia 2005 r. - Załącznik nr 14 - Rodzaje prac, które powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby.

1.3.13. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563).

1.3.14. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2087 z późniejszymi zmianami).

1.3.15. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (Dz. U. nr 172, poz. 1444) z późniejszymi zmianami.

1.3.16. PN-EN 50122-1:2002. Zastosowania kolejowe. Urządzenia stacjonarne. Część 1: Środki ochrony dotyczące bezpieczeństwa elektrycznego i uziemień.

1.3.17. PN-EN 50122-2: 2003. Zastosowania kolejowe. Urządzenia stacjonarne. Część 2: Środki ochrony przed oddziaływaniem prądów błądzących wywołanych przez trakcję elektryczną prądu stałego.

1.3.18. PN-EN-050123-5:2004. Zastosowania kolejowe. Urządzenia stacjonarne. Część 5: Aparatura łączeniowa prądu stałego. Ograniczniki przepięć i ograniczniki niskonapięciowe do zastosowań specjalnych w systemach prądu stałego.

1.3.19. PN-92 /E-01200. Symbole graficzne stosowane w schematach (norma wieloarkuszowa).

1.3.20. PN-IEC 60050-826:2000. Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki. Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych.

1.3.21. PN-IEC 60364-3:2000. Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ustalanie ogólnych charakterystyk.

1.3.22. PN-IEC 60364-4-41:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przeciwporażeniowa.

1.3.23. PN-IEC 60634-4-43:1999. Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed prądem przetężeniowym.

1.3.24. PN-IEC742+A1:1997. Transformatory separacyjne i transformatory bezpieczeństwa. Wymagania.

1.3.25. PN-E-04700. 1998. Urządzenia i układy elektryczne w obiektach elektroenergetycznych. Wytyczne przeprowadzania pomontażowych badań odbiorczych.

1.3.26. PN-69/K-02057. Koleje normalnotorowe. Skrajnie budowli.

1.3.27. Warunki techniczne utrzymania nawierzchni na liniach kolejowych -Id - 1 (D-1).

1.3.28. Instrukcja o oględzinach, badaniach technicznych i utrzymaniu rozjazdów - Id -4 (D-6).

1.3.29. Instrukcja o dozorowaniu linii kolejowych - Id -7 (D-10).

1.3.30. Instrukcja o zapewnieniu sprawności kolei w zimie - Id -11 (D-17).

1.3.31. Instrukcja bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach elektroenergetyki kolejowej - EBH -1.

1.3.32. Instrukcja o prowadzeniu ruchu pociągów - Ir-1 (R-1).

1.3.33. Instrukcja sygnalizacji - Ie-1 (E -1).

1.3.34. Uchwała nr 347 Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z dnia 23 grudnia 2003 r. - Wytyczne dotyczące zasad estetyzacji i kolorystyki budynków i budowli kolejowych służących do prowadzenia ruchu kolejowego i obsługi podróżnych oraz elementów informacji wizualnej.

1.3.35. Dokumentacje obsługi urządzeń eor, w tym automatów pogodowych, wydane przez producentów.