1. Blokada stacyjna jest to zespół urządzeń technicznych służący do uzależnienia czynności nastawczych pomiędzy posterunkami nastawczymi w obrębie posterunku ruchu.
2. Blokada stacyjna elektromechaniczna posiada:
1) bloki dania i otrzymania nakazu, służące do trzymania
pod zamknięciem blokowym przez dyżurnego ruchu wszystkich
semaforów na stacji lub innym posterunku ruchu, które nie są
nastawiane z nastawni dysponującej,
2) bloki dania i otrzymania zgody, służące do
uzależnienia sygnałów zezwalających na jazdę (oprócz
sygnału zastępczego) na semaforze od zgody wszystkich nastawni,
biorących udział w nastawianiu danych przebiegów,
3) urządzenia do wyłączania przebiegów sprzecznych,
umieszczone w skrzyni zależności,
4) bloki przebiegowe utwierdzające na prąd stały,
współpracujące z urządzeniami oddziaływania pociągu lub
wyjątkowo zwalniane ręcznie, służące do utwierdzenia
przebiegów w tych nastawniach, gdzie zwrotnice są nastawiane z
odległości.
3. W urządzeniach mechanicznych kluczowych ze skrzynią kluczową płaską typu Z jednemu blokowi dania nakazu lub zgody może odpowiadać kilka bloków otrzymania nakazu lub zgody.
4. Rozwiązania, o których mowa w ust. 3 mają również zastosowanie w urządzeniach ze skrzynią kluczową typu P 46 oraz w urządzeniach mechanicznych scentralizowanych.
5. W urządzeniach kluczowych można wyjątkowo stosować przymus zwrotu zgody lub nakazu, zrealizowany na drodze elektrycznej. W urządzeniach mechanicznych scentralizowanych stosuje się przymus zwrotu zgody lub nakazu, rozwiązany na drodze mechanicznej lub elektrycznej. Urządzenie to zmusza obsługującego do zwrócenia udzielonego nakazu lub zgody po jednorazowym jego wykorzystaniu.
1. Blokadę liniową stanowi zespól urządzeń przeznaczonych do regulowania następstwa pociągów oraz kierunku ruchu na szlaku. W zależności od sposobu prowadzenia ruchu stosuje się blokadę jednokierunkową do prowadzenia ruchu po torze w jednym kierunku, oraz blokadę dwukierunkową - do prowadzenia ruchu po torze w obu kierunkach. W zależności od rozwiązań technicznych i wynikających z tego różnic w sposobie obsługi wyróżnia się półsamoczynną oraz samoczynną blokadę liniową.
2. Mechaniczne urządzenia sterowania ruchem kolejowym
(mechaniczne scentralizowane lub kluczowe) mogą być
przystosowane do współpracy z blokadą liniową:
1) samoczynną,
2) półsamoczynną przekaźnikową i elektromechaniczną.
3. Półsamoczynna blokada liniowa elektromechaniczna stosowana na liniach dwutorowych, zwana blokadą liniową jednokierunkową, składa się z pary bloków dla każdego kierunku jazdy. Są to bloki początkowy i końcowy.
4. Blok początkowy służy do trzymania pod zamknięciem blokowym semaforów wyjazdowych lub odstępowych, gdy szlak lub odstęp są zajęte. Blok początkowy jest zaopatrzony w elektryczną zastawkę liniową z włącznikiem i licznikiem.
5. Blok końcowy, zaopatrzony w elektryczną zastawkę liniową z włącznikiem i licznikiem, w starszych urządzeniach - bez włącznika i licznika albo bez licznika, służy do blokowego zgłaszania przybycia pociągu.
6. Elektryczna zastawka liniowa nad blokiem końcowym, współpracująca z urządzeniem oddziaływania pociągu, uniemożliwia blokowanie bloku końcowego do chwili jej zwolnienia przez wjeżdżający pociąg. Elektryczna zastawka liniowa nad blokiem początkowym, współpracująca z dźwignią sygnałową lub przyciskiem semafora wyjazdowego, uniemożliwia blokowanie bloku początkowego do chwili jej zwolnienia, które następuje po obsłużeniu dźwigni sygnałowej lub przycisku semafora wyjazdowego lub odstępowego.
7. Na liniach jednotorowych stosuje się półsamoczynną blokadę liniową trzyokienkową, która jest blokadą liniową dwukierunkową. Blokada trzyokienkowa może być również zastosowana na linii dwutorowej.
8. W blokadzie liniowej trzyokienkowej przewidziano dla każdej nastawni końcowej po jednym bloku początkowym i końcowym oraz trzeci blok, zwany blokiem pozwolenia.
9. Bloki początkowy i końcowy spełniają te same zadania co w blokadzie liniowej jednokierunkowej. Bloki pozwolenia służą do udzielania pozwolenia na wyprawienie pociągu z sąsiedniego posterunku ruchu. Poprzez zablokowanie bloku pozwolenia na posterunku ruchu dającym pozwolenie, zamyka się dźwignie sygnałowe semaforów wyjazdowych tego posterunku, a zwalnia się dźwignie sygnałowe semaforów wyjazdowych posterunku ruchu, z którego ma być wyprawiony pociąg.
10. W zasadniczym położeniu bloków blokady liniowej trzyokienkowej istnieje w każdej chwili możliwość wyprawienia pociągu z posterunku ruchu, na którym blok pozwolenia jest odblokowany. W ten sposób przy blokadzie liniowej trzyokienkowej istnieje uprzywilejowany kierunek ruchu.
11. W nastawniach wykonawczych nad blokiem pozwolenia znajduje się elektryczna zastawka, normalnie zamknięta, zwalniania przez dyżurnego ruchu, który w ten sposób daje nastawniczemu zlecenie na blokowanie bloku pozwolenia.
12. Odblokowanemu blokowi pozwolenia odpowiada biały kolor okienka blokowego, przy zablokowanym zaś bloku pozwolenia, okienko blokowe ma kolor czerwony.
13. Półsamoczynna blokada liniowa przekaźnikowa jest obsługiwana przyciskami usytuowanymi na pulpicie.
14. Istnieje także odmiana półsamoczynnej blokady liniowej przekaźnikowej z blokiem pozwolenia i izolowanym torem szlakowym.
§20
Urządzenia oddziaływania pociągu
1. Urządzenia oddziaływania pociągów są to urządzenia zainstalowane w torze, za pośrednictwem których pociąg oddziaływuje na urządzenia blokowe lub inne urządzenia srk.
2. Do urządzeń oddziaływania pociągu zalicza się przyciski szynowe w połączeniu z szyną izolowaną, izolowane odcinki torowe i zwrotnicowe oraz elektroniczne obwody nakładane i liczniki osi.
3. Przycisk szynowy jest to urządzenie, które jest umocowane do szyny i działa pod wpływem ugięcia, wywołanego naciskiem kół pojazdu na szynę. Ugięcie szyny powoduje zmianę ciśnienia powietrza w komorach przycisku, co wpływa na zmianę poziomu rtęci, która zamyka lub otwiera obwód elektryczny.
4. Izolowane odcinki torowe i zwrotnicowe stanowią część toru kolejowego, którego szyny są izolowane od reszty toru i stanowią część obwodu elektrycznego, w który wchodzi ponadto przekaźnik torowy, źródło prądu oraz przewody łączące.
5. Elektroniczny obwód nakładany jest to urządzenie spełniające te same funkcje co izolowany odcinek toru lecz nie wymagające stosowania izolowanych złącz szynowych.
6. Powyższe urządzenia oddziaływania pociągu stosuje się do zwalniania przez pociąg elektrycznej zastawki liniowej nad blokiem końcowym, do zwalniania bloków przebiegowych utwierdzających, do samoczynnego osłaniania się pociągu sygnałem "Stój" na semaforze wyjazdowym, posiadającym elektryczne sprzęgło, ustawionym przy torze, po którym odbywają się przebiegi bez zatrzymania lub w innych przypadkach, zależnie od warunków miejscowych.