Rozdział 3
URZĄDZENIA NASTAWCZE MECHANICZNE KLUCZOWE


§16 §17

§ 16
Nastawnica

1.    W urządzeniach nastawczych kluczowych może być stosowana normalna nastawnica, jak w urządzeniach nastawczych mechanicznych scentralizowanych z tą różnicą, że zamiast dźwigni zwrotnicowych, wykolejnicowych i ryglowych są wbudowane na ławie nastawnicy zamki kluczowe zwrotnicowe i wykolejnicowe. Nastawnica ta pozwala na centralne nastawianie bądź też ryglowanie z nastawni, w miarę potrzeby, poszczególnych zwrotnic.

2.    W urządzeniach kluczowych są stosowane jako typowe dwa rodzaje skrzyń kluczowych: skrzynia kluczowa płaska typu Z oraz skrzynia typu P 46 z drążkami przebiegowymi. Obie skrzynie są przystosowane do współpracy z aparatem blokowym.

3.    Płaska skrzynia kluczowa zawiera w obudowie dwa poziome rzędy zamków dla kluczy zwrotnicowych, wykolejnicowych, tarcz sygnałowych i kluczy zależnościowych oraz dwa rzędy zamków dla kluczy sygnałowych i przebiegowych. Zamknięta i zaplombowana obudowa skrzyni uniemożliwia dostęp do zamków i suwaków. Dla umożliwienia obsługi w przedniej ściance obudowy znajdują się jedynie otwory dla kluczy.

4.     Skrzynia kluczowa typu P 46 składa się z obudowy z podstawą, zamków kluczowych sygnałowych, zwrotnicowych i wykolejnicowych, drążków przebiegowych i skrzyni zależności, przystosowanej do umieszczenia na niej aparatu blokowego. Wszystkie zamki umieszczone są na przedniej ścianie skrzyni. Nad zamkami są umieszczone drążki przebiegowe. W skrzyni zależności znajdują się poprzeczki poruszane zamkami, suwaki poruszane drążkami przebiegowymi i w miarę potrzeby wałki i zawórki blokowe. Zasada działania skrzyni zależności jest taka sama, jak w normalnej nastawnicy; poszczególne elementy skrzyni różnią się jednak pod względem konstrukcyjnym od elementów nastawnicy w urządzeniach mechanicznych scentralizowanych.

5.    W wyjątkowych przypadkach, gdy nie można pobudować urządzeń zapewniających uzależnienia semaforów od zwrotnic na drodze mechanicznej, stosuje się tablice kontrolne kluczowe. Tablica kontrolna daje pracownikowi obsługi tylko kontrolę wzrokową, czy są na niej zawieszone klucze od urządzeń biorących udział w danym przebiegu. Tablica ta jest wykonana na wzór tablicy zależności, a jej wymiary zależą od warunków miejscowych.

6.    W przypadku zastosowania skrzyń kluczowych względnie tablic kontrolnych, dźwignie do ustawiania semaforów są umieszczone na ławie dźwigniowej i są połączone z semaforami za pomocą pędni. Dźwignie te są zamknięte w położeniu zasadniczym za pomocą zamków. Klucze od tych zamków są uwięzione w skrzyni kluczowej lub zawieszone na tablicy kontrolnej. Dla uzyskania kontroli położenia zwrotnicy i unieruchomienia jej w czasie trwania przebiegu, zamyka się je za pomocą zamków zwrotnicowych. Zamki zwrotnicowe powinny odpowiadać następującym warunkom:
1)   klucz daje się wyjąć z zamka tylko wówczas, gdy zamek jest zamknięty,
2)   zamek można zdjąć ze zwrotnicy tylko wówczas, gdy jest on otwarty,
3)   każdy zamek może być otwarty tylko kluczem o właściwym rejestrze - rejestrów tych jest 144.

7. Obowiązuje zasada, że w obrębie jednej stacji nie może się powtarzać ten sam rejestr. Na dużych stacjach, gdy ilość kluczy przekracza ilość rejestrów, zasadę tę wyjątkowo się ogranicza tak, że jednakowe rejestry kluczy nie mogą się powtarzać w sąsiednich okręgach nastawczych.


§17
Zamki zwrotnicowe i wykolejnicowe

1.    Do zamykania zwrotnic wyposażonych w zamknięcia nastawcze w określonym położeniu przeznaczone są zamki zwrotnicowe. Rozróżnia się zamki zwrotnicowe trzpieniowe i ryglowe. Do tymczasowego zamykania zwrotnic nastawianych ręcznie, przy których został uszkodzony zamek zwrotnicowy stały (trzpieniowy, ryglowy) lub rygiel mechaniczny, np. podczas rozprucia zwrotnicy, używa się zapasowych zamków zwrotnicowych trzpieniowych, odpowiadających rodzajowi zamknięcia nastawczego i typowi szyny lub (i) spon iglicowych będących na wyposażeniu posterunku.

2.    Zamek zwrotnicowy trzpieniowy zamyka bezpośrednio iglicę odlegającą zwrotnicy; zamek ryglowy zamyka iglicę odlegającą i przylegającą.

3.    Zamek zwrotnicowy trzpieniowy składa się z obudowy, trzpienia, zamka wewnętrznego, zapadki bezpiecznika i śrub mocujących.

4.     Trzpień zamka służy do utrzymania iglicy odlegającej w ustalonej odległości od opornicy, przez co zamknięcie nastawcze utrzymuje iglicę dosuniętą przy opornicy. Przy próbie przestawienia zwrotnicy zamkniętej zamkiem trzpieniowym iglice powinny być zatrzymane w takim położeniu, w którym hak przy iglicy dosuniętej powinien obejmować opórkę zamknięcia nastawczego co najmniej 20 mm, a przy zamknięciu suwakowym suwak powinien przesunąć się jeszcze co najmniej 5 mm, zanim klamra zacznie wchodzić w wycięcie suwaka.

5.    Zamek wewnętrzny służy do zamykania trzpienia w położeniu wysuniętym i dźwigienek bezpiecznika w położeniu opuszczonym. Dźwigienki bezpiecznika w położeniu opuszczonym uniemożliwiają odkręcenie śrub mocujących. Śruby te posiadają w tym celu kwadratowe nakrętki.

6.    Zamek ryglowy składa się z obudowy, suwaków, zamka wewnętrznego, bezpiecznika i śrub mocujących. Suwaki wykonane w postaci płaskowników, są połączone z iglicami i mają wycięcia, w które wchodzą rygle zamka, zamykając w ten sposób iglice. Zamek wewnętrzny służy do zamykania suwaków za pośrednictwem rygla. Bezpiecznik wykonany jest w kształcie podłużnej pokrywki przechodzącej przez zamek i osłaniającej obie śruby mocujące. Gdy zamek jest otwarty, można przesuwać bezpiecznik w obie strony, odsłaniając śruby mocujące. Gdy zamek jest zamknięty, bezpiecznik jest unieruchomiony w środkowym położeniu, co uniemożliwia odkręcenie śrub mocujących.

7.    Zamki ryglowe mogą być pojedyncze lub podwójne w zależności od tego, czy zwrotnica jest zamykana w jednym, czy też w obu położeniach.

8.     Spona iglicowa składa się z jarzma, zamka i śruby mocującej. Jarzmo ma wycięcie i występy służące do przytrzymywania iglicy w położeniu dosuniętym do opornicy lub uniemożliwienia dosunięcia się iglicy do opornicy. Do jarzma jest przymocowany zamek spony iglicowej i śruba mocująca. Zamek służy do zamykania śruby mocującej za pośrednictwem suwaka wchodzącego w otwory pokrętła ręcznego. Powoduje to zamknięcie spony iglicowej przy opornicy, co jest równoznaczne z zamknięciem iglicy odsuniętej lub dosuniętej do opornicy. Śruba mocująca ma na końcu, od strony szyn, płytkę przyporową, położenie której na śrubie należy zmienić w zależności od typu szyny, do której spona jest mocowana. Na drugim końcu śruby jest umieszczone pokrętło z otworami na suwak, zamykany ryglem zamka.

9.    Zamek wykolejnicowy składa się z obudowy i zamka wewnętrznego. Zamek wewnętrzny służy do zamykania wykolej nicy za pośrednictwem rygla wchodzącego w wycięcie opórki zamykającej wykolejnicę. W celu zabezpieczenia zamka przed odkręceniem stosuje się śruby mocujące z nakrętkami koronowymi. Jeżeli wykolejnica jest zakładana na krótki okres czasu, wówczas nakrętki powinny być zabezpieczone zawleczką; w przypadku zakładania wykolej nicy na stałe, nakrętki powinny być zanitowane.

10.  Do zamykania wykolejnic w obu położeniach używa się dwóch zamków, przy czym w dawniejszym rozwiązaniu zamek zamykający wykolejnice w położeniu zdjętym z szyny jest umieszczony na zewnątrz, a w nowszym rozwiązaniu - na wykolejnicy.