Instrukcja obsługi mechanicznych scentralizowanych i kluczowych urządzeń sterowania ruchem kolejowym typu znormalizowanego ma na celu podanie sposobu prawidłowej obsługi tych urządzeń dla zapewnienia bezpiecznego i sprawnego prowadzenia ruchu kolejowego.
§2
Podstawowe definicje i określenia
1. Na potrzeby niniejszej instrukcji wprowadza się
następujące definicje:
1) urządzenia sterowania ruchem kolejowym -
urządzenia techniczne przeznaczone do sterowania ruchem
kolejowym, zapewniające wymagany poziom bezpieczeństwa i
sprawności ruchu, umożliwiające użytkowanie obiektu
budowlanego srk zgodnie z jego przeznaczeniem; w niniejszej
instrukcji określane także nazwą skróconą urządzenia srk
lub urządzenia,
2) książka kontroli urządzeń -
książkę kontroli urządzeń sterowania ruchem kolejowym/ na
przejeździe kolejowym oraz o wprowadzaniu i odwołaniu
obostrzeń (E1758),
3) obsługa - użytkowanie urządzeń w
procesie prowadzenia ruchu,
4) utrzymanie - w ramach eksploatacji,
zespół wszystkich działań technicznych i organizacyjnych
mających na celu zachowanie struktury urządzenia srk w stanie
umożliwiającym wypełnianie funkcji zabezpieczenia i sterowania
ruchem kolejowym; utrzymanie obejmuje obsługę techniczną,
obsługę diagnostyczną oraz remonty urządzeń srk,
5) eksploatacja - zespół wszystkich
działań technicznych i organizacyjnych, mających na celu
realizację przez użytkowane urządzenia funkcji sterowania
ruchem kolejowym i zabezpieczenia ruchu na przejazdach
kolejowych, włącznie z koniecznym dostosowaniem do zmian
warunków zewnętrznych,
6) obsługa techniczna - w ramach utrzymania
urządzeń srk, zespół wszystkich czynności (zabiegów)
zawiązanych z konserwacją, przeglądami i naprawami
bieżącymi,
7) obsługa diagnostyczna - w ramach
utrzymania urządzeń srk, niezbędne działania wynikające z
obowiązujących przepisów, instrukcji, normatywów technicznych
i dokumentacji, mające na celu identyfikację stanu technicznego
urządzeń srk,
8) remont ( naprawa główna) - wykonanie w
urządzeniach srk robót budowlanych, nie będących
konserwacją, przeglądem, naprawą bieżącą, mające na celu
odtworzenia stanu pierwotnego całego obiektu lub jego elementu
stanowiącego niezależną część konstrukcyjną lub
funkcjonalną,
9) roboty (roboty budowlane) - czynności
związane z budową, przebudową, montażem, remontem lub
rozbiórką urządzeń srk.
2. Występujące w instrukcji określenia dotyczące instytucji oraz jednostek organizacyjnych i komórek wykonawczych oznaczają:
1) zarządca infrastruktury - PKP Polskie
Linie Kolejowe S. A., podmiot wykonujący działalność
polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową,,
2) zakład - wykonawczą jednostkę
organizacyjną "PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Oddział
Regionalny", eksploatującą urządzenia srk na
przydzielonym jej obszarze sieci kolejowej, prowadzącą
ewidencję majątkową tych urządzeń, PKP Polskie Linie
Kolejowe S.A. - Zakład Linii Kolejowych,
3) sekcja (sekcja eksploatacji) - komórkę
wykonawczą zakładu, tzn. wydzieloną terytorialnie strukturę
organizacyjną zakładu, zajmującą się obsługą,
konserwacją, przeglądami i naprawami urządzeń srk - Sekcja
Eksploatacji,
4) zespół szybkiego usuwania awarii -
zespół działający na określonym obszarze linii kolejowych w
skład którego wchodzi automatyk zajmujący się usuwaniem
awarii i usterek urządzeń srk.
3. Występujących w instrukcji określeń dotyczących
stanowisk nie należy utożsamiać z nazwami stanowisk osobistego
zaszeregowania pracowników. Określenia stanowisk podane
poniżej związane są z przypisanymi pracownikom funkcjami oraz
czynnościami wykonywanymi przez nich w procesie eksploatacji
urządzeń srk i oznaczają:
1) naczelnik sekcji - naczelnika sekcji
eksploatacji i jego zastępców,
2) automatyk - pracownika sekcji
upoważnionego do samodzielnego wykonywania zabiegów obsługi
technicznej w czynnych urządzeniach srk wpisanego do tabeli A na
odwrotnej stronie karty tytułowej książki kontroli urządzeń,
3) mistrz automatyki - automatyka
odpowiedzialnego za obsługę techniczną w zakresie konserwacji,
przeglądów i napraw urządzeń na przydzielonym obszarze
działania,
4) pracownik obsługi - dyżurnego ruchu,
nastawni czego, zwrotniczego lub innego pracownika
obsługującego (użytkującego) urządzenia srk,
5) pracownik obsługi technicznej -
pracownika wykonującego zadania obsługi technicznej urządzeń
srk,
6) pracownik utrzymania - pracownika
wykonującego zadania obsługi technicznej urządzeń srk,
obsługi diagnostycznej lub roboty związane z budową,
przebudową, montażem, remontem lub rozbiórką urządzeń srk.
1. Instrukcja dotyczy obsługi mechanicznych scentralizowanych i kluczowych urządzeń sterowania ruchem kolejowym typu znormalizowanego na liniach kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A..
2. Szczegółowe zagadnienia z zakresu budowy mechanicznych scentralizowanych i kluczowych urządzeń sterowania ruchem kolejowym określono w "Instrukcji o zasadach budowy i utrzymania mechanicznych urządzeń sterowania ruchem kolejowym".
3. Zasady postępowania podczas prowadzenia robót w urządzeniach srk określa "Instrukcja o zasadach eksploatacji i prowadzenia robót w urządzeniach sterowania ruchem kolejowym".
4. Rodzaje posterunków ruchu i ich przeznaczenie określa "Instrukcja o prowadzeniu ruchu pociągów".
5. Obsługa urządzeń odbiegających od typu znormalizowanego powinna odbywać się na podstawie osobnych postanowień zawartych w regulaminach technicznych.
§4
Obowiązki i odpowiedzialność pracowników obsługi
1. Kandydaci na stanowiska pracowników obsługi mechanicznych scentralizowanych i kluczowych urządzeń sterowania ruchem kolejowym typu znormalizowanego powinni przed dopuszczeniem do pełnienia obowiązków na tych stanowiskach odbyć wymagane szkolenie i praktykę oraz złożyć egzaminy określone w osobnych przepisach.
2. Do obowiązków pracowników obsługi należy:
1) obsługiwanie urządzeń zgodnie z postanowieniami
zawartymi w instrukcji i regulaminach technicznych,
2) baczne zwracanie uwagi na prawidłowość działania
urządzeń oraz bezzwłoczne zapisywanie w książce kontroli
urządzeń zauważonych nieprawidłowości w ich działaniu i
zgłaszanie ich automatykowi,
3) utrzymywanie w czystości urządzeń znajdujących się w
nastawni, dostępnych pracownikom obsługi bez zrywania plomb i
otwierania zamknięć,
4) oświetlanie sygnałów i wskaźników oraz utrzymywanie w
czystości ich latarń z oświetleniem naftowym i gazowym
(załącznik nr 3),
5) czyszczenie i smarowanie trących się powierzchni w
rozjazdach,
6) utrzymywanie w czystości szkieł lub soczewek
sygnalizatorów, wskaźników świetlnych i sygnalizatorów
karzełkowych, jeżeli przewiduje to regulamin techniczny,
3. Za obsługiwanie urządzeń i stan plomb na nastawni dysponującej odpowiedzialny jest dyżurny ruchu, a na nastawni wykonawczej - nastawniczy wskazany w regulaminie technicznym.
4. Dyżurny ruchu, jak również za jego zgodą
nastawniczy, w razie usterki w urządzeniach, może zdjąć
plomby znajdujące się na:
1) urządzeniach zwalniających przy blokach elektromechanicznych
zamykających zwrotnice lub wykolejnice,
2) kluczach zapasowych zwrotnic i wykolejnic,
3) kluczach od zamków zapasowych i spon iglicowych,
4) drążku włączającym,
5) przycisku dzwonka w powtarzaczu sygnałowym,
6) włączniku zastawki elektrycznej (UWAGA! włącznika
zastawki, którego użycie rejestruje sprawny licznik, nie
plombuje się),
7) kluczu od pomieszczenia naprężaczy,
8) kluczu od siłowni,
9) bezpiecznikach głównych na tablicy kontrolnej,
10) wielokrążku do podnoszenia ciężarów naprężaczy,
11) przycisku pomocniczym dla zwrotnic izolowanych,
12) przycisku włączającym sygnał zastępczy (UWAGA! przycisku
włączającego sygnał zastępczy, którego użycie rejestruje
sprawny licznik nie plombuje się),
13) kluczach zapasowych przebiegowych, zgód, nakazów i od
zwalniaczy kluczowych,
14) przycisku doraźnego przekaźnikowej blokady
półsamoczynnej (UWAGA! przycisku doraźnego przekaźnikowej
blokady półsamoczynnej, którego użycie rejestruje sprawny
licznik nie plombuje się), 15) przycisku do wyłączania
zasilania blokady samoczynnej.
Każdorazowe zdjęcie plomby przez dyżurnego ruchu lub nastawniczego, jak również przez pracowników utrzymania należy odnotować w książce kontroli urządzeń.
5. Niezależnie od zapisu w książce kontroli urządzeń dyżurny ruchu powinien, o każdym użyciu klucza zapasowego do zamka zwrotnicowego lub wykolejnicowego zawiadomić automatyka. Klucze zapasowe powinny być odpowiednio oznakowane. W razie uszkodzenia klucza sygnałowego należy wezwać automatyka, który dostarczy nowy klucz sygnałowy. W razie zagubienia klucza zwrotnicowego, wykolejnicowego lub sygnałowego mistrz automatyki powinien bezzwłocznie spowodować wymianę rejestru w zamku.
6. Pracownik obsługi jest odpowiedzialny za każde obsłużenie urządzeń nastawczych takich jak klawisze blokowe, dźwignie nastawcze, itp. i powinien zapobiegać samowolnemu ich przekładaniu przez inne osoby. Pracownicy utrzymania oraz inni uprawnieni pracownicy mogą obsłużyć urządzenia nastawcze dopiero po otrzymaniu zgody dyżurnego ruchu lub nastawniczego, osobno na każdą wykonywaną czynność.
7. W okresie zimowym, pracownik obsługi jest obowiązany
do utrzymywania urządzeń w stanie zdatnym do ruchu. W tym celu
powinien w przerwach między pociągami oczyszczać ze śniegu i
lodu zwrotnice, pędnie drutowe i krążki, zamki zwrotnicowe,
jak też dostępne ruchome części semaforów, tarcz
ostrzegawczych i innych sygnalizatorów oraz starać się o
zapewnienie działania naprężaczy zewnętrznych, przez usuwanie
szronu ze szczęk zaciskowych i zębatek.
Należyte działanie dźwigni nastawczych pracownik obsługi
powinien sprawdzać przez próbne ich przekładanie. Dźwignie
sygnałowe można przekładać próbnie tylko wtedy, gdy nie są
uzależnione od blokady liniowej i tylko za każdorazowym
pozwoleniem dyżurnego ruchu. Dźwigni sygnałowych,
połączonych z zawórkami przeciwwtórnymi, nie wolno
przekładać próbnie. Podczas śnieżycy lub zaszronienia
należy odpowiednio często czyścić przesłony sygnałowe. Do
wyżej wymienionych czynności mogą być wyznaczeni oddzielni
pracownicy, jeżeli zakres obowiązków nie pozwala pracownikowi
obsługi opuszczać nastawni.