§ 26
Zasady prowadzenia diagnostyki nawierzchni
1. Diagnostyka nawierzchni obejmuje:
1) oględziny, badania i pomiary,
2) analizę, ocenę i interpretację
wyników,
3) opracowanie wniosków i zaleceń
eksploatacyjnych oraz utrzymaniowych,
4) rejestrację i archiwizację
wyników badań i pomiarów.
2. Metody badań diagnostycznych powinny
bezpośrednio lub pośrednio pozwalać na ustalenie, w
jednoznacznie określonych miejscach toru, wartości liczbowych
dla poniższych parametrów:
1) dopuszczalna prędkość,
2) dopuszczalny nacisk osi,
3) skrajnia budowli,
4) dopuszczalna masa pociągów.
3. Wyniki badań diagnostycznych nawierzchni
z uwzględnieniem wyników diagnostyki podtorza, stanowią
między innymi podstawę do podejmowania decyzji w zakresie:
1) wnioskowania trwałej lub okresowej
zmiany parametrów techniczno - eksploatacyjnych toru
(przekwalifikowania toru do innej klasy, lokalne ograniczenia
prędkości, zmiany dopuszczalnych nacisków osi itp.),
2) określania rodzaju, zakresu,
miejsca i terminu przeprowadzenia napraw,
3) zmian terminów i zakresu okresowo
wykonywanych badań diagnostycznych,
4) pozostawienia toru w dotychczasowej
klasie.
4. Badania diagnostyczne dzielą się na:
1) podstawowe - obowiązujące w torach
wszystkich klas,
2) specjalne - stosowane w torach
wybranych klas lub w przypadku ,gdy wyniki badań standardowych
nie są wystarczające do podjęcia decyzji eksploatacyjnych.
5. Podstawowe badania diagnostyczne stanu
nawierzchni dokonywane są okresowo i doraźnie, i obejmują:
1) oględziny i objazdy (również
wózkami motorowymi),
2) badania techniczne (przeglądy)
polegające na pomiarze specjalistycznym sprzętem parametrów
układu geometrycznego toru oraz elementów jego konstrukcji,
3) pomiary i badania jezdnym i
samojezdnym specjalistycznym sprzętem i urządzeniami
pomiarowymi, w tym przede wszystkim drezynami i wagonami
pomiarowymi.
6. Badania diagnostyczne mogą być wykonywane przez uprawnionych pracowników zarządcy infrastruktury, bądź zlecane specjalistycznym jednostkom naukowo-badawczym lub innym jednostkom posiadającym udokumentowane doświadczenie w zakresie diagnostyki nawierzchni kolejowej.
7. Interpretacja i ocena uzyskanych wyników pomiarów i badań należy do obowiązków uprawnionych pracowników komórki do spraw diagnostyki nawierzchni, a w przypadku zlecenia - do jednostki wykonującej badania.
8. W przypadku wystąpienia stanu zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, pracownik, który stwierdził ten stan, obowiązany jest bezzwłocznie powiadomić najbliższy posterunek prowadzenia ruchu kolejowego.
9. Kierownik wykonawczej jednostki
organizacyjnej:
1) organizuje i zapewnia warunki do
terminowego przeprowadzania badań diagnostycznych,
2) określa rodzaj i zakres doraźnych
badań uzupełniających,
3) na podstawie wniosków, ocen i
analiz wyników pomiarów i badań, podejmuje decyzje
eksploatacyjne i utrzymaniowe .
10. Rodzaj, zakres i częstotliwość badań diagnostycznych przy utrzymaniu i eksploatacji linii kolejowych określają: "Instrukcja o oględzinach, badaniach technicznych i utrzymaniu rozjazdów" Id-4 (D-6), "Instrukcja o dozorowaniu linii kolejowych"Id-7(D-10),"Instrukcja diagnostyki nawierzchni kolejowej"Id-8, "Instrukcja badań defektoskopowych szyn, spoin i zgrzein w torach kolejowych"Id-10(D-16), "Instrukcja o dokonywaniu pomiarów, badań i oceny stanu torów" Id -14(D-75). Diagnostyka nawierzchni powinna być łączona z diagnostyką podtorza, której rodzaj i zakres badań określają "Warunki techniczne utrzymania podtorza kolejowego"Id-3 (D-4). W zależności od wieku i stanu nawierzchni oraz obciążenia i rodzaju przewozów, kierownik wykonawczej jednostki organizacyjnej może zwiększyć częstotliwość badań diagnostycznych.
§ 27
Pomiary i ocena stanu toru
1. Stan toru oceniany jest na podstawie
wyników:
1) pomiaru podstawowych parametrów
charakteryzujących położenie toków szynowych:
a) szerokości toru,
b) różnic wysokości toków szynowych,
c) wichrowatości toru,
d) nierówności poziomych toków szynowych,
e) nierówności pionowych toków szynowych,
2) wartości syntetycznego wskaźnika
stanu toru "J",
3) pomiaru dodatkowych parametrów toru
obejmującego:
a) położenie toru w płaszczyźnie poziomej i
pionowej w odniesieniu do znaków regulacji osi toru,
b) wartości przesunięć toków szynowych w
stosunku do punktów stałych w torze bezstykowym,
c) wartości luzów w stykach toru klasycznego.
2. Pomiary podstawowych parametrów toru należy przeprowadzać w sposób ciągły: drezynami pomiarowymi, toromierzami mikroprocesorowymi lub innym sprzętem pomiarowym dopuszczonym do stosowania przez zarządcę infrastruktury. Przy pomiarach sprawdzających w trakcie robót, dopuszcza się stosowanie punktowego pomiaru podstawowych parametrów.
3. Oceny stanu toru dokonuje się poprzez porównanie zarejestrowanych wyników pomiarów poszczególnych parametrów z wartościami nominalnymi.
4. Wartości dopuszczalnych odchyłek eksploatacyjnych od wartości nominalnych ze względu na spokojność jazdy pociągów przy pomiarach ciągłych (drezynami, toromierzami elektronicznymi), w zależności od dopuszczalnej prędkości na torach danej klasy, przedstawiono w załączniku 13 - tablica 1.
5. Wartości dopuszczalnych odchyłek eksploatacyjnych od wartości nominalnych ze względu na spokojność jazdy pociągów przy pomiarach ręcznych, w zależności od dopuszczalnej prędkości na torach danej klasy, przedstawiono w załączniku 13 - tablica 2.
6. Graniczne wartości parametrów
konstrukcyjnych torów we wszystkich klasach wynoszą:
1) przy zwężeniu toru - szerokość
nie mniejsza niż 1425 mm ,
2) przy poszerzeniu toru - szerokość
nie większa niż 1470 mm,
3) wichrowatość mierzona na bazie 5 m
nie większa niż 7 %o.
7. Dla ustalania dopuszczalnych prędkości i nacisków osi na określonych odcinkach eksploatowanego toru, można posługiwać się eksperckimi systemami komputerowymi.
§ 28
Diagnostyka elementów nawierzchni
1. Diagnostyka elementów nawierzchni ma na celu określenie ich stanu technicznego, zużycia oraz ustalenie ewentualnego zakresu robót niezbędnych do wykonania dla utrzymania toru w danej klasie. Ocenę elementów nawierzchni przeprowadza się w trakcie oględzin i badań technicznych (przeglądów). Wyniki przeglądów i badań elementów nawierzchni należy odnotowywać w dokumentacji stanu technicznego nawierzchni.
2. Diagnostyka szyn obejmuje:
1) wizualne wykrywanie i pomiar
zewnętrznych wad i uszkodzeń,
2) pomiary zużycia pionowego, bocznego
i kąta zużycia główki szyny,
3) defektoskopię,
4) pomiary falistego zużycia na
powierzchni tocznej szyny,
5) ustalanie w szynie liczby pęknięć
z określeniem miejsca ich wystąpień:
a) powstałych w szynie ułożonej w trakcie
naprawy głównej,
b) powstałych w szynie ułożonej w miejscu
ostatecznej naprawy pęknięcia,
c) powstałych w strefie połączeń (zgrzein i
spawów).
3. Kryteriami przydatności eksploatacyjnej
szyn są:
1) średnia ilość pęknięć na 1 km,
które powstały od czasu pierwszego wbudowania szyn w tor,
liczona w odniesieniu do długości jednorodnego odcinka toru (
wartości określono w tablicy 1 załącznika 14) ,
2) wartość zużycia pionowego i
bocznego lub kąt pochylenia zużytej powierzchni bocznej szyny
(wartości określono w tablicy 1 załącznika 14),
3) przeniesione obciążenie (wartości
określono w tablicy 2 załącznika nr 14),
4) amplituda nierówności falistego
zużycia na powierzchni tocznej główki szyny (wartości
określone są w Warunkach Technicznych Wykonania i Odbioru
"Szlifowanie szyn w torach i rozjazdach pociągami i
maszynami szlifierskimi".
4. Osiągnięcie przez szyny leżące w torach wartości granicznych podanych w załączniku 14 tabl. 2, powinno spowodować usunięcie ich z toru.
5. Badania diagnostyczne podkładów
obejmują:
1) wzrokowe wykrywanie wad,
2) pomiar rozstawu podkładów oraz
pomiar wielkości ich skoszenia.
6. Na podstawie wyników tych badań dokonuje
się, wg kryteriów zawartych w załączniku 14, klasyfikacji
podkładów do stanu:
1) o zużyciu małym - stopień
degradacji mniejszy od 0,2,
2) o zużyciu przeciętnym - stopień
degradacji mniejszy od 0,7,
3) o zużyciu dużym - stopień
degradacji mniejszy od 0,9,
4) o zużyciu bardzo dużym - stopień
degradacji do 1,0.
7. Dla określania stanu podkładów należy interpolować liniowo pośrednie wartości stopnia ich degradacji.
8. Do usunięcia z toru kwalifikują się
podkłady:
1) o stopniu degradacji 0,9 i
większym,
2) po osiągnięciu wieku
przekraczającego trwałość graniczną - załącznik 14 tabl.
4,
3) podkłady betonowe, w których
stwierdzono występowanie wad podanych w załączniku 14 tabl. 5.
9. Badania diagnostyczne złączek obejmują:
1) ustalenie liczby i częstotliwości
występowania luźnych śrub, wkrętów lub pierścieni
sprężystych, bądź ich braku,
2) ustalenie liczby pękniętych lub
odkształconych podkładek i łapek sprężystych,
3) ustalenie liczby wysuniętych lub
brakujących przekładek podszynowych,
4) ustalenie stanu łubków.
10. Złączki posiadające uszkodzenia lub rodzaj zużycia podany w załączniku 14, powinny być usunięte z toru.
11. Na podstawie wyników badań określa
się stan złączek na odcinku toru jako:
1) dobry - gdy liczba złączek
brakujących, luźnych lub zakwalifikowanych do wymiany nie
przekracza 5%,
2) dostateczny - gdy liczba złączek
brakujących, luźnych lub zakwalifikowanych do wymiany nie
przekracza 30% ,
3) zły - gdy liczba złączek
brakujących, luźnych lub zakwalifikowanych do wymiany
przekracza 30% .
12. Badania diagnostyczne podsypki obejmują:
1) ustalenie grubości warstwy podsypki
pod podkładami,
2) pomiar szerokości pryzmy podsypki,
3) ocenę wypełnienia okienek
pomiędzy podkładami,
4) ocenę stanu zachwaszczenia,
5) ocenę stanu zagęszczenia podsypki
,
6) ustalenie częstotliwości
występowania wychlapek,
7) ocenę stopnia zanieczyszczenia
podsypki.
13. Na podstawie wyników przeprowadzonych
badań, określa się stopień degradacji podsypki kierując się
kryteriami zawartymi w załączniku 14 tabl. 6 i kwalifikuje do
stanu:
1) dobrego - stopień degradacji
mniejszy od 0,2,
2) przeciętnego - stopień degradacji
mniejszy od 0,6,
3) złego - stopień degradacji
mniejszy od 0,8,
4) bardzo złego - stopień degradacji
większy od 0,8 .
14. Dla określania stanu podsypki należy interpolować liniowo wartości pośrednie stopnie degradacji.
15. W trakcie użytkowania nawierzchni, nie powinno się dopuścić do wystąpienia w torze bardzo złego stanu podsypki. Podsypka powinna być oczyszczona przed wystąpieniem objawów charakteryzujących ten stan.
16. Wyniki badań diagnostycznych elementów nawierzchni powinny być wykorzystane dla wyznaczenia stopnia degradacji nawierzchni na odcinkach jednorodnych. Stopień degradacji należy uwzględniać przy planowaniu robót utrzymania nawierzchni.
17. Sposób wyznaczania stopnia degradacji nawierzchni przedstawiono w załączniku 14.
§ 29
Diagnostyka toru bezstykowego
1. Diagnostyka toru bezstykowego, poza badaniami diagnostycznymi, jakie przeprowadza się w torze podanymi w § 27 i § 28, obejmuje weryfikację temperatury neutralnej toków szynowych.
2. Weryfikacji temperatury neutralnej należy dokonywać co najmniej raz w roku przed okresem występowania podwyższonych temperatur. Metody weryfikacji temperatury neutralnej dopuszczone do stosowania przez zarządcę infrastruktury podane są w załączniku 7.
1. Diagnostyka rozjazdów obejmuje zarówno rozjazdy jak i skrzyżowania torów oraz urządzenia pokrewne takie jak: wyrzutnie płóz hamulcowych, krzyżownice torów przy obrotnicach oraz przyrządy wyrównawcze.
2. Diagnostykę urządzeń współpracujących z rozjazdami (w zakresie srk) reguluje "Instrukcja diagnostyki technicznej i kontroli okresowych urządzeń sterowania ruchem kolejowym" Ie-7 (E-14).
3. Diagnostykę urządzeń elektrycznego ogrzewania rozjazdów reguluje "Instrukcja eksploatacji i utrzymania urządzeń elektrycznego ogrzewania rozjazdów" Iet-1
4. Diagnostyka rozjazdów obejmuje:
1) oględziny,
2) badania techniczne (przeglądy),
3) badania specjalne których zakres
jest ustalany indywidualnie.
5. Zakresy i metody pomiarów, dopuszczalne odchyłki eksploatacyjne oraz dokumentację z badań diagnostycznych rozjazdów reguluje "Instrukcja o oględzinach, badaniach technicznych i utrzymaniu rozjazdów" Id-4 (D- 6) oraz "Instrukcja diagnostyki nawierzchni kolejowej"-Id-8.
§ 31
Diagnostyka przejazdów kolejowych i przejść dla pieszych
1. Badania diagnostyczne przeprowadzane w
rejonie przejazdów kolejowych i przejść dla pieszych obejmują
sprawdzenie:
1) stanu nawierzchni kolejowej i
drogowej, stanu chodników na przejściach dla pieszych oraz
ścieżek rowerowych,
2) szerokości i stanu żłobków,
3) stanu odwodnienia,
4) sprawności urządzeń technicznego
wyposażenia przejazdów,
5) oświetlenia przejazdu i przejścia,
6) stanu i kompletności oznakowania
przejazdu (przejścia) od strony toru i od strony drogi,
7) warunków widzialności,
8) wygrodzenia przejazdu.
2. Badania, o których mowa w ust.1 należy przeprowadzać nie rzadziej niż raz w roku.
§ 32
Odbiory robót nawierzchniowych
1. Odbiorów robót dokonuje się po zakończeniu prac remontowych na podstawie wyników pomiarów stosowanych w diagnostyce nawierzchni. Dla wyeliminowania ocen subiektywnych, dopuszcza się stosowanie eksperckich systemów komputerowych.
2. Rozróżnia się trzy rodzaje odbiorów
technicznych robót:
1) odbiór międzyoperacyjny -
przeprowadzany w trakcie wykonywania robót remontowych, po
zrealizowaniu poszczególnych faz robót określonych w
dokumentacji technologicznej opracowanej dla danego remontu,
2) odbiór eksploatacyjny (wstępny),
który jest podstawą oddania toru do eksploatacji z określoną
prędkością. Odbiór dokonywany jest:
a) każdorazowo przed otwarciem toru dla ruchu z
ograniczoną prędkością pociągów w miejscu robót.
Dopuszczalną prędkość do czasu wykonania następnej fazy
robót, określa się na podstawie pomiarów ( przedstawionych
przez wykonawcę robót ) i oględzin,
b) przed dopuszczeniem do eksploatacji po
całkowitym zakończeniu robót i otwarciem toru dla ruchu
pociągów (z prędkością określoną przez komisję
dokonującą odbioru).Dla dokonania odbioru eksploatacyjnego
należy dokonać pomiaru podstawowych parametrów toru oraz oceny
jakości wykonanych robót remontowych poprzez porównanie
wyników pomiaru z dopuszczalnymi odchyłkami od wartości
nominalnych przyjętymi dla danego rodzaju remontów,
3) odbiór ostateczny - dokonywany jest
komisyjnie: po upływie co najmniej dwóch tygodni od przekazania
naprawionego toru do eksploatacji lub po przeniesieniu
obciążenia co najmniej 0,6 Tg .
3. Odchyłki dopuszczalne po remontach - naprawach bieżących oraz remontach - naprawach głównych zawiera załącznik 15.
4. O zasadach dokonywania odbiorów należy zapoznać wykonawcę przed przystąpieniem przez niego do robót nawierzchniowych.