Rozdział 5
UTRZYMANIE URZĄDZEŃ


§19 §20

§ 19.
Ogólne zasady utrzymania, nadzoru i kontroli urządzeń

1.   Utrzymanie, nadzór i kontrola urządzeń należy do służby zabezpieczenia ruchu i łączności.

2.   Ogólną kontrolę nad należytym utrzymaniem urządzeń sprawuje naczelnik oddziału zabezpieczenia ruchu i łączności.

3.   Nadzór nad należytym utrzymaniem urządzeń oraz sprawnym ich działaniem należy do obowiązków zawiadowcy odcinka zabezpieczenia ruchu (TCz) lub zawiadowcy odcinka sygnałowego (TC).

4.   Pracownicy, którym powierzono nadzór i utrzymanie, mogą dokonywać prób działania urządzeń po uprzednim porozumieniu się z właściwym pracownikiem (dróżnikiem itp.) obsługującym te urządzenia.

5.   Wszelkie prace konserwacyjne powinny być wykonywane w taki sposób, aby nie miały ujemnego wpływu na prawidłowe zabezpieczenie przejazdu.

6.   Jeżeli zajdzie wyjątkowa konieczność wykonania, takich czynności konserwacyjnych, które mogą uniemożliwić normalne zabezpieczenie przejazdu na czas jazdy pociągu, wówczas dla zagwarantowania bezpieczeństwa ruchu przejazd ten powinien być strzeżony na miejscu przez pracownika (dróżnika) obsługującego te urządzenia.
Jeśli konieczność tego rodzaju prac wystąpi na przejeździe obsługiwanym z odległości lub gdy pracownik obsługujący urządzenie zabezpieczenia ruchu na danym przejeździe (dyżurny ruchu, nastawniczy itp.) nie może strzec przejazdu na miejscu, to w takich przypadkach czasowe strzeżenie przejazdu na miejscu musi być pełnione przez jednego z pracowników służby zabezpieczenia ruchu i łączności wykonujących te prace.
W takich okolicznościach pracownik ten powinien obserwować tor kolejowy i drogi wiodące do przejazdu, oraz powinien mieć przy sobie trąbkę i żółtą chorągiewkę (w porze dziennej), a latarkę z czerwonym i białym światłem w razie konieczności wykonania tych prac w porze nocnej.
W podanych przypadkach, tj. na czas miejcowego strzeżenia (zabezpieczenia) przejazdu, powinien być ustawiony z obu stron przejazdu, po prawej stronie drogi, oraz bezpośrednio przed rogatką - w odległości 1 m od krawędzi jezdni - znak drogowy "Stój" (II A-20) z napisem "Rogatka uszkodzona".

7.   Usunięcie uszkodzenia, które było przyczyną wypadku lub powstało na skutek wypadku na przejeździe, może być dokonane po komisyjnym zbadaniu przyczyn i zezwoleniu na naprawę uszkodzonych urządzeń.

8.   Każda usterka w działaniu urządzeń powinna być dokładnie zbadana, aby można było podejmować środki zaradcze przeciwdziałające w powstawaniu tego rodzaju uszkodzeń.

9.   Podczas wykonywania prac przy urządzeniach zabezpieczenia ruchu na przejeździe (rogatki, sygnalizacja półsamoczynna, sygnalizacja zbliżania się pociągów) należy przestrzegać przepisów bezpieczeństwa pracy.

10. Jeżeli zakres prac wykonywanych na przejeździe mógłby narażać pracowników na zagrożenie ze strony pojazdów drogowych, to w takich okolicznościach należy ustawiać po prawej stronie drogi i w odległości 50 metrów od miejsca robót znaki ostrzegawcze "Roboty na drodze" (znak I -14 przewidziany w Kodeksie Drogowym), przy czym - poza obszarami zabudowanymi - pod tym znakiem powinna być umieszczona tabliczka z napisem "50".


§ 20.
Zasady utrzymania urządzeń przez pracownika odpowiedzialnego za utrzymanie urządzeń na działce

1.  Pracownik odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń na działce obowiązany jest utrzymywać w należytej sprawności technicznej wszystkie urządzenia rogatkowe, sygnalizację półsamoczynną i sygnalizację zbliżania się pociągu, znajdujące się w granicach jego działki.

2.  Raz do roku pracownik ten obowiązany jest przeprowadzić główną i dokładną rewizję wszystkich części składowych i całości urządzenia, natomiast co najmniej raz na dwa miesiące powinien dokonać zwykłych sprawdzeń tych urządzeń.

3.  W czasie przeprowadzania wymienionych w ust. 2 okresowych rewizji i sprawdzeń powinien on zbadać poszczególne części składowe oraz prawidłowość działania całego zespołu funkcjonalnego urządzenia, a wszelkie zauważone niedokładności powinien natychmiast usuwać.

4.  Przy utrzymywaniu urządzeń rogatkowych pracownik odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń na działce powinien zwracać szczególną uwagę, by:
1) drągi rogatkowe znajdowały się w należytym stanie, tj. były nie pogięte, nie zardzewiałe, dobrze osadzone i nie obluzowane w częściach mocujących; malowanie kolorami czerwono-bia-łymi było należyte i wyraźne oraz katafoty lub folia odblaskowa były w należytym stanie, a ściąg drutowy (jeżeli jest) wzmacniający był dobrze naciągnięty i wyregulowany śrubą naprężną;
2)   drągi rogatkowe były należycie wyważone ciężarami, tak by przy rogatce obsługiwanej na miejscu w każdej pozycji mogły być zatrzymane, zaś przy rogatce obsługiwanej z odległości uniesiony drąg do góry (zamkniętej rogatki) lekko opadał z powrotem na podporę drąga; wyważanie drąga przypadkowymi ciężarami (np. kamieniami itp.) jest zabronione;
3)   po zamknięciu rogatki końce drągów opierały się dokładnie na swych podporach i nie pozostawały w stanie odchylonym;
4)   opuszczone drągi rogatki obsługiwanej na miejscu nie pozwoliły się podnieść z drogi, a opuszczone drągi rogatki obsługiwanej z odległości dawały się unosić do góry przez użytkownika drogi;
5)   przy drągach zaopatrzonych w siatkę wiszącą, siatki zajmowały pionowe położenie przy zamknięciu rogatki, natomiast przy otwarciu rogatki siatka odpowiednio składała się oraz by jej koniec, od strony przyrządu nastawczego rogatki, był przymocowany (prowadzony) do prowadnika siatki;
6)   miejsce przy stojaku rogatki, do którego wchodzi koniec drąga z ciężarami (drąg w położeniu pionowym), było wolne od wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń;
7)   dzwonki ostrzegawcze przy rogatkach obsługiwanych z odległości działały w czasie ustalonym dla danego przejazdu, a sygnał dzwonkowy był dobrze słyszalny z odległości co najmniej 30 m od rogatki;
8)   przyrząd nastawczy drąga rogatki był w należytym stanie, czysty i nasmarowany w częściach trących;
9)   w windzie rogatkowej wszystkie części składowe były czyste, w należytym stanie technicznym, miejsca wymagające smarowania były odpowiednio naoliwione, a przy windzie rogatki obsługiwanej z odległości wskaźnik kontroli położenia drągów działał prawidłowo; sprawdzając windę rogatkową należy dokonywać prób działania, zwracając szczególną uwagę, by drągi rogatkowe w stanie otwartym i zamkniętym zajmowały właściwe położenie;
10) pędnia wraz z całym osprzętem pędniowym była w należytym stanie, prawidłowo wyregulowana, zbytnio nie zardzewiała i nie zarośnięta roślinnością, oraz:
a)   złącza pędniowe były pewnie wykonane, należycie polutowane i pomalowane farbą ochronną,
b)   śruby naprężne pędni nie były zbytnio rozkręcone i dawały się możliwie lekko obracać,
c)   wszystkie, połączenia pędniowe były we właściwej odległości wzajemnej i od osi obrotu krążków,
d)   słupki pędniowe, krążki załomowe, odchylne itp. stały prostopadle i były mocno zakopane w ziemi,
e)   wnętrza kanałów pędniowych były wolne od różnych zanieczyszczeń,
f) kanały i skrzynki ochronne miały przykrywy, a woda nie ściekała do kanałów z pędnią i osprzętem pędniowym z terenów wyżej położonych; w tym celu należy sprawdzić stan odwodnienia, a w razie potrzeby podejmować odpowiednie środki zaradcze.

5. Podczas zabiegów konserwacyjnych przy utrzymaniu elektrycznej windy rogatkowej pracownik odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń na działce powinien:
1)   badać stan wszystkich połączeń elektrycznych;
2)   sprawdzać za pomocą wskaźnika prętowego poziom oliwy w skrzyni kół zębatych. Poziom oliwy powinien znajdować się między napisami "maksimum" i "minimum" podanymi na wskaźniku prętowym;
3)   dokonywać oględzin stanu zestyków elektrycznych oraz sprawdzać, czy samoczynne wyłączanie tymi zestykami prądu na-stawczego silnika windy elektrycznej następuje we właściwym czasie; w tym celu powinien dokonywać próby zamknięcia i otwarcia przejazdu i sprawdzać w tym zakresie działanie windy elektrycznej oraz położenia drągów rogatkowych w obu ich końcowych położeniach;
4)   sprawdzać stan urządzeń sterujących windą elektryczną, tj. nastawnika lub przełącznika, przycisku itp.;
5)   badać stan połączeń elektrycznych obwodów sterujących, kontrolnych itp.;
6)   sprawdzać stan zasilania (od przyłącza energetycznego w budce dróżnika, z szafy sygnalizacji półsamoczynnej lub z nastawni itp.) windy elektrycznej oraz stan bezpieczników itp.
W przypadku stwierdzenia jakichkolwiek usterek bądź innych niedokładności w pracy omówionych urządzeń pracownik odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń na działce powinien niezwłocznie usunąć zauważone wady czy usterki.

6.  Podczas wykonywanych prac związanych z utrzymaniem urządzeń sygnalizacji półsamoczynnej na przejazdach z rogatkami pracownik odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń na działce obowiązany jest:
1)   badać jakość wszystkich połączeń elektrycznych;
2)   sprawdzać stan żarówek sygnalizacyjnych i wymieniać je zgodnie z ustaleniami w tym zakresie istrukcji E24 oraz prowadzić rejestr wymiany żarówek według wzoru nr 3 do tej instrukcji; żarówki przepalone powinien wymieniać natychmiast;
3)   sprawdzać prawidłowość ustawienia komór sygnałowych i badać widoczność świateł czerwonych z drogi;
4)   badać stan przełączników awaryjnej obsługi i stan plomb na elementach wymagających plombowania;
5)   sprawdzać szczelność szafy z aparaturą sterująco-zasilającą;
6)   zwracać baczną uwagę na stan źródła prądu, a mianowicie na:
a)   stan sieci zasilającej od przyłącza energetycznego w szafie,
b)   stan baterii akumulatorowej,
c)   stan prostownika i wielkość prądu ładowania,
d)   stan bezpieczników;
7)   sprawdzać prawidłowość działania całości aparatury steru-jąco-zasilającej, dokonując w tym zakresie odpowiednich prób przez obsługę normalną i za pomocą przełączników obsługi awaryjnej.
W razie stwierdzenia jakichkolwiek niedociągnięć w pracy tej sygnalizacji pracownik odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń na działce powinien zaraz usunąć zauważone usterki.

7.  W czasie dokonywania czynności konserwacyjnych przy utrzymaniu urządzeń sygnalizacji zbliżania się pociągu, pracownik odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń na działce powinien:
1)   sprawdzać stan i prawidłowość wszystkich połączeń elektrycznych;
2)   badać stan aparatury przekaźnikowej i zasilającej;
3)   sprawdzać stan sygnałów optycznych i akustycznych informujących o zbliżaniu się pociągów;
4)   sprawdzać stan i działanie torowych urządzeń oddziaływania pociągu;
5)   dokonywać próby i sprawdzać prawidłowość działania całej aparatury sygnalizacyjnej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na czas samoczynnej informacji (za pomocą sygnałów optycz-no-akustycznych) o zbliżaniu się pociągów.
Każda ewentualnie zauważona usterka lub niedokładność powinna być niezwłocznie usunięta.

8. Ponadto pracownik odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń na działce obowiązany jest:
1)   raz na sześć miesięcy odświeżyć wyrazistość czerwono-białych pasów drągów rogatkowych przez oczyszczenie z brudu i kurzu, umycie, a w razie potrzeby pomalowanie;
2)   raz na dwa lata pomalować wszystkie części urządzeń;
3)   raz na trzy lata wymienić oliwę w skrzyni kół zębatych elektrycznej windy rogatkowej, a raz na dwa lata wymyć naftą łożyska kulkowe i nasmarować wazeliną;
4)   raz do roku dokonać pomiarów oporności kabli i przewodów;
5)   raz na trzy lata sprawdzić, w obecności zawiadowcy odcinka, izolację żył względem siebie i względem ziemi oraz oporności uziemień, a wynik pomiarów wpisać do metryk kablowych (wzór nr 5 do instrukcji E24);
6)   raz na dwa lata sprawdzić izolację wszystkich połączeń wewnętrznych bez odłączania urządzeń i według zasad podanych w instrukcji E24;
7)   raz na rok sprawdzić stan garnków, muf, szaf i głowic kablowych itp.;
8)   raz na rok sprawdzić trasy kabli, czy wszystkie znaczniki kablowe znajdują się na swoich miejscach oraz czy jakiekolwiek prace w terenie nie zagrażają całości kabli;
9)   raz na dwa miesiące zbadać stan urządzeń zasilających w energię elektryczną, a baterie akumulatorowe utrzymywać według instrukcji fabrycznych; jeżeli nie ma takiej instrukcji, to należy stosować następujące postanowienia:
a) dokonywać oględzin zewnętrznych, oczyszczenia, badania napięcia zarówno poszczególnych akumulatorów jak i całej baterii, oraz sprawdzać gęstość i poziom elektrolitu poszczególnych akumulatorów co najmniej raz na dwa miesiące; wyniki tych badań należy wpisywać w książce sporządzanej według wzoru nr 6 do instrukcji E24,
b)   ładowanie baterii wykonywać zgodnie z postanowieniami instrukcji E24,
c)   raz na sześć miesięcy sprawdzić stan i działanie prostowników do ładowania baterii,
d)   raz na rok dokonać pomiarów charakterystyk elektrycznych wszystkich prostowników, wymieniając uszkodzone.

9.   Całość aparatury elektrycznej wraz ze sprawdzeniem charakterystyk elektrycznych przekaźnikowych zestawów wtykowych i przekaźników pojedynczych powinna być sprawdzona przez laboratorium zr i ł co najmniej raz na trzy lata.

10.   Przy utrzymaniu i naprawie urządzeń pracownik odpowiedzialny za ich utrzymanie powinien stosować następujące wskazówki techniczne:
1)   podczas przeprowadzania okresowych czynności konserwacyjnych sumiennie i terminowo przeprowadzać remonty zapobiegawcze, a zauważone usterki i niedokładności bezzwłocznie usuwać, gdyż ma to decydujący wpływ na bezpieczeństwo ruchu na przejazdach;
2)   o wszelkich stwierdzonych niewłaściwościach, które nie mogą być usunięte, niezwłocznie powiadamiać pracownika obsługującego te urządzenia oraz zawiadowcę odcinka zabezpieczenia ruchu lub zawiadowcę odcinka sygnałowego, a w razie potrzeby dyżurnych ruchu sąsiednich posterunków zapowiadawczych;
3)   pamiętać, aby w czasie zbliżania się pociągu do przejazdu przerwać wszelkie prace, które mogłyby przeszkodzić w prawidłowym zabezpieczeniu przejazdu rogatkami i sygnalizacją półsamoczynną lub miałyby ujemny wpływ na prawidłowe uruchomienie urządzeń sygnalizacji zbliżania się pociągu;
4)   nie usuwać osobiście usterki w uszkodzonym elemencie (zespole urządzenia), którego naprawa zastrzeżona jest do kompetencji innej jednostki; np. jeżeli pracownik stwierdzi, że usterka wystąpiła w przekaźnikowym zespole wtykowym, powinien niezwłocznie przesłać uszkodzony zespół do sprawdzenia i naprawy przez laboratorium zr i ł, gdyż usterkę tę należy usunąć tylko przez wymianę uszkodzonego zespołu na inny sprawny technicznie zespół przekaźnikowy;
5)   przy utrzymaniu urządzeń nie dokonywać żadnych zmian konstrukcyjnych lub schematowych bez zezwolenia zawiadowcy odcinka zabezpieczenia ruchu lub sygnałowego;
6)   w razie stwierdzenia braku plomby na urządzeniu wymagającym plombowania żądać od pracownika obsługi wyjaśnienia przyczyn tego braku oraz sprawdzić zapis w książce kontroli urządzeń;
7)   przy każdorazowej bytności na przejeździe pouczać dróżnika przejazdowego (obsługę przejazdu) o:
a)   właściwej obsłudze urządzeń, ze szczególnym zwróceniem uwagi, by drągi rogatkowe oraz przyrządy nastawcze rogatek podczas zamykania i otwierania były doprowadzane do położenia końcowego,
b)   konieczności dopilnowania, by pokrywy skrzynek ochronnych były zawsze na właściwym miejscu, kanały, stojaki rogatkowe, windy itp. były z ogólnego wyglądu dobrze utrzymane, a wszelkie zanieczyszczenia usunięte,
c)   właściwym zapisywaniu uszkodzeń i usterek w książce kontroli urządzeń.