§ 7.
Działanie urządzeń rogatki obsługiwanej na miejscu
Zasadnicze położenie urządzeń rogatki obsługiwanej na miejscu przedstawia rys. 18.
Winda oraz przyrządy nastawcze rogatki (na rys. 18 pokazana
jest jedna rogatka - druga, nieuwidoczniona rogatka jest w
analogicznym położeniu) są w położeniach końcowych. Rogatka
jest otwarta. W takim położeniu widoczny na rysunku windy
zabierak P (wahadło) znajduje się pomiędzy stałym zderzakiem
M umocowanym do podstawy windy a zderzakiem N znajdującym się w
kole linkowym. Zabierak ten jest luźno umocowany na piaście
koła linkowego. Z chwilą rozpoczęcia obracania (zamykania
rogatki) korby windy rogatkowej, o kierunku zaznaczonym
strzałką, zabierak P (wahadło) własnym ciężarem opada w
dolne położenie (poprzednio podpierany zderzakiem N).
Następnie przy dalszym obracaniu korby i po wykonaniu pełnego
obrotu koła linkowego zderzak N (w kole linkowym) uruchamia -
zabiera ze sobą - zabierak P i doprowadza go do położenia, w
jakim jest pokazany na rys. 19. Takie położenie windy i
zabieraka odpowiada już całkowitemu zamknięciu rogatki.
Ruch obrotowy windy rogatkowej powoduje ruch posuwisty pędni
(skok nastawczy pędni), która z kolei uruchamia przyrząd
nastawczy rogatki, obracając w kierunku zamykania tarczę
nastawczą.
Po minimalnym obróceniu się tarczy nastawczej (o drogę
oznaczoną strzałką w spiralnym wieńcu wodzącym tarczy
nastawczej) następuje przymusowe przesunięcie slworznia
sprzęgłowego S w zagięcie wieńca ryglowego tarczy i
odryglowanie rogatki w górnym (otwartym) położeniu. Przy
dalszych obrotach tarczy nastawczej sworzeń sprzęgłowy S jest
prowadzony przez płaszczyznę P zagięcia wieńca ryglowego
tarczy w kulisie K łożyska tarczy nastawczej, aż do
zamknięcia rogatki. Sworzeń sprzęgłowy S, w wyniku ruchu w
kulisie K (łożyska tarczy nastawczej) porusza - przez swoją
dźwignię sprzęgłową - dźwignię nastawczą, a ta z kolei
za pomocą cięgła uruchamia drąg rogatkowy, aż do
całkowitego zamknięcia przejazdu.
W końcowej fazie obrotu tarczy nastawczej sworzeń sprzęgłowy
S zostaje, przez dolne zagięcie kulisy K łożyska tarczy,
wprowadzony do części ryglującej w tarczy (rys. 19). W tym
przypadku trzy punkty napędne X, Y, Z leżą na linii prostej.
Drąg rogatki jest zaryglowany. Podniesienie drąga zamkniętej
rogatki przez użytkownika drogi jest niemożliwe.
Przy otwieraniu zamkniętej rogatki za pomocą windy omówiona
kolejność działania jest odwrotna.
§ 8.
Działanie urządzeń rogatki obsługiwanej z odległości
Na rys. 20 przedstawione są urządzenia rogatki obsługiwanej z odległości w położeniu otwartym.
Jak wynika z rys. 20, winda dla rogatki obsługiwanej z
odległości ma trzy zabieraki P (wahadła) luźno zamocowane na
piaście koła linkowego i odpowiada w tym przypadku rogatce o
najdłuższym czasie wydzwaniania ostrzegawczego, wynoszącego 25
sekund.
Zwiększona do trzech liczba zabieraków P sztucznie zwiększa
liczbę obrotów korby windy rogatkowej, a tym samym wydłuża
czas wydzwaniania ostrzegawczego dla tego rodzaju rogatek
przejazdowych.
Działanie windy dla zamknięcia przejazdu jest następujące:
Obracając korbę windy o kierunku oznaczonym strzałką,
powoduje się obroty krążka linkowego. Przy wykonaniu każdego
obrotu krążka, linkowego windy następuje, jak to pokazane jest
na rys. 21 a-e, kolejne zachodzenie poszczególnych wahadeł P
zabieranych zderzakiem N w krążku linkowym. Dopiero po
wykonaniu ponad trzech pełnych obrotów krążka linkowego
windy, co odpowiada pozycji zabieraków P (wahadeł) wskazanej na
rys. 21 e, następuje już całkowite zamknięcie rogatki (rys.
22).
Ruch obrotowy windy powoduje, analogicznie jak przy obsłudze
windy rogatki obsługiwanej na miejscu, ruch posuwisty pędni
(skok pędni nastawczej), która uruchamia przyrząd na-stawczy
rogatki obracając bezpośrednio tarczę nastawczą.
Długie wydzwanianie ostrzegawcze (w tym przypadku 25 sek) jest
tu zachowane w ten sposób, że tarcza nastawczą musi wykonać
obrót około 490° (co pokazane jest na rys. 20 strzałką
przerywaną w spiralnym wieńcu wodzącym tarczy nastawczej)
zanim nastąpi odryglowanie drąga z położenia pionowego, przez
cały czas uruchamiając dzwonek ostrzegawczy.
Po wykonaniu tego obrotu następuje przymusowe przesunięcie
sworznia sprzęgłowego S w zagięcie wieńca ryglowego tarczy i
odryglowanie drąga rogatki w położeniu otwartym.
Od tego momentu dopiero następuje zamykanie rogatki, tj. kiedy
przy dalszych obrotach tarczy nastawczej sworzeń sprzęgłowy S
jest prowadzony przez płaszczyznę P zagięcia ryglowego tarczy
już w kulisie K łożyska tarczy nastawczej, aż do zamknięcia
rogatki (przejazdu), przez cały czas nadal uruchamiając dzwonek
ostrzegawczy.
Ruch sworznia sprzęgłowego S w kulisie K łożyska tarczy
poprzez swoją dźwignię sprzęgłową, dźwignię nastawczą i
cięgła uruchamia drąg rogatkowy.
W końcowej fazie obrotu tarczy nastawczej sworzeń sprzęgłowy
S uderza o zderzak C (wbudowany specjalnie w tym celu) w dolnym
zagięciu kulisy K łożyska tarczy nastawczej,
uniemożliwiającej w ten sposób wprowadzenie sworznia
sprzęgłowego S do części ryglującej.
W tym przypadku trzy punkty napędne X, Y, Z nie leżą na linii
prostej. Drąg rogatki jest nie zaryglowany. Użytkownik drogi
może podnieść do góry (na przejeździe) drąg opuszczonej
rogatki.
Przy otwieraniu zamkniętej rogatki za pomocą windy kolejność
działania urządzeń jest odwrotna.
W celu uzyskania kontroli położenia drągów rogatki
obsługiwanej z odległości winda rogatkowa ma odpowiedni
wskaźnik (tabliczkę) z napisem Otwarta - Zamknięta (rys. 20
i 22).
Przy otwartej rogatce wskaźnik kontrolny zajmuje położenie
prawe i wtedy widoczny jest napis Otwarta.
Przy obracaniu korby windy podczas zamykania rogatki następuje
uruchomienie tarczy zabierakowej o kierunku przeciwnym do
wskazówek zegara. W momencie kiedy kołek S tarczy zabierakowej
wpadnie w szczelinę pomiędzy ramiona pośredniego elementu
krzyżowego nastąpi poruszenie wskaźnika kontrolnego przez
uruchomienie głównego elementu krzyżowego za pomocą kołka R.
Po wykonaniu około 1/4 obrotu tarczy zabierakowej wskaźnik
zajmie położenie pionowe. W tym czasie następuje już
wydzwanianie ostrzegawcze na przejeździe. Przez cały dalszy
czas obsługi windy wskaźnik kontrolny jest w położeniu
pionowym. Dopiero po całkowitym zamknięciu rogatki - po
dalszym pełnym obróceniu się tarczy zabierakowej -
następuje przestawienie wskaźnika kontrolnego na lewą stronę.
Wtedy na tabliczce widoczriy jest napis Zamknięta.
Przy obsłudze windy dla otwarcia rogatki działanie wskaźnika
kontrolnego jest odwrotne.
Uruchomienie wskaźnika kontrolnego do położenia pionowego
następuje w podobny sposób również wtedy, gdy drąg
zamkniętej rogatki obsługiwanej z odległości został na
przejeździe podniesiony przez użytkownika drogi.
Wskaźnik kontrolny zajmuje również położenie pionowe,
jeżeli winda rogatkowa nie jest dokładnie obsłużona dla
zamknięcia lub otwarcia przejazdu rogatkami. Jest to widoczny
znak informacyjny o tej niewłaściwości dla obsługującego
dróżnika przejazdowego.
§ 9.
Działanie urządzeń rogatkowych obsługiwanych za pomocą windy
elektrycznej
Uruchamianie windy elektrycznej dokonywane jest za pomocą
obsługi odpowiedniego nastawnika (lub przełącznika, przycisku
itp.). Z chwilą przechylenia rączki nastawnika w kierunku na
zamykanie przejazdu rogatkami następuje włączenie obwodu
prądu nastawczego do silnika elektrycznego znajdującego się w
obudowie windy elektrycznej. Obroty silnika przenoszone są
poprzez sprzęgło i przekładnie kół zębatych na koło
linkowe, które powoduje ruch posuwisty pędni (skok pędni
nastawczej) i uruchomienie przyrządów nastawczych rogatki.
Wyłączenie prądu silnika następuje zasadniczo samoczynnie,
tj. za pomocą tarcz sterujących i uzyskiwane jest w końcowych
położeniach windy, gdy drągi rogatkowe są w położeniu
poziomym lub pionowym.
Ponadto wyłączenie prądu w obwodzie silnika jest również
możliwe w każdym dowolnym momencie pracy windy elektrycznej,
tj. w dowolnym położeniu drągów rogatkowych i uzyskiwane jest
przez obsługę nastawnika (przełącznika, przycisku itp.).
Również w każdym dowolnym położeniu drągów rogatkowych
jest możliwość zmiany kierunku zamykania lub otwierania
rogatki. W tych przypadkach odpowiednia obsługa nastawnika
(przełącznika, przycisku itp.) powoduje zmianę doprowadzonych
faz zasilających silnik windy elektrycznej. Zmiana ta powoduje
zmianę kierunku obrotów silnika, co wykorzystane jest do
zamykania i otwierania drągów rogatkowych na przejeździe.
Działanie przyrządów nastawczych rogatki obsługiwanej windą
elektryczną jest w tym przypadku analogiczne jak przy obsłudze
tych urządzeń za pomocą windy mechanicznej.
§
10.
Działanie urządzeń półsamoczynnej sygnalizacji świetlnej
Gdy rogatka jest otwarta (drągi są w pionowym położeniu),
wszystkie żarówki światła czerwonego na drągach rogatkowych
i na masztach sygnałów drogowych są wygaszone. W tym przypadku
aparatura sterująco-zasilająca jest w stanie spoczynkowym
(biernym).
Z chwilą rozpoczęcia obracania korby windy rogatkowej
mechanicznej lub z chwilą włączenia obwodu prądu nastawczego
do windy elektrycznej, następuje w pierwszej fazie pracy
przyrządu nastawczego rogatki tylko ruch krążka linkowego
(tarczy nastawczej); drąg rogatkowy znajduje się jeszcze w
pozycji pionowej. Gdy krążek linkowy obróci się o około
10°, w tym czasie następuje połączenie zestyków sterujących
drąga, które uruchamiają aparaturę sterująco-zasilająca.
Zadziałanie aparatury sterująco-zasilającej powoduje
zaświecenie się świateł czerwonych na drągach rogatkowych i
na masztach sygnałów drogowych, które świecą światłem
migającym z częstotliwością około 60 razy na minutę.
Dopiero przy dalszym obrocie krążka linkowego (tarczy
nastawczej) następuje uruchomienie drąga rogatkowego i
zamykanie przejazdu.
Wszystkie światła czerwone świecą przez cały czas
opuszczania (zamykania przejazdu) drągów rogatkowych, w
położeniu poziomym oraz podczas podnoszenia (otwierania
przejazdu) drągów rogatkowych; wygaszone zostają dopiero przy
całkowitym otwarciu przejazdu i po doprowadzeniu krążka
linkowego (tarczy nastawczej) do końcowego położenia (warunek
ten musi być bezwzględnie przestrzegany przez dróżnika przy
podnoszeniu drągów rogatkowych). Wygaszenie świateł
następuje w wyniku rozłączenia się zestyków sterujących
drąga.
Aparatura sterująco-zasilająca doprowadzona zostaje do stanu
spoczynkowego.
Jeżeli z jakichkolwiek przyczyn nie można obsłużyć windy
rogatkowej (np. w razie uszkodzeń), tj. w przypadkach gdy nie ma
możliwości sterowania światłami czerwonymi w sposób
normalnie przewidziany dla tego rodzaju sygnalizacji, wówczas
istnieje możliwość awaryjnej obsługi tych urządzeń.
Włączanie i wyłączanie świateł czerwonych następuje wtedy
za pomocą obsługi odpowiedniego przełącznika po uprzednim
zdjęciu plomby przez dróżnika przejazdowego.
Jeżeli nastąpi tego rodzaju uszkodzenie, że nie następuje
wygaszenie świateł czerwonych (niewyłączanie z działania
aparatury) przy normalnej obsłudze windy rogatkowej podczas
otwarcia przejazdu i po doprowadzeniu krążka linkowego (tarczy
nastawczej) przyrządu nastawczego rogatki do końcowego
położenia, wtedy wyłączenie sygnalizacji następuje przez
odpowiednie obsłużenie przełącznika po uprzednim zdjęciu
plomby.
Omówione działanie urządzeń jest analogiczne dla obu odmian
sygnalizacji półsamoczynnej, z tą różnicą że:
- w odmianie pierwszej aparatura steruje (włącza i
wyłącza) światłami czerwonymi na drągach rogatkowych i
jednocześnie światłami czerwonymi na masztach sygnałów
drogowych,
- w odmianie drugiej następuje sterowanie (włączanie i
wyłączanie) światłami czerwonymi tylko na drągach
rogatkowych.
§
11.
Działanie urządzeń sygnalizacji zbliżania się pociągu
Gdy do przejazdu nie zbliża się żaden pociąg, urządzenie
sygnalizujące zbliżanie pociągu znajduje się w stanie
zasadniczym.
Z chwilą gdy pociąg najedzie na urządzenie oddziaływania,
zainstalowane w torze, następuje samoczynne zadziałanie
urządzenia, które włącza (zapala) odpowiednie światełko
sygnalizacyjne i uruchamia dzwonek w pomieszczeniu dróżnika
przejazdowego. Jednocześnie zostaje uruchomiony drugi dzwonek
znajdujący się na zewnętrznej stronie strażnicy przejazdowej.
Uruchomienie sygnalizacji zbliżania się pociągu następuje w
czasie określonym w § 6 ust. 9 pkt 2 przed przybyciem do
przejazdu czoła najszybszego pociągu na danej linii kolejowej.
Dla pociągu o mniejszych szybkościach czas ten będzie
odpowiednio dłuższy.
Uruchomienie przez pociąg sygnału optycznego czy też
akustycznego urządzenia sygnalizacji zbliżania wymaga
natychmiastowej obsługi rogatki na zamknięcie przejazdu,
jeżeli z jakichkolwiek przyczyn dróżnik przejazdowy nie
opuścił drągów rogatkowych odpowiednio wcześniej, tj.
stosownie do otrzymanych z danego posterunku ruchu
(zapowiadawczego) sygnałów (informacji telefonicznej) dzwonka
telefonicznego.
Wyłączenie z działania sygnalizacji zbliżania się pociągu
następuje bądź przez dróżnika przejazdowego obsługującego
odpowiedni przełącznik (przerywacz) bądź - w zależności
od sposobu rozwiązań w wyniku oddziaływania pociągu -
samoczynnie.
Jeżeli w czasie obsługi wspomnianego przełącznika
(przerywacza) lub w wyniku oddziaływania pociągu nie nastąpi
samoczynne wyłączenie z działania sygnalizacji zbliżania,
oznacza to, że (na linii dwu- lub wielotorowej) po innym torze
zbliża się do przejazdu drugi pociąg.
W takim przypadku nie wolno otwierać rogatki po minięciu
przejazdu przez pierwszy pociąg.
W przypadku uszkodzenia obwodu sterowania urządzeniami
sygnalizacji zbliżania się pociągu, np. powodującego ciągłe
sygnalizowanie o rzekomym zbliżaniu się pociągu, przewidziany
jest odpowiedni wyłącznik uszkodzonego obwodu. Obsłużenie
tego wyłącznika powoduje wyłączenie zbytecznego sygnału z
jednoczesną kontrolą optyczną tego wyłączenia. Wyłączenie
to może trwać tylko do czasu usunięcia powstałego
uszkodzenia.