Rozdział 4
KONSERWACJA I PRZEGLĄDY SYGNALIZATORÓW

§ 12.
Sprawdzanie prawidłowości wskazań i widoczności sygnałów

1. Każdorazowo, po zakończeniu prac konserwacyjnych lub naprawach sygnalizatorów (wymiana żarówki, wymiana lub naprawa innych elementów układu optycznego, zmiana ustawienia głowicy, naprawa ruchomych części sygnalizatora kształtowego itp.), przy których mogło nastąpić naruszenie układu optycznego lub innych elementów mających wpływ na prawidłowość wskazań lub widoczność sygnałów, należy sprawdzić, czy zapewniona jest prawidłowość wskazań i widoczność sygnałów. Szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłowość wskazania i wymaganą widoczność sygnału "Stój". Należy sprawdzić także, czy obce światła nie powodują ukazania się sygnałów fałszywych lub wątpliwych.

2. Widoczność sygnałów w metrach przy największej dozwolonej prędkości (V), wyrażonej w [km/h], zbliżania się pociągów do sygnalizatora powinna wynosić:
1) semaforów wjazdowych:
a) na liniach magistralnych i pierwszorzędnych - co najmniej 400 m przy prędkościach do 120 km/h i co najmniej 10 V/3 [m] przy prędkościach większych od 120 km/h,
b) na liniach drugorzędnych - co najmniej 300 m,
c) na liniach znaczenia miejscowego - co najmniej 100 m,
2) semaforów wyjazdowych i drogowskazowych przy torach głównych zasadniczych i głównych dodatkowych, po których odbywają się przebiegi bez zatrzymania oraz semaforów odstępowych obsługiwanych i samoczynnych - 10 V/4[m] jednak nie mniej niż 200 m,
3) semaforów wyjazdowych przy torach, po których nie odbywają się przebiegi bez zatrzymania oraz na liniach znaczenia miejscowego - nie mniej niż 50 m,
4) tarcz ostrzegawczych i tarcz ostrzegawczych przejazdowych - 10 V/4 [m] jednak nie mniej niż 200 m,
5) pasów świetlnych i wskaźników wyświetlanych zainstalowanych na semaforach oraz wskaźników wyświetlanych na tarczach ostrzegawczych - 10 V/5[m] jednak nie mniej niż 200 m,
6) tarcz manewrowych - co najmniej 50 m.

3. Sprawdzenia widoczności sygnałów należy dokonać z miejsca obok prawego toku szynowego, patrząc w kierunku jazdy, w odległości równej minimalnej widoczności sygnałów danego sygnalizatora.

4. Przy sprawdzeniu sygnalizatorów kształtowych należy zwrócić uwagę na prawidłowość położenia ruchomych elementów sygnalizacyjnych (ramiona semafora, dyski tarcz, strzały tarcz ostrzegawczych trzystawnych, przesłony latarniowe) zarówno przy sygnale "Stój", jak i przy sygnałach zezwalających, zgodnie z § 16.

5. Regulacji sygnalizatorów świetlnych dokonuje się przez właściwe ustawienie głowicy sygnalizatora, a następnie oprawki żarówek w komorze każdego światła. Sygnalizator należy tak wyregulować, aby z wymaganej minimalnej odległości uzyskać najjaśniejsze świecenie świateł sygnałowych. Przy regulacji należy zwrócić uwagę na właściwe ustawienie sektora odchylającego soczewki zewnętrznej, a także na właściwe napięcia na żarówkach, które powinno wynosić 11-12 V; dokonać oceny prawidłowości pracy przekaźników kontroli świateł i zmiany obrazów świateł na semaforze.

6. Na sygnalizatorach przytorowych należy stosować soczewki i szkła sygnałowe odpowiadające obowiązującym normom i wzorom.

§ 13.
Malowanie sygnalizatorów świetlnych

1. Raz na dwa lata należy malować maszty sygnalizatorów świetlnych a pozostałe elementy w miarę potrzeby.

2. Malowania semaforów i tarcz sygnałowych dokonuje się według następujących zasad:
1) maszty semaforów niesamoczynnych należy malować na przemian w poziome pasy białe i czerwone o szerokości 500 mm, w ten sposób, aby pierwszy pas od podstawy był koloru czerwonego. Na semaforach i tarczach prostych (bez wysięgnika), pasy maluje się od podstawy do głowicy, natomiast gdy jest wysięgnik - tylko do wysięgnika. Pozostałą część masztu od wysięgnika do górnego końca, jak i sam wysięgnik maluje się na kolor szary,
2) karzełkowe semafory niesamoczynne maluje się, jak następuje:
a) od podstawy - poziomy pas koloru białego o szerokości 120 mm,
b) następny pas koloru czerwonego posiada szerokość 190 mm, itd. na przemian,
c) ostatni pas od góry koloru białego posiada szerokość 60 mm,
d) pomiędzy soczewkami maluje się pionowy pas koloru czarnego, którego krawędzie są odległe od bocznej płaszczyzny głowicy o 60 mm. Pas ten wystaje pod dolną ostatnią soczewką, a jego dolna krawędź jest odległa od podstawy o 60 mm,
3) maszty semaforów samoczynnych maluje się od podstawy do głowicy na kolor biały,
4) tylną i boczne strony głowicy maluje się na kolor biały,
5) przednią stronę głowicy, tarczę tłową, daszki ochronne od zewnątrz i od wewnątrz, drabinkę i podstawę maluje się na kolor czarny,
6) maszty tarcz ostrzegawczych świetlnych wraz z wysięgnikiem i tarcz manewrowych oraz sygnałów powtarzających, wraz z wysięgnikiem, maluje się na kolor szary, a ich głowice tak, jak głowice semaforów,
7) w przypadku stosowania głowic semaforów świetlnych, umocowanych na słupach trakcyjnych lub innej konstrukcji, należy taki słup lub inną konstrukcję pomalować na kolor szary z tym, że dla odróżnienia semaforów samoczynnych od niesamoczynnych maluje się część słupa lub innej konstrukcji, podobnie jak maszt semafora:
a) semafory samoczynne - na kolor biały,
b) semafory niesamoczynne - w poziome pasy białe i czerwone, jak podano poprzednio,
c) w przypadku zawieszenia komór sygnałowych semafora niesamoczynnego nad torami na bramce (mostku sygnałowym), należy umieścić nad głowicą pionowy pas z blachy o szerokości 100 mm i wysokości 1500 mm, pomalowany na przemian w poziome pasy białe i czerwone w ten sposób, aby pas czerwony znajdował się między białymi. Semafor samoczynny posiada taki sam pas, z tym, że maluje się go cały na kolor biały,
8) w zależności od potrzeby, należy pomalować wnętrze komór sygnałowych,
9) tarcze manewrowe karzełkowe maluje się tak jak głowice tarcz manewrowych na masztach,
10) maszty tarcz ostrzegawczych przejazdowych maluje się w pasy na przemian czarno - białe o szer. 500 mm tak, aby pierwszy pas od podstawy był biały.

§ 14.
Mycie masztów semaforów świetlnych

1. Raz na 6 miesięcy należy umyć maszt semafora lub tarczy sygnałowej.

§ 15.
Mycie zewnętrznych soczewek sygnałowych

1. Raz na 3 miesiące należy umyć zewnętrzne soczewki sygnałowe.

2. W zimie należy zwrócić uwagę na konieczność odśnieżania soczewek.

3. Przy wykonywaniu czynności związanych z utrzymaniem głowic sygnałów świetlnych umieszczonych na słupach (bramkach) trakcyjnych należy zachować szczególną ostrożność:
1) nie należy przechodzić ponad osłoną chroniącą głowicę semafora od części znajdujących się pod napięciem ani wystawiać poza nią jakichkolwiek narzędzi lub innych przedmiotów (np. drutów),
2) należy zwracać baczną uwagę, czy osłona nie jest uszkodzona oraz czy jest metaliczne połączenie ze słupem,
3) roboty związane z zawieszeniem i utrzymaniem głowic semaforów świetlnych na słupach (bramkach) trakcyjnych powinny być wykonywane na podstawie zatwierdzonego regulaminu tymczasowego prowadzenia ruchu w czasie wykonywania robót.

§ 16.
Konserwacja sygnalizatorów kształtowych

1. Raz na 3 miesiące należy dokonać konserwacji sygnalizatorów kształtowych tj. semaforów oraz tarcz: ostrzegawczych, manewrowych, zaporowych i rozrządowych.

2. Podczas konserwacji sygnalizatorów kształtowych należy:
1) sprawdzić współpracę poszczególnych części napędu sygnalizatora z elementami sygnalizacyjnymi, przesłon latarniowych, wciągu latarniowego i dokonać ewentualnej regulacji,
2) sprawdzić stan zawleczek oraz nitów zabezpieczających i uzupełnić brakujące zawleczki i nity,
3) sprawdzić prawidłowość wychylenia ramion, dysków i strzał i dokonać ewentualnej regulacji,
4) sprawdzić stan oraz czystość szkieł w przesłonach latarniowych, jak również stan i czystość latarni i odbłysków i dokonać ewentualnej ich wymiany lub czyszczenia,
5) dokonać smarowania części trących się,
6) sprawdzić działanie i dokonać ewentualnej regulacji elektrycznego sprzęgła sygnałowego i kontaktu ramienia semafora.

3. W czasie konserwacji należy zwrócić szczególną uwagę na to, aby:
1) w połączeniach gwintowanych końcówek z prętami napędnymi nie było luzu; krążek ślizgowy dźwigni przesłony powinien wystawać ze swej prowadnicy w dźwigni hakowej co najmniej na 5 mm i po podciągnięciu przesłon do góry powinien luźno przylegać do lewej krawędzi prowadnicy w dźwigni hakowej,
2) wszystkie miejsca łączenia do wysokości 3 m ponad górną krawędź szyny były nitowane. Pozostałe miejsca łączenia mogą być zabezpieczone zawleczką,
3) ramiona semafora w stanie zasadniczym tworzyły ze słupem kąt 90O a w położeniu wychylonym 45O z poziomem,
4) wszystkie części trące były smarowane.

§ 17.
Malowanie sygnalizatorów kształtowych

1. Malowania sygnalizatorów kształtowych należy dokonać w terminach ustalonych przez naczelnika sekcji, zależnych od warunków lokalnych, nie rzadziej jednak niż co 4 lata.

2. Malowanie sygnalizatorów ma na celu zapewnić wymagany zasięg widoczności wskazywanych przez nie sygnałów oraz zabezpieczenie antykorozyjne elementów metalowych. Przy malowaniu semaforów należy przestrzegać poniższych zasad:
1) Na przedniej stronie słupa semaforowego umieszcza się emaliowane blachy długości 1 m, na przemian czerwone i białe. Pierwsza blacha, licząc od górnego ramienia semafora, powinna być czerwona. Zamiast umieszczenia blach emaliowanych można malować przednią stronę słupa w pasy czerwono - białe o długości 1m. Ostatni pas kolorowy (czerwony lub biały) powinien znajdować się na wysokości 2722 mm od powierzchni ziemi. Pozostałe części słupa semaforowego należy malować na kolor szary. Ramiona i blachy emaliowane należy myć okresowo, zależnie od warunków miejscowych.
2) Po pomalowaniu semafora należy wykonać próby wyważenia ramion wg następujących wymagań:
a) przy wyważaniu ramion semafora sanki latarniowe powinny być opuszczone,
b) w semaforach bez sprzęgła elektrycznego należy odłączyć pręt napędny od dźwigienki napędnej dla pierwszego lub drugiego ramienia, ustawić semafor na "Wolna droga" i zawiesić ciężarek o wadze 4 kg - wówczas ramię semafora powinno opaść na "Stój", po zawieszeniu zaś ciężarka o wadze 6 kg powinno pozostać w położeniu "Wolna droga"; dla semaforów ze sprzężonymi ramionami zawiesza się odpowiednio ciężarki o wadze 8 i 12 kg,
c) przy badaniu semaforów ze sprzęgłem elektrycznym nie odłącza się pręta napędnego, a tylko unosi się ręcznie zastawkę pręta napędnego, zawiesza się ciężarki o wadze 12 i 15 kg przy pierwszym ramieniu, 7 i 9,5 kg przy drugim ramieniu, a 19 i 24,5 kg przy ramionach sprzężonych; ciężar zawiesza się na pręcie napędnym ponad sprzęgłem.

§ 18.
Przegląd napędu sygnalizatora

1. Raz na rok należy dokonać przeglądu napędu sygnalizatora.

2. Należy oczyścić i nasmarować napęd sygnalizatora, w miarę potrzeby z jego rozebraniem.

3. Podczas przeglądu napędu sygnalizatora, w przypadku gdy nie zapewnia on prawidłowego pokazywania sygnałów, należy usunąć przyczynę braku pełnego skoku nastawczego; gdy jest to niemożliwe dokonać kapitalnego remontu napędu. W napędzie semaforowym skok dźwigienki nastawczej nie powinien być mniejszy niż 134 mm.

§ 19.
Zabezpieczenie podstawy sygnalizatorów przed korozją

1. Raz na 5 lat należy odkopać podstawę sygnalizatora na głębokość 0,5 m i zabezpieczyć ją przed korozją.

§ 20.
Przegląd elektrycznego sprzęgła sygnałowego oraz kontaktu ramienia semafora

1. Raz na rok należy dokonać przeglądu elektrycznego sprzęgła sygnałowego semafora lub tarczy ostrzegawczej oraz kontaktu ramienia semafora.

2. Podczas przeglądu należy oczyścić elementy mechaniczne i elektryczne, naoliwić współpracujące ze sobą części oraz uzupełnić olej w hamulcu, który całkowitej wymianie podlega co 5 lat. Minimalny prąd dla utrzymania kotwicy wynosi 50 mA. Kontakt ramienia semafora dla blokady liniowej powinien rozwierać obwód przy wychyleniu ramienia o 10 stopni od położenia zasadniczego. Wychylenie o 10 stopni odpowiada 30 mm przesuwu pręta nastawczego.