Rozdział 4
PROWADZENIE ROBÓT UTRZYMANIA, PRZEBUDOWY I BUDOWY URZĄDZEŃ STEROWANIA RUCHEM KOLEJOWYM


§12 §13 §14

§ 12
Sposób postępowania przed przystąpieniem do robót

1. Prace przy utrzymaniu urządzeń lub przy usuwaniu usterek należy prowadzić w taki sposób, aby w miarę możliwości nie wprowadzać zakłóceń w ruchu pociągów. W tym celu należy wykorzystywać odpowiednio długie przerwy między pociągami, okres zamknięć torów przeznaczonych dla innych jednostek infrastruktury kolejowej itp.

2. Dla robót budowy i przebudowy urządzeń srk prowadzonych przez sekcje utrzymania, przedsiębiorstwa i zakłady spoza PKP powinny być opracowane regulaminy tymczasowe prowadzenia ruchu w czasie wykonywania robót. Tryb ich opracowywania, zatwierdzenia i wdrożenia oraz wykaz robót, dla których wymagane jest ich opracowanie zawarty jest w "Instrukcji o sporządzaniu regulaminów technicznych" - R9.

3. Roboty w urządzeniach czynnych mogą być rozpoczęte przez upoważnionych pracowników sekcji utrzymania, przedsiębiorstw lub zakładów spoza PKP tylko na podstawie zatwierdzonego regulaminu tymczasowego prowadzenia ruchu w czasie wykonywania robót, po wprowadzeniu przewidzianych w nim obostrzeń w ruchu pociągów i po uzyskaniu pozwolenia od naczelnika sekcji eksploatacji, który jest obowiązany w obecności naczelnika sekcji utrzymania lub kierownika budowy przedsiębiorstwa lub zakładu spoza PKP zapoznać prowadzącego roboty z sytuacją na miejscu, warunkami ruchu na posterunku ruchu i szlakach, planem prowadzenia robót, regulaminem technicznym posterunku ruchu oraz po wręczeniu im za pokwitowaniem zezwolenia według wzoru podanego w załączniku 2.
Naczelnik sekcji eksploatacji powinien uprzednio przekonać się, że prowadzący roboty posiada uprawnienia do wykonywania robót w czynnych urządzeniach oraz uzgodnioną dokumentację techniczną.

4. Upoważnienie (zał. 1a), uprawniające do samodzielnego prowadzenia robót w czynnych urządzeniach, wydaje dyrektor zakładu na podstawie egzaminu złożonego przed komisją, której przewodniczy naczelnik działu automatyki w zakładzie infrastruktury kolejowej. Udział w tej komisji bierze także przedstawiciel działu inżynierii ruchu, przedstawiciel działu nawierzchni i podtorza oraz naczelnik sekcji utrzymania, w której zatrudniony jest egzaminowany pracownik lub dyrektor (główny inżynier) przedsiębiorstwa zatrudniającego egzaminowanego pracownika.
Protokoły z komisyjnych egzaminów i ewidencję wydanych upoważnień przechowują działy automatyki w zakładach infrastruktury kolejowej. Upoważnienie do samodzielnego prowadzenia robót w czynnych urządzeniach, wydane pracownikowi sekcji utrzymania lub przedsiębiorstwa spoza PKP, uprawnia do posiadania kluczy do zamknięć i plombownicy oraz samodzielnego prowadzenia robót w czynnych urządzeniach srk na sieci PKP przez okres 2 lat. Może być ono przedłużone na kolejne okresy dwuletnie po ponownym złożeniu przez pracownika egzaminu przed wyżej określoną komisją. Zakres egzaminu określono w §6.

5. Upoważnieni pracownicy sekcji utrzymania i przedsiębiorstw spoza PKP, wykonujący roboty na podstawie regulaminu tymczasowego prowadzenia ruchu w czasie wykonywania robót oraz zezwoleń i wskazówek specjalnych udzielonych przez naczelnika sekcji eksploatacji, mogą je prowadzić samodzielnie bez stałego nadzoru ze strony pracowników eksploatacji.

6. Pracownicy sekcji utrzymania, przedsiębiorstw lub zakładów spoza PKP prowadzący roboty są obowiązani stosować się ściśle do postanowień regulaminu tymczasowego prowadzenia ruchu w czasie wykonywania robót oraz postanowień niniejszej instrukcji, zwłaszcza dotyczących zawiadamiania pracowników sekcji eksploatacji o rozpoczęciu i ukończeniu robót, zdejmowaniu plomb, czasowym wyłączeniu urządzeń z zależności, wprowadzonych zmianach itp.

7. Prowadzący roboty ze strony sekcji utrzymania, przedsiębiorstwa lub zakładu spoza PKP jest obowiązany bieżąco informować naczelnika sekcji o przebiegu robót i ewentualnych utrudnieniach oraz wprowadzanych obostrzeniach w prowadzeniu ruchu.

8. Prowadzący roboty ze strony sekcji utrzymania, przedsiębiorstwa lub zakładu spoza PKP jest odpowiedzialny od początku rozpoczęcia robót, stwierdzonego zapisem w książce kontroli urządzeń, za prawidłowość działania urządzeń, w których wykonuje roboty podległych mu pracowników oraz za zgodność prowadzenia robót z dokumentacją techniczną, postanowieniami odnośnych przepisów, instrukcji i zarządzeń.

9. Zarówno roboty utrzymania urządzeń jak i ich przebudowy, uzupełnienia i napraw głównych powinny być tak zorganizowane, aby czas wyłączenia urządzeń był możliwie najkrótszy. W związku z tym, zależnie od zakresu robót przebudowy urządzeń i napraw głównych oraz natężenia ruchu, należy ustalić wspólnie z przedstawicielami sekcji eksploatacji i przedsiębiorstwa wykonującego robotę, czy zachodzi konieczność zastosowania odpowiedniego rodzaju urządzeń zastępczych.

10. Naczelnik działu wspólnie z naczelnikiem sekcji utrzymania lub kierownikiem przedsiębiorstwa, które ma wykonać roboty w czynnych urządzeniach sterowania ruchem, ustalają kolejność robót, terminy ich wykonania oraz właściwe obostrzenia w ruchu pociągów, związane z wykonaniem robót.
Powyższe ustalenia, uzgodnione z naczelnikiem działu inżynierii ruchu są podstawą do opracowania regulaminu tymczasowego prowadzenia ruchu w czasie wykonywania robót. Jeżeli zakres wykonywania robót jest związany z wykonywaniem równocześnie robót drogowych, elektroenergetycznych lub innych, to w opracowaniu tego regulaminu biorą również udział pracownicy innych zainteresowanych jednostek.
Powyższy regulamin powinien być zatwierdzony przez dyrektora zakładu infrastruktury kolejowej i wysłany w takim terminie, aby właściwi pracownicy sekcji eksploatacji i jednostki nadzorujące i wykonujące roboty mogły go otrzymać przed wyznaczonym terminem rozpoczęcia robót.

11. W regulaminie tymczasowym prowadzenia ruchu w czasie wykonywania robót, opracowanym według wskazówek zawartych w instrukcji R9 powinno m.in. być podane:
1) miejsce wykonywania robót, rodzaj robót oraz program wykonania;
2) w miarę potrzeby, podział na fazy oraz terminy rozpoczęcia i zakończenia robót i faz;
3) kolejność robót i ich koordynacja;
4) sposób prowadzenia ruchu i zapowiadania pociągów na posterunku ruchu i przyległych szlakach podczas wykonywania poszczególnych faz robót oraz zastosowania odpowiednich obostrzeń;
5) imiennie osoby odpowiedzialne za poszczególne roboty;
6) imiennie pracownicy nadzoru, z podaniem zakresu ich działania (sprawdzania, odbioru itp.).

12. W razie konieczności zwiększenia obsady pracowników na posterunku ruchu, z powodu zmiany sposobu obsługi w czasie robót w urządzeniach, naczelnik sekcji eksploatacji powinien wyznaczyć dodatkowych pracowników.


§ 13
Sposób postępowania w czasie prowadzenia robót

1. Naczelnik sekcji wydaje dyspozycje dotyczące robót i nadzoruje wszystkie roboty wykonywane przez pracowników obsługi technicznej, a szczególnie te, przy których występują wyłączenia zależności pomiędzy blokami, sygnałami, zwrotnicami itp.
Jeżeli naczelnik sekcji nie jest w stanie osobiście nadzorować tych robót, to może zlecić nadzorowanie innemu pracownikowi, upoważnionemu do samodzielnego wykonywania robót.

2. Robót obsługi technicznej urządzeń nie wolno przerwać przed przywróceniem naruszonych zależności i doprowadzeniem urządzeń do stanu zasadniczego.

3. Pracownicy obsługi technicznej lub inni pracownicy prowadzący roboty w urządzeniach mogą przestawiać zwrotnice, nastawiać semafory lub tarcze, zmieniać stan bloków oraz wykonywać takie czynności, które zmieniają stan albo działanie urządzeń sterowania ruchem kolejowym i urządzeń torowych, dopiero po uzyskaniu na to, w każdym oddzielnym przypadku, wyraźnej zgody dyżurnego ruchu, nastawniczego lub zwrotniczego.
O rozpoczęciu i zakończeniu takich czynności pracownik prowadzący lub wykonujący robotę powinien powiadomić dyżurnego ruchu, nastawniczego lub zwrotniczego.
W czasie jazdy pociągu należy wstrzymać prowadzenie robót w czynnych urządzeniach, które wchodzą w zależności z danym przebiegiem lub mogą wpłynąć na naruszenie zależności w nastawianym przebiegu.

4. Roboty w czynnych urządzeniach, związane ze zmianami istniejących zależności, mogą być wykonywane wyłącznie na podstawie przyjętego projektu technicznego. Jeżeli całość robót ze względu na ich powiązanie z robotami drogowymi wykonuje się w kilku fazach, to dla każdej z nich powinien być opracowany osobny projekt.

5. Prace przygotowawcze do przejścia z istniejącego stanu urządzeń na stan podany w dokumentacji powinny być tak zorganizowane, aby czas przejścia był jak najkrótszy.
W przełączeniu urządzeń musi brać udział naczelnik sekcji i mistrz automatyki. Jeśli ze względu na niewielki zakres robót termin przełączenia nie jest wyznaczony w regulaminie tymczasowym prowadzenia ruchu w czasie wykonywania robót lub w zarządzeniu zakładu infrastruktury kolejowej, to wyznacza go naczelnik sekcji eksploatacji.

6. Odcinki torów, po których nie można przejeżdżać, należy zabezpieczyć przez zamknięcie zwrotnic w położeniu ochronnym dla tych torów.
Jeżeli powyższego sposobu zabezpieczenia nie da się zastosować, należy wspomniane odcinki osłonić przenośnymi tarczami zatrzymania.

7. Jeżeli w torze zostanie wbudowany rozjazd, który można przejeżdżać tylko w jednym kierunku, to należy do czasu włączenia jego zwrotnicy w zależności, zamknąć ją w odpowiednim położeniu za pomocą zamka zwrotnicowego lub spony iglicowej w przypadkach podanych niżej w ust. 10.
Klucz od ww. zamknięcia przechowuje naczelnik sekcji eksploatacji.

8. Każdą zwrotnicę lub wykolejnicę wyłączoną z centralnego nastawiania należy wyposażyć w urządzenia do nastawiania ręcznego. W tym celu, w miejscu określonym regulaminem technicznym przechowuje się przeciwwagi. Wszystkie zwrotnice i wykolejnice wchodzące w drogi przebiegu, a nie posiadające wymaganego uzależnienia z nastawnicą i semaforami, należy wyposażyć w zamki zwrotnicowe lub wykolejnicowe.
Do kontroli prawidłowego nastawiania dróg przebiegu należy dla tych zwrotnic i wykolejnic urządzić w nastawni kluczową tablicę kontrolną z gniazdkami dla kluczy, kontrolującymi rejestry kluczy zarówno w odniesieniu do profilu jak i do wycięcia brody klucza.
Podobnie należy postępować za zwrotnicami nastawianymi ręcznie i ryglowanymi, jeżeli rygle tych zwrotnic mają być odłączone od nastawnicy.
Do czasu przywrócenia wymaganych zależności semaforów od zwrotnic należy wprowadzić ograniczenia prędkości pociągów odpowiednio do postanowień Instrukcji R1.

9. Jeżeli przy przebudowie urządzeń powstanie potrzeba przestawienia semafora, to w zależności od lokalnych możliwości, należy ustawić nowy semafor, a następnie skasować semafor stary. Na czas przełączenia tych semaforów należy ustawić przenośną tarczę zatrzymania. Zainteresowanych pracowników obsługi urządzeń srk należy o tym powiadomić osobnym zarządzeniem, a drużyny pociągowe rozkazem szczególnym zgodnie z postanowieniem Instrukcji R1.

10. Do miejscowego zabezpieczenia zwrotnic służy zamek zwrotnicowy i spona iglicowa. Unieruchamianie iglic zwrotnicowych za pomocą spony iglicowej - jest zamknięciem niewystarczającym dla uzyskania uzależnienia z semaforem. Sponę iglicową stosuje się gdy nie ma zamka zwrotnicowego lub gdy nie można go przytwierdzić.

11. Jeżeli zachodzi potrzeba wyjęcia jednej iglicy, to drugą iglicę należy zamknąć w położeniu dosuniętym do opornicy.

12. Jeżeli roboty mogą spowodować nieprawidłowe działanie samoczynnych semaforów odstępowych, wówczas prowadzący je, w zapisie w książce kontroli urządzeń powinien umieścić o tym informację i spowodować jazdę pociągów w odstępach posterunków następczych. O zakończeniu i sprawdzeniu robót prowadzący roboty powiadamia w najkrótszej drodze dyżurnego ruchu i dokonuje odpowiednich zapisów w książce kontroli urządzeń.
Jeżeli roboty są prowadzone w czynnych urządzeniach blokady samoczynnej, to prowadzącemu roboty nie wolno ich przerwać, dopóki nie zostaną przywrócone naruszone zależności, a urządzenia doprowadzone do stanu zasadniczego chyba, że regulamin tymczasowy prowadzenia ruchu w czasie wykonywania robót stanowi inaczej.

13. Dla przeprowadzenia napraw zamków zwrotnicowych i wykolejnic na bocznicy szlakowej, ładowni lub stacji technicznie zamkniętej, mistrz automatyki pobiera za pokwitowaniem z wyznaczonego posterunku ruchu potrzebne klucze oraz dokonuje odpowiedniego zapisu w książce kontroli urządzeń z określeniem w razie potrzeby koniecznych obostrzeń w prowadzeniu ruchu pociągów. Pobranymi kluczami od zwrotnic i wykolejnic posługuje się osobiście i nie może ich przekazywać innemu pracownikowi. W razie potrzeby miejsce robót należy osłonić odpowiednimi sygnałami. Po dokonaniu napraw lub innych zabiegów mistrz automatyki zwraca klucze za pokwitowaniem do wyznaczonego posterunku ruchu.


§ 14
Sposób postępowania po zakończeniu robót

1. Po zakończeniu wszelkiego rodzaju robót, podczas których nie były zmieniane zależności, prowadzący roboty lub automatyk po upewnieniu się, że urządzenia działają prawidłowo, powinien powiadomić o tym dyżurnego ruchu lub nastawniczego i odnotować to w książce kontroli urządzeń.

2. Jeżeli wskutek robót zostały wprowadzone zmiany w obsłudze, w działaniu lub w zależnościach, to sprawdzenie urządzeń powinien przeprowadzić naczelnik sekcji chyba, że do tego celu wyznaczono specjalną komisję odbiorczą.

3. Urządzenia po zakończeniu napraw głównych, przebudów lub budowy od podstaw podlegają nadzwyczajnemu sprawdzeniu zgodnie z postanowieniami §9.

4. O wprowadzonych zmianach w obsłudze i działaniu urządzeń naczelnik sekcji powinien powiadomić właściwych pracowników sekcji oraz pouczyć pełniących służbę dyżurnego ruchu i nastawniczych oraz dokonać odpowiednich zapisów w książce kontroli urządzeń; fakt pouczenia i przyjęcia do wiadomości zmian, zainteresowany pracownik obsługi potwierdza podpisem w książce kontroli urządzeń. W regulaminach technicznych dotyczących posterunków ruchu powinny być wprowadzone odpowiednie zmiany w trybie przewidzianym instrukcją o sporządzaniu regulaminów technicznych - R9.

5. Podstawą do przywrócenia normalnej prędkości ruchu pociągów lub do odwołania czasowo wprowadzonego - na okres trwania robót w urządzeniach srk - telefonicznego zapowiadania ruchu pociągów jest zapis w książce kontroli urządzeń o normalnym ich stanie i działaniu.