Rozdział 3
SPRAWDZANIE URZĄDZEŃ


§8 §9 §10 §11

§ 8
Ogólne zasady sprawdzania i diagnostyki urządzeń

1. Kontroler sprawdza stan i działanie urządzeń na zarządzenie dyrektora zakładu, według odrębnie ustalonego programu kontroli.

2. Podczas sprawdzania urządzeń kontroler powinien kontrolować umiejętność obsługiwania urządzeń przez pracowników obsługi oraz sprawdzać dbałość tych pracowników o obsługiwane urządzenia. Dbałość pracowników obsługi o urządzenia powinien również sprawdzać naczelnik sekcji i mistrz automatyki.

3. Naczelnik sekcji realizując zadania z tytułu kierowania i nadzoru nad eksploatacją urządzeń sprawdza i ocenia stan utrzymania:
1) urządzeń na posterunkach ruchu, w tym urządzeń zdalnego sterowania, na liniach magistralnych, pierwszorzędnych oraz na liniach, po których kursują pociągi pasażerskie - 1 raz na dwa miesiące, na pozostałych liniach 1 raz na pół roku,
2) samoczynnej blokady liniowej - 1 raz w kwartale,
3) urządzeń zabezpieczenia ruchu na przejazdach kolejowych i urządzeń ssp - 1 raz na pół roku.
W miarę możliwości, powyższe sprawdzenia należy przeprowadzać w czasie badań diagnostycznych lub zabiegów konserwacyjnych prowadzonych przez mistrza automatyki.

4. Sprawdzanie stanu utrzymania urządzeń przez naczelnika sekcji powinno obejmować przede wszystkim:
1) ocenę wykonanych zabiegów obsługi technicznej;
2) stan zamknięć, plomb na urządzeniach oraz stan liczników;
3) analizę usterek oraz zapisów pracowników obsługi i obsługi technicznej w książkach kontroli urządzeń.

5. Naczelnik sekcji, podczas jazdy kontrolnej w kabinie maszynisty, sprawdza widoczność sygnałów i wskaźników oraz działanie urządzeń kontroli prowadzenia pociągu (np. shp) 1 raz na pół roku, przy czym na liniach wyposażonych w sygnalizatory kształtowe, jedną jazdę kontrolną w roku należy przeprowadzić w porze nocnej (od zmierzchu do świtu). Terminy jazd kontrolnych należy uzgodnić z naczelnikiem sekcji diagnostyki w taki sposób, aby w pierwszym i trzecim kwartale jazdę kontrolną wykonał naczelnik sekcji a w drugim i czwartym diagnosta. Z przeprowadzonej jazdy kontrolnej należy sporządzić protokół zgodnie z załącznikiem nr 6.

6. Szczegółowe badania i ocenę stanu technicznego urządzeń prowadzi diagnosta. Planowe czynności diagnostyczne wykonywane są przez diagnostów według harmonogramu badań diagnostycznych.

7. Sprawdzanie urządzeń oraz badania diagnostyczne należy przeprowadzać tak, aby w miarę możliwości nie wprowadzać zakłóceń w ruchu pociągów.

8. Sprawdzanie urządzeń, badania diagnostyczne oraz komisyjne badanie rozjazdów powinno być odnotowane w książce kontroli urządzeń. W książce tej należy zapisać polecenie usunięcia zauważonych niedociągnięć w terminie wyznaczonym przez sprawdzającego jeżeli nie został sporządzony osobny protokół pokontrolny lub protokół badania diagnostycznego.

9. Przed przystąpieniem do sprawdzania lub badania diagnostycznego czynnych urządzeń pracownik powinien uzyskać zgodę dyżurnego ruchu, poczynić odpowiednie zapisy w książce kontroli urządzeń oraz upewnić się o dokonaniu potrzebnych zapisów i wprowadzeniu wymaganych obostrzeń przez pracowników obsługi.

10. W czasie sprawdzania urządzeń należy w uzasadnionych przypadkach sprawdzić doraźnie umiejętności pracowników obsługi technicznej w zakresie znajomości urządzeń, a pracowników obsługi w zakresie przepisowego ich obsługiwania.


§ 9
Nadzwyczajne sprawdzanie urządzeń

1. Nadzwyczajne sprawdzenia urządzeń wykonuje się po ukończeniu budowy urządzeń nowych, jak również po ukończeniu przebudowy albo uzupełnieniu urządzeń istniejących w celu ich odbioru i uruchomienia. Szczegółowy sposób postępowania w tych przypadkach określają "Wytyczne odbioru oraz przekazywania do eksploatacji urządzeń sterowania ruchem kolejowym (WOT-E12)". Nadzwyczajne sprawdzenie urządzeń może być również dokonane na specjalne zarządzenie, w którym powinien być określony zakres sprawdzenia.

2. W ramach nadzwyczajnego sprawdzania urządzeń badania diagnostyczne wykonuje sekcja diagnostyki lub wyspecjalizowana jednostka spoza PKP.

3. Przedsiębiorstwa spoza PKP, po zakończeniu robót budowy lub przebudowy i po ich szczegółowym sprawdzeniu we własnym zakresie, w razie pozytywnego wyniku sprawdzeń - powiadamiają pisemnie zleceniodawcę o przygotowaniu urządzeń do odbioru technicznego i przekazania ich do eksploatacji.

4. W ramach przygotowań do uruchomienia urządzeń zakład infrastruktury kolejowej powinien zapewnić przeszkolenie i przeegzaminowanie pracowników wyznaczonych do obsługi i obsługi technicznej nowych urządzeń i opracować regulamin techniczny posterunku ruchu lub uaktualnić regulamin istniejący.

5. Przy powoływaniu komisji technicznego odbioru należy przestrzegać następujących zasad:
1) odbioru technicznego urządzeń dokonuje komisja powołana przez dyrektora zakładu na wniosek naczelnika działu automatyki w uzgodnieniu z naczelnikiem działu inżynierii ruchu;
2) w skład komisji odbioru technicznego wchodzą przedstawiciele wykonawcy oraz zainteresowanych sekcji zakładu infrastruktury kolejowej i innych jednostek organizacyjnych a w razie potrzeby przedstawiciele administracji terenowej; przewodniczący i członkowie komisji powinni posiadać kwalifikacje zawodowe gwarantujące właściwą ocenę techniczną odbieranych urządzeń i ocenę ich gotowości do uruchomienia;
3) wynik odbioru technicznego i sprawdzenia urządzeń komisja, o której mowa w pkt. 1, zamieszcza w protokole i we wniosku końcowym stwierdzenie czy urządzenia mogą być przekazane do eksploatacji;
4) powołujący komisję odbioru technicznego może upoważnić jej przewodniczącego do przekazania urządzeń do eksploatacji bezpośrednio po zakończeniu odbioru technicznego.

6. Przekazanie urządzeń do eksploatacji może nastąpić po uzyskaniu pozytywnego wyniku odbioru technicznego i stwierdzeniu, że urządzenia są zgodne z dokumentacją, że przeszkolono pracowników obsługi i obsługi technicznej, oraz że regulaminy techniczne posterunku ruchu są aktualne i zatwierdzone.
W telegramie zarządzającym przekazanie urządzeń do eksploatacji podpisanym przez przewodniczącego komisji odbioru technicznego (jeżeli został do tego upoważniony) lub naczelnika działu inżynierii ruchu, w porozumieniu z naczelnikiem działu automatyki, poza ww. stwierdzeniami należy podać:
1) nazwę posterunku ruchu, rodzaj uruchamianych urządzeń, przedmiot i zakres przełączenia;
2) termin przekazania urządzeń do eksploatacji;
3) sposób prowadzenia ruchu podczas przełączania urządzeń oraz rodzaj koniecznych obostrzeń (o ile nie został opracowany oddzielny regulamin);
4) zobowiązanie adresatów do podania treści telegramu do wiadomości zainteresowanym pracownikom.

7. Telegram zarządzający przekazanie urządzeń do eksploatacji powinien być wysłany z takim wyliczeniem, aby dotarł do adresatów przed terminem uruchomienia urządzeń i adresowany do:
1) naczelnika sekcji eksploatacji, na obszarze której będą uruchamiane urządzenia oraz naczelników sąsiednich sekcji eksploatacji i sekcji eksploatacji wyznaczonych do wydawania rozkazów dla pociągów kursujących na tej linii;
2) jednostek i komórek wykonawczych zainteresowanych procesem przekazania urządzeń do eksploatacji;
3) jednostki prowadzącej i odbierającej budowę urządzeń.

8. O fakcie przekazania urządzeń do eksploatacji nadaje się telegram podpisany przez przewodniczącego komisji. Telegram ten jest adresowany do tych samych jednostek jak w punkcie 7.

9. Komisja przekazująca urządzenia do eksploatacji powinna wyznaczyć odpowiedni okres próbny dla ich eksploatacji oraz określić potrzebę i rodzaj obostrzeń, które mają w tym okresie obowiązywać.

10. Powyższe postanowienia odnoszą się do wszystkich robót powodujących zmiany w istniejących urządzeniach.

11. Przy oddawaniu do eksploatacji obiektów inwestycyjnych należy, niezależnie od powyższych postanowień, stosować się do obowiązujących oddzielnych zarządzeń dotyczących inwestycji.


§ 10
Książka kontroli urządzeń sterowania ruchem kolejowym

1. W każdej nastawni, szafie aparatowej (kontenerze) sbl oraz na przejeździe kolejowym powinna się znajdować książka kontroli urządzeń sterowania ruchem kolejowym w formie odpowiedniego dokumentu pisanego (załącznik 4) lub programu komputerowego.

2. Książka kontroli urządzeń zawiera "Wykaz pracowników, upoważnionych do samodzielnego usuwania usterek i prowadzenia robót w czynnych urządzeniach, zamykanych i plombowanych w obrębie posterunku ruchu wymienionego na stronie tytułowej" - tabela A oraz "Wykaz monterów, upoważnionych do prowadzenia robót związanych z naprawą i regulacją działania iglic zwrotnicowych i ich osprzętu w obrębie posterunku wymienionego na stronie tytułowej" - tabela B.

3. W części I książki kontroli urządzeń należy odnotowywać rodzaje przeszkód lub uszkodzeń w działaniu urządzeń, przyczyny ich powstania i roboty związane z ich usunięciem oraz zdjęcie i założenie plomb, wprowadzenie i odwołanie obostrzeń z powodu tych przeszkód lub uszkodzeń. W części II należy prowadzić zapisy o wykonanych robotach, tymczasowo wprowadzonych zmianach i sprawdzeniach urządzeń oraz o wprowadzeniu i odwołaniu obostrzeń z powodu robót, sprawdzeń i zmian w urządzeniach.

4. Książki kontroli urządzeń nie można wynosić z pomieszczenia nastawni ani zabierać z szafy aparatowej (kontenera) sbl lub z przejazdu aż do jej zakończenia. Zakończone książki naczelnik sekcji przechowuje w swojej siedzibie przez okres 1 roku.

5. Zapisy dotyczące nieprawidłowości w działaniu urządzeń ssp należy prowadzić w książce kontroli urządzeń nastawni, na której znajduje się urządzenie zdalnej kontroli (powtarzacz) ssp. Zapisy o zabiegach obsługi technicznej należy sporządzać w książce kontroli urządzeń na przejeździe kolejowym.

6. Zapisy dotyczące urządzeń zabezpieczenia ruchu na przejeździe obsługiwanym z nastawni należy prowadzić w książce kontroli urządzeń tej nastawni. W przypadku przejazdów obsługiwanych z odległości można stosować zasady zapisów określone w ust. 3.

7. Za właściwe prowadzenie książki kontroli na nastawni dysponującej i posterunku odstępowym odpowiedzialni są dyżurni ruchu, zaś na nastawni wykonawczej - nastawniczowie. Zapisy w książce kontroli urządzeń dokonywane przez pracowników obsługi i obsługi technicznej muszą być czytelne i merytorycznie odpowiadać treści nagłówka (według wzorów podanych w załączniku 4) lub postanowień instrukcji obsługi programu komputerowego - dokonujący zapisu winien potwierdzić go własnoręcznym podpisem wraz z podaniem stanowiska; pracownicy upoważnieni do posiadania kluczy i plombownicy winni podawać oznaczenie i numer plombownicy. Przed otwarciem kłódek (zamknięć) i zdjęciem plomb, jak również przed rozpoczęciem robót utrzymania, diagnostyki i przebudowy urządzeń, pracownik do tego upoważniony powinien dokonać zapisu określając miejsce, rodzaj oraz czas rozpoczęcia robót, jak również potrzebę i rodzaj obostrzeń w prowadzeniu ruchu i obsłudze.

8. Prawo osądzania czy w czasie prowadzenia robót, usuwania usterek lub diagnozowania urządzeń mogą one być podstawą do prowadzenia ruchu czy też należy wprowadzić obostrzone zasady w jego prowadzeniu lub w obsłudze urządzeń mają naczelnik sekcji, mistrz automatyki, automatyk i diagnosta posiadający plombownicę. Przy prowadzeniu robót, przy których konieczne jest otwieranie urządzeń lub zdejmowanie plomb, przez upoważnionych pracowników uprawnionych przedsiębiorstw lub zakładów spoza PKP oraz przez pracowników sekcji utrzymania i sekcji telekomunikacji, bezwzględnie powinno być wprowadzone telefoniczne zapowiadanie ruchu pociągów i zamawianie dróg przebiegów z jednoczesnym prowadzeniem książki przebiegów w pełnym zakresie.

9. Przy prowadzeniu robót w sieci powrotnej trakcyjnej (w izolowanych lub wyposażonych w obwody bezzłączowe torach, rozjazdach i skrzyżowaniach) oraz w urządzeniach zasilających (przyłącza, rozdzielnie i siłownie w nastawniach, szafy zasilające blokadę samoczynną i przyłącza zasilające urządzenia samoczynnej sygnalizacji przejazdowej), w zależności od zakresu zamierzonych prac i ich wpływu na prawidłowość działania urządzeń, prowadzący roboty przed przystąpieniem do nich powinien powiadomić właściwego naczelnika sekcji, a w przypadku jego nieobecności - mistrza automatyki. Pracownicy ci, w miarę potrzeby, wprowadzają odpowiednie obostrzenia w prowadzeniu ruchu pociągów oraz udzielają wskazówek w celu niedopuszczenia do powstania usterek w działaniu urządzeń.

10. Zapisy o wprowadzonych obostrzeniach w prowadzeniu ruchu pociągów w związku z wykonywaniem robót lub uchylaniu zamknięć i zdejmowaniu plomb powinny być również dokonywane przez pracowników obsługi w książce przebiegów lub dzienniku ruchu (dopuszcza się formę zapisu komputerowego) znajdujących się w tej nastawni, w której będą wykonywane roboty lub uchylane zamknięcia i zdejmowane plomby, o ile jest wymagane wprowadzenie obostrzeń w prowadzeniu ruchu.

11. Zapisy poczynione w książce kontroli urządzeń nastawni dysponującej powinien przyjąć do wiadomości dyżurny ruchu, potwierdzając to swoim podpisem, w nastawni wykonawczej - nastawniczy po uzyskaniu zgody dyżurnego ruchu, na posterunku odstępowym - dyżurny ruchu, po uprzednim uzyskaniu zgody obydwóch dyżurnych ruchu sąsiednich posterunków zapowiadawczych. Nastawniczy i dyżurny ruchu posterunku odstępowego o zgodzie dyżurnych ruchu nastawni dysponujących robi wzmiankę przy swoim podpisie.

12. Po ukończeniu robót i sprawdzeniu prawidłowości działania urządzeń automatyk prowadzący roboty dokonuje w książce kontroli urządzeń zapisu potwierdzając swoim podpisem prawidłowość działania urządzeń, ich zamknięcie i zaplombowanie oraz określa odwołanie lub ewentualnie kontynuowanie obostrzeń. Zapis ten powinien przyjąć do wiadomości i potwierdzić to swoim podpisem dyżurny ruchu bądź nastawniczy, zapisując jednocześnie w książce kontroli urządzeń godzinę odwołania wprowadzonych uprzednio obostrzeń. W przypadku prac prowadzonych w szafach aparatowych (kontenerach) sbl lub ssp na szlaku dopuszcza się przekazanie ww. informacji za pomocą urządzeń łączności. W tym przypadku automatyk prowadzący roboty dyktuje dyżurnemu ruchu treść zapisu dokonanego w książce kontroli urządzeń znajdującej się w szafie aparatowej (kontenerze) sbl lub ssp, a dyżurny tę samą treść wpisuje do książki kontroli urządzeń znajdującej się na nastawni. Oba zapisy powinny posiadać adnotacje o przekazującym i przyjmującym informacje.

13. Pracownik usuwający usterkę dokonuje zapisów w książce kontroli urządzeń w tej nastawni, w której prowadzi roboty, nawet i w tych przypadkach, gdy usterka powoduje przeszkody i w innych nastawniach.

14. Pracownik obsługi technicznej może zdjąć plomby, otworzyć kłódki i przystąpić do wykonywania robót dopiero wtedy, gdy wykona przepisowy zapis i otrzyma pozwolenie, w formie zapisu w książce kontroli urządzeń, od pracownika obsługującego urządzenia w danej nastawni. Jeżeli roboty mają być wykonane w nastawni wykonawczej lub na posterunku odstępowym a ich zakres wymaga pozwolenia dyżurnego ruchu, to nastawniczemu (dyżurnemu ruchu posterunku odstępowego) nie wolno zezwolić na rozpoczęcie robót przed uzyskaniem zgody od dyżurnego(ych) ruchu nastawni dysponującej. Dyżurny ruchu nastawni dysponującej zapisuje w odpowiednich książkach prowadzenia ruchu wydane zezwolenie tylko w tym przypadku, gdy zakres robót wymaga wprowadzenia obostrzeń w ruchu pociągów.

15. Jeżeli roboty mają być wykonywane na nastawni obiektu zdalnie sterowanego, to każdorazowo na ich rozpoczęcie jest wymagane uzyskanie pozwolenia dyżurnego ruchu odcinkowego, któremu podlega ta nastawnia. Pozwolenie to oraz zgłoszenie ukończenia robót może być udzielone za pomocą urządzeń łączności, przy czym odpowiednie zapisy w książkach kontroli urządzeń w nastawniach zdalnego sterowania i obiektu zdalnie sterowanego powinny być dokonane zgodnie z zasadami podanymi w ust. 10.

16. Jeżeli w czasie robót następuje zmiana pracownika obsługi, to pracownik przekazujący powinien zapoznać zmiennika z wpływem prowadzonych prac na sposób obsługi urządzeń, wprowadzonymi obostrzeniami w ruchu oraz zmianami w zależnościach i działaniu urządzeń; pracownik przyjmujący powinien podpisać odnośne zapisy w książce kontroli urządzeń.

17. Wprowadzony w książce kontroli urządzeń zapis o zmianach w działaniu urządzeń, ich obsłudze lub zależnościach, powinni przyjąć do wiadomości i podpisać wszyscy zainteresowani pracownicy obsługujący urządzenia w danej nastawni.

18. Gdy pracownik obsługi dokona zapisu o usterce, której usunięcie nie wymaga zdejmowania z urządzeń plomb lub otwierania kłódek, do usunięcia usterki można przystąpić bez dokonywania zapisu, jeśli nie są wymagane dodatkowe obostrzenia w ruchu pociągów lub nie zostaną naruszone istniejące zależności. Opisane wyżej postępowanie dopuszcza się również podczas usuwania usterek w urządzeniach samoczynnej blokady liniowej, samoczynnej sygnalizacji przejazdowej oraz urządzeń kontroli prowadzenia pociągów. O fakcie przystąpienia do usuwania usterki należy powiadomić dyżurnego ruchu.

19. O każdej odnotowanej usterce, pracownik obsługi technicznej powinien sporządzić zapis, wyjaśniający przyczyny powstania i sposób usunięcia usterki. Zapisy dokonane na nastawni wykonawczej powinny być powtórzone w skróconej formie na nastawni dysponującej po telefonicznym przekazaniu ich treści przez nastawniczego.

20. W przypadku prowadzenia robót przez uprawnione przedsiębiorstwa spoza PKP, upoważniony pracownik tego przedsiębiorstwa ma obowiązek dokonywania zapisów w książce kontroli urządzeń w ten sam sposób, co pracownicy obsługi technicznej.

21. W przypadku prowadzenia robót w teletechnicznych trasach napowietrznych lub w kablach, w których znajdują się obwody blokady liniowej, kierujący robotami powinien spowodować wprowadzenie telefonicznego zapowiadania ruchu pociągów. Zapis lub zgłoszenie o zakończeniu robót jest podstawą do odwołania telefonicznego zapowiadania ruchu pociągów w każdym kierunku przy prawidłowym działaniu blokady liniowej.

22. Jeżeli roboty torowe prowadzone są w pobliżu urządzeń podanych w załączniku 3, to w książce kontroli urządzeń należy ten fakt odnotować z podaniem czasu trwania robót i określeniem, przy których urządzeniach oddziaływania pociągów będą prowadzone roboty. W czasie wykonywania robót torowych na torach i rozjazdach izolowanych lub wyposażonych w obwody bezzłączowe oraz na szynach izolowanych z przyciskiem szynowym, należy roboty te prowadzić w taki sposób, aby nie powodować metalicznego zwierania toków szyn, złączy izolowanych, linek połączeniowych dławików torowych itp.

23. Po zakończenia prac na przejeździe kolejowym zapisu w książce kontroli urządzeń dokonuje automatyk na posterunku ruchu lub na przejeździe, w zależności od tego gdzie odbyła się naprawa. W przypadku telefonicznego lub radiotelefonicznego zgłoszenia usunięcia usterki przez automatyka zapisu w książce na posterunku dokonuje pracownik obsługi.

24. Przed rozpoczęciem robót przy zamknięciach nastawczych, uprawnieni pracownicy sekcji eksploatacji lub utrzymania (podani w tabeli B na odwrotnej stronie karty tytułowej książki kontroli urządzeń) dokonują zapisu w tej książce, podając:
1) rodzaj robót,
2) rodzaj obostrzeń w prowadzeniu ruchu, jak np. zmniejszenie prędkości, dozorowanie zwrotnic na miejscu itp.,
3) termin zakończenia robót.

25. Po ukończeniu robót w rozjazdach wyposażonych w urządzenia kontroli iglic lub ryglowanych, działanie należy sprawdzić w obecności automatyka.

26. O każdym przypadku rozprucia zwrotnicy należy natychmiast powiadomić toromistrza. Każda rozpruta zwrotnica niezależnie od tego, że w wyniku oględzin pracownik obsługi dopuścił po niej jazdę pociągów lub taboru, powinna być w trybie natychmiastowym sprawdzona przez uprawnionego pracownika, wpisanego do tabeli B na odwrotnej stronie karty tytułowej książki kontroli urządzeń, wynik tego sprawdzenia powinien być odnotowany w dzienniku oględzin rozjazdów.

27. Każdorazowo, fakt zdjęcia plomby i użycia urządzeń zastępczych, należy odnotować w książce kontroli urządzeń. Jeżeli powoduje to konieczność wprowadzenia obostrzeń należy o tym fakcie niezwłocznie powiadomić mistrza automatyki w godzinach jego pracy, a poza regulaminowymi godzinami jego pracy należy powiadomić automatyka dyżurującego. Jeżeli obostrzenia nie są wymagane mistrza automatyki należy powiadomić w regulaminowych godzinach jego pracy.


§ 11
Książka urządzeń sterowania ruchem kolejowym

1. Książkę urządzeń sterowania ruchem kolejowym prowadzi się dla każdego posterunku ruchu i szlaku wyposażonych w urządzenia sterowania ruchem kolejowym. Wzór strony tytułowej książki podano w załączniku 5.
Książka przechowywana jest w dziale automatyki. Składa się ona z 2 części: w pierwszej prowadzi się ogólną ewidencję urządzeń, a w drugiej naczelnik działu wpisuje wnioski w sprawie uzupełnień, przebudowy i napraw głównych urządzeń sterowania ruchem kolejowym oraz adnotacje o przeprowadzonych badaniach diagnostycznych.

2. Do książki tej należy załączyć: pełną dokumentację techniczną urządzeń sterowania ruchem kolejowym (1 komplet dla całego posterunku ruchu lub szlaku) oraz protokoły z badań diagnostycznych i protokoły z nadzwyczajnych sprawdzań urządzeń.
Należy również dołączyć do tej książki tekst specjalnych postanowień, dotyczących obsługi i obsługi technicznej urządzeń, jeżeli obsługa lub obsługa techniczna wymagają spełnienia warunków nie objętych przepisami lub instrukcjami. Za aktualność i kompletność książki i załączników odpowiada naczelnik działu automatyki.