§4
1. Dekoracia roślinna powinna harmonizować z otoczeniem i odznaczać się prostą kompozycją. Dekoracię roślinną należy umieszczać w zasadzie w miejscach najbardziej widocznych.
2. Przy wyborze miejsc pod urządzenia dekoracyjne na peronach . i między peronami należy brać pod uwagę szerokość peronów i stosować się ściśle do lokalnych potrzeb i wygody podróżnych. Tereny dalsze, poza zasięgiem dostępu publiczności, jednak znajdujące się w obrębie dworca (ze szczególnym uwzględnieniem mieisc widocznych z okien pociągów), powinny być ukwiecone tylko wtedy, jeśli na to pozwalają warunki i to w drugiej kolejności. Na tych terenach wskazane jest stosowanie trawników oraz grup lub pojedynczych drzew i krzewów ozdobnych.
§5
1. Założenie nowej zieleni lub
uporządkowanie starych terenów powinno być wykonane na
podstawie uprzednio opracowanego projektu.
Do sporządzenia projektu niezbędny jest plan sytuacyjny terenu.
Plan sytuacyjny musi obejmować większą przestrzeń
(przynajmniej na całej długości perenów) z uwzględnieniem
tych wszystkich terenów i obiektów, które ewentualnie mogą
być w przyszłości zajęte również pod urządzenia
dekoracyjne albo też mają wpływ na te urządzenia.
Na części planu sytuacyjnego, dotyczącej projektowanej zieleni
i najbliższego otoczenia, należy uwidocznić następujące
szczegóły stanu istniejącego:
1) budynki oraz wszelkie inne
urządzenia kolejowe, jak również rosnące już drzewa, krzewy
itp., znajdujące 'się na terenach przeznaczonych pod
urządzenia dekoracyjne,
2) wejścia i wyjścia z budynków,
peronów i dojścia do urządzeń,
3) okna poczekalni i innych
pomieszczeń z widokiem dla publiczności na otaczający teren,
4) dojścia dla publiczności od
strony dojazdu i sam dojazd od strony miasta lub ulicy (drogi),
5) rodzaj i wysokość istniejących
ogrodzeń,
6) kierunek najsilniejszych i
najczęściej wiejących wiatrów,
7) kierunek linii lub szlaku, z
oznaczeniem stacji początkowej i końcowej,
8) kierunek północny (ważne ze
względu na dobór roślin),
9) podziałka,
10) rodzaj gleby, podglebia i podłoża
należy podać opisowo.
2. Jeżeli teren nie jest równy (poziomy), to oprócz olanu sytuacyjnego należy sporządzić jeden lub kilka profili terenu w miejscach charakterystycznych lub nanieść na plan również warstwice. Przy oznaczaniu na planie poszczególnych elementów terenu i dekoracji można posługiwać się ogólnie przyjętymi znakami (patrz rys. 1).
§6
1. Przy projektowaniu i urządzaniu terenów zielonych należy rozróżniać drogi docelowe i spacerowe. Drogi docelowe, jako intensywniej wykorzystywane, powinny mieć nawierzchnię żwirowaną, a najlepiej twardą (smołospoinową, asfaltową, płytową, klinkierową). Drogi spacerowe mają zastosowanie przeważnie na większych obiektach zieleni. W parkach i na zieleńcach przystacyjnych drogi te powinny mieć nawierzchnię również żwirowaną lub umocnioną drobnym gruzem ceglanym. W sporadycznych przypadkach można urządzać nawet drogi ziemne (uwałowane).
2. Spadki poprzeczne dróg i placów,
służące do odprowadzenia wody, mogą być jednostronne (przy
budynkach, aby woda nie wpływała do piwnic i fundamentów) lub
dwustronne. Wielkość spadku poprzecznego w zależności od
rodzaju nawierzchni drogi powinna wynosić:
1) na drogach nawierzchni żwirowej i
żwirowo-tłuczniowej 3 - 5 %
2) na drogach o nawierzchni
brukowanej kostką 2 - 3 %
3) na drogach o nawierzchni
smołospoinowej, asfaltowej, płytowanej i betonowej 1 - 2%
Spadki podłużne drogi mogą wynosić przeciętnie 2 - 5 %
3. Wodę odprowadzoną z dróg należy kierować nie do kanalizacji, lecz sączkami lub innym sposobem do gleby w celu nawodnienia trawników, krzewów, żywopłotów, drzew itp.
4. Do umocnienia krawędzi pobudowanych dróg i placów najlepiej nadają się krawężniki betonowe o wym. 5 cm X 30 cm x X 50 cm, wystające do 5 cm nad powierzchnię.
5. Do budowy schodów i murków używa
się:
1) kamieni naturalnych, które są
bardziej trwałe i lepiej harmonizują z otoczeniem ogrodowym,
2) kamieni sztucznych (pustaki, bloki
i płyty z betonu, lub gruzobetonu, oraz cegły). (Rysunki 2, 3,
4, 5, 6, 7 - dotyczą murków kwiatowych, rysunek 8 - dotyczy
schodów ogrodowych).
6. Ogrodzenie większych powierzchni terenów
zielonych, a więc parków i skwerków, znajdujących się na
terenach stacyjnych itp., jeżeli nie jest wykonane w postaci
żywopłotów, należy wykonywać zasadniczo z gotowych
elementów.
Dla zwiększenia efektów i spełnienia przeznaczonej roli
urządzane zieleńce mogą być wyposażone: w pergole,
brodzianki, trejaże, ogrodowe kubły kwiatowe oraz w altany i
wodotryski.
§8
Dla estetyki budynków i innych obiektów kolejowych należy
stosować skrzynki okienne, kosze wiszące, stojaki itp. w
sposób następujący:
1) skrzynki okienne należy umieszczać
tam, gdzie względy estetyki wymagają tego i zapewnione są
możliwości odpowiedniego podlewania i utrzymania materiału
roślinnego; nie należy ich umieszczać na estetycznie
wykonanych elewacjach budynków, gdyż b. często na skutek
niedbałej pielęgnacji i podlewania roślin powstają brudne
zacieki na ścianach.
2) skrzynki okienne szerokości 20 cm
i głębokości 15 - 18 cm powinny być pomalowane na kolor
zielony, bez dodatkowych ozdób.
3) do dekoracji peronów krytych
powinny być używane kosze wiszące i stojaki o wytrzymałej,
lecz lekkiej konstrukcji, przy czym kolor ich i kształt powinien
być dostosowany do otoczenia. Kosze te należy umieszczać na
wysokości 2,00 - 2,20 m nad ziemią i powinny być umocowane w
sposób umożliwiający łatwy dostęp przy podlewaniu, a także
zdjęcie do zdeponowania na okres zimy. Kosze mogą być
przyczepiane do słupów peronów z boku lub wokół słupów,
jak również umieszczane na nieużytecznych, a znajdujących
się w murach budynków wspornikach po lampach gazowych i
naftowych. W sposób podobny mogą być również przyozdabiane
znajdujące się w pobliżu dekorowanych obiektów kolejowych
słupy kamienne, kolumny, balustrady itp.
§9
Kopce ziemne przy kozłach oporowych, widoczne z peronów lub z pociągów, powinny być w miarę możności przyozdabiane zielenią lub kwiatami. Najodpowiedniejsze jest obsianie kopców mieszanką traw przystosowanych do gleb suchych (w miejscach słonecznych).
§10
Rozmieszczanie drzew i krzewów (więźba, odstęp, rozstaw)
powinno być oparte na założeniach opracowanego planu.
Przy typie parkowym nasadzeń stosuje się solitery lub grupy
roślin jako poszczególne elementy kompozycyjne. Należy
przestrzegać, ażeby rozmieszczanie ich nie było za gęste.
Przy typie leśnym stosuje się zagajenia zwarte, zalesienia
pasowe lub zalesienia nieforemne, przy czym rozmieszczanie
roślin należy stosować w zależności od ich gatunków.
§11
1. Krzewy stosu ie się do nasadzeń
rzędowych (żywopłoty), grupowych i soliterowych, jak:
1) żywopłoty ozdobne niskie, jako
obrzeżenia trawników, ścieżek lub dróżek, doprowadzających
do różnych punktów na stacjach itp.,
2) żywopłoty wysokie osłaniające,
które mają za zadanie zakrywanie lub maskowanie obiektów
szpecących tereny w obszarze kolejowym,
3) pnącza, a zwłaszcza wina
samoczepne, clematisy wielkokwiatowe (C. Jacmanii L.), róże
pnące, szczególnie kwitnące przez długi okres lata i jesieni
i inne krzewy. Pnączy nie należy rozmieszczać szeregowo w
równych odstępach wzdłuż budynków, lecz sadzić je
pojedynczo lub grupami,
4) róże do obsadzania trwałych
rabat kwiatowych, jak również wolnych skrawków ziemi.
2. Pnącza, o których mowa w ust. 1 pkt. 3), mają zastosowanie nie tylko w charakterze roślin zakrywających szpetne obiekty, ale służą również jako elementy wzbogacające ogólną dekoracię terenów kolejowych, podkreślając przy tym estetyczny wygląd elewacji budynków itp.
§12
1. Drzewa liściaste rozmieszcza się
pojedynczo albo też w grupach o odstępach pozwalających na
pełny, swobodny rozwój korony.
Stosuje się między nimi odstępy czterech wielkości 5, 10, 16
i 20 m.
2. Grupy mogą składać się z kilku (zwykle 3 - 5) drzew jednego gatunku, sadzonych w odległości 1 do 3 m lub nawet w jednym dole co 0,5 m (młode bez korony) w celu utworzenia jednej złożonej bryły.
3. Drzew i krzewów iglastych nigdy nie należy sadzić blisko liściastych, szczególnie szybko rosnących jak topole, brzozy itp., lecz zawsze poza obrębem zasięgu ich korony (czasem korzeni w wieku dojrzałym). Odstępy pomiędzy drzewami iglastymi mogą i powinny być znacznie mniejsze niż między liściastymi, tym bardziej, że można je w późniejszym wieku nawet parokrotnie rozsadzić (z wyjątkiem sosen, modrzewi i większości jałowców).
4. Przy lokalizowaniu nasadzeń drzew należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności, mogące ograniczyć ich rozwój ze względu na zasłanianie widoczności linii, sygnałów itp. i rozmieszczać je stosownie do właściwych form pokrojowych.
5. Pora sadzenia drzew i krzewów
uzależniona jest od dwóch czynników: przyrodniczego i
organizacyjnego, przy czym czynnik przyrodniczy jest zawsze
decydujący. Okresy sadzenia drzew i krzewów są następujące:
późno-letni, jesienny i wiosenny.
Okres późno-letni sadzenia trwa mniej więcej od połowy
sierpnia do początku września (dla iglastych), okres jesienny
(październik, listopad) - trwa przeciętnie około 5 tygodni, a
wiosenny - przeciętnie około 3 tygodni i jest
najodpowiedniejszy do sadzenia wszystkich liściastych.
6. Drzewa sadzone z bryłami korzeniowymi
można w zasadzie sadzić o każdej porze.
Drzewa i krzewy iglaste najłatwiej przyjmują się w okresie
pojawienia się nowego przyrostu (nigdy natomiast jeżeli
przyrosty osiągnęły już parocentymetrową długość), co
wiosną wypada zwykle w końcu kwietnia, początku maja.
Drzew iglastych nie należy sadzić w okresie późno-jesiennym,
ponieważ dają duży procent wypadów.
7. Byliny należy sadzić w takich
odstępach, ażeby w zależności od siły rozrastania się
poszczególnych roślin, zapewnić silniejszej i słabszej
roślinie, rosnącej w bezpośrednim sąsiedztwie, maximum
najlepszych warunków koniecznych do ich pełnego rozwoju.
Porą sadzenia bylin na wiosnę jest kwiecień, a dla roślin
kwitnących jesienią pierwsza połowa maja. Drugi okres dla
wszystkich gatunków kwitnących wiosną i latem - to sierpień i
wrzesień. Byliny sadzone w tym czasie powinny się zakorzenić
przed mrozami. Sadzenie bylin w późniejszym terminie nie jest
wskazane. Byliny cebulkowe sadzi się głównie na jesieni od
połowy sierpnia, a większość w końcu września i początku
października.
§13
1. Celem osiąpnięcia maximum efektów dekoracyinych należy stosować kwietniki w formie plam i wstęg, zwanych rabatami (długie wąskie lub szersze pasy), szczególnie efektownie wyglądających wzdłuż trawników peronowych, oraz o różnych zarysach geometrycznych, opartych na kątach prostych, ostrych, rozwartych i łukach, odpowiednio dostosowanych do otoczenia i miejscowych warunków powierzchniowych.
2. Kwietniki dywanowe są pracochłonne i bardzo kosztowne w produkcji i utrzymaniu; mogą mieć one zastosowanie w wyjątkowych przypadkach przy wykorzystaniu niewielkich skrawków powierzchniowych, szczególnie na silnie rozbudowanych stacjach węzłowych, pozbawionych możliwości zakładania innych dekoracji roślinnych.
3. Normy i odległości sadzenia różnych gatunków roślin kwitnących jednorocznych i dwuletnich należy stosować według tabeli "Gęstości sadzenia roślin kwietnikowych" (rys. Nr 12, 13 i 14).
4. Głównym okresem sadzenia wszystkich
roślin kwiatowych jest miesiąc maj.
W związku z przymrozkami występującymi w tym czasie (maj,
czerwiec) należy mieć zawsze pewną rezerwę materiału
roślinnego, wysianego w późniejszym terminie, ażeby powstałe
ewentualne szkody na skutek przymrozków można było
uzupełnić.
§14
1. Trawnik należy zakładać tylko na dobrej glebie, którą trzeba przygotować możliwie jak najstaranniej. Na ziemiach bardzo lekkich i pozbawionych wilgoci należy dać odpowiednią ilość gliny i próchnicy (gleby gliniaste i) i odwrotnie, na glebach gliniastych - pewną ilość piasku gruboziarnistego. Ilość dodanej gliny lub piasku może wynosić w warstwie uprawionej od 20% do 40%. Grunty jałowe można również przygotować pod trawnik przez głębsze przekopanie i nawiezienie warstwy ziemi roślinnej grubości 20 - 30 cm.
2. Ziemia pod trawnik musi być:
1) dostatecznie przepuszczalna -
nadmiar wilgoci w glebie należy koniecznie odprowadzić przez
urządzenie odpowiedniego odwodnienia,
2) dostatecznie żyzna -
najodpowiednieisza pod trawnik iest gleba składająca się z
piasku, gliny i próchnicy, jednak dobre są również gleby
gliniaste i piaszczyste, byleby posiadały odpowiednią
strukturę,
3) czysta - tj. wolna od chwastów,
kamieni, odpadów itp.,
4) pulchna - na co głównie wpływa
odpowiednia uprawa i nawożenie nawozami organicznymi (starym
obornikiem lub kompostem).
3. Ziemia pod trawnik powinna być przekopana na głębokość co najmniej dwóch łopat, czyli na 40 - 60 cm. Im głębiej jest wzruszana, tym lepszą utrzymuje wilgoć. Należy wybrać starannie wszystkie kamienie i odpadki, jakie napotyka się przy kopaniu, po czym teren cały dokładnie wyrównać (zniwelować). Zupełnie gładka i równa powierzchnia ziemi jest konieczna dla uzyskania dobrego, estetycznie wyglądającego trawnika.
4. Po przekopaniu i starannym wygrabieniu należy teren zlać obficie wodą i pozostawić w spokoju przez tydzień do dwu, aby dać możność skiełkowania chwastom, których nasiona znajduią się w glebie. W razie suszy podlewanie w tym celu należy powtórzyć kilkakrotnie. Chwasty po wzejściu należy dokładnie wyplewić, po czym ziemię zasilić nawozami sztucznymi albo przegniłym obornikiem lub kompostem i ponownie przekopać na głębokość 10 - 15 cm, a następnie równo wygrabić. Przy stosowaniu świeżych kompostów i nawozu zwierzęcego zasiew może nastąpić po dwóch, trzech tygodniach, to jest po zniszczeniu wschodzących chwastów, które dostały się do gleby wraz ze świeżym obornikiem lub kompostem.
5. Powierzchnia trawnika powinna być przed zasiewem zwałowana na tyle silnie, aby stopa obuta w płaskie obuwie zostawiała tylko lekkie ślady.
6. W celu zasilania gleby najlepiej
rozrzucić warstwę (około 3 cm grubą) przegniłego nawozu
(obornika) lub ziemi kompostowej albo nawieźć gotowej ziemi na
grubość 10 - 15 cm na odpowiednio przygotowane podłoże.
Nawozy sztuczne, jakie stosuje się doi zasilania gleby przed
wzrostem i w czasie wzrostu trawy w latach następnych, są:
1) azotowe: saletra (około 50 - 100
kg na 1 ha) stosowana w czasie wzrostu, w dawkach po 25 kg do 50
kg;
2) fosforowe: mączka kostna lub
tomasówka (około 80 - 100 kg na 1 ha),
3) potasowe: kainit lub popiół
drzewny (około 50 - 80 kg na 1 ha).
Nawozy te wysiewa się łącznie, przy czym kainit i to-masówkę
należy dawać jesienią. Jeżeli przy zakładaniu trawnika nie
stosuje się obornika lub kompostu, można zastąpić je nawozami
sztucznymi w ilościach o połowę większych od podanych wyżej,
przy czym nawozy te (prócz saletry) wysiewa się przynajmniej na
10 dni przed siewem trawy.
Są to normy przykładowe, które należy w każdym przypadku
korygować. W szczególności potrzebne i konieczne do rozwoju
traw są nawozy azotowe (sztuczne i naturalne), które nadają
trawnikom ładną, ciemnozieloną barwę.
7. W przypadku braku nawozów naturalnych
lub sztucznych, należy zwrócić większą uwagę na zakładanie
kompostów.
Najodpowiedniejszym nawozem nadającym się pod trawnik jest
stary obornik, który powinien być dobrze przegniły i w którym
znajdujące się nasiona chwastów straciły już zupełnie
siłę kiełkowania.
Na glebach ubogich w próchnicę z braku przegniłych nawozów
naturalnych lub dobrze rozłożonych kompostów można
zastosować torf ogrodniczy w belach lub luźny torf ogrodniczy.
§15
1. Nasiona traw powinny być zdrowe i dobrze kiełkujące, czyste odmianowo, wolne od nasion chwastów, zwłaszcza trwałych.
2. Przy doborze mieszanki traw należy
brać pod uwagę glebę, na jakiej zostanie ona wysiana. W tym
celu trzeba stwierdzić dokładnie rodzaj gleby, jej wilgotność
i położenie (zacienione lub słoneczne) oraz czy trawnik ma
być trwały, czy też sezonowy. Jeżeli nie ma możności
oddania nasion do Stacji Oceny Nasion dla określenia ich siły i
energii kiełkowania oraz czystości, należy próbę tę
przeprowadzić na miejscu. W tym celu wysiewa się 100 szt.
nasion na wilgotną bibułkę i oblicza się, w jakim terminie i
jaka liczba nasion wypuściła kiełki. Jeżeli skiełkuie 50 -
60% nasion, znaczy to, że do siewu należy użyć podwójną
ilość, niż przewiduje się normalnie.
Ilość nasion traw stosowanych do obsiewania trawników waha
się w granicach 20 - 30 gr na 1 m2. Decyzja co do wysokości
normy wysiewu zależy także od warunków, w jakich wykonywany
jest wysiew (pora roku, pogoda, możność podlewania itp.).
Ponieważ trawy trwałe kiełkują wolno i w pierwszy roku
rozwijają się słabo, przeto należy stosować dodatek traw
szybkokiełkujących i rosnących, głównie rajgrasu
angielskiego. (W dobrych warunkach trawy wschodzą w ciągu 12 do
15 dni, a w gorszych w ciągu 20 - 25 dni).
3. Przy zakładaniu trawników należy w
zasadzie stosować następujące mieszanki traw:
1) Mieszanka na glebę dobrą,
dostatecznie wilgotną (lub trawnik polewany)
Mietlica biała rozłogowa = 0,50 g
Wyklina zwyczajna = 1,00 g
Grzebienica = 2,50 g
Rajgras angielski = 11,50 g
razem 15,50 g
to jest około 155 kg na 1 ha.
2) Mieszanka na glebę lekką i suchą złożoną z 3 gatunków, w tym 1 podstawowy
Kostrzewa czerwona 15,00 g
Mietlica zwyczajna 0,35 g
Rajgras angielski 8,00 g
razem 23,35 g na 1 m2
to jest około 235 kg na 1 ha.
3) Mieszanka na glebę bardzo suchą, piaszczystą złożoną z 4 gatunków:
Mietlica zwyczajna 0,50 g
Kostrzewa szczeciniasta 6,67 g
Kostrzewa cienkolistna 4,25 g
Wyklina łąkowa 2,00 g
razem 13,42 na 1 m2
to jest około 135 kg na 1 ha.
4. Normy wysiewu, podane wyżej przy poszczególnych gatunkach, dotyczą nasion o należytej czystości (95%) i dobrej sile kiełkowania (powyżej 80%). Trawą zdolną do bytowania w najrozmaitszych warunkach bez względu na żyzność gleby, klimat, stosunki wodne i znoszącą suszę jest kostrzewa czerwona, zwłaszcza jej forma rozłogowa. Na nieurodzajne gleby wapienne, np. na gruzy, wskazane jest wysiewanie stokłosy bezostnej, która ma niewielkie wymagania pod względem żyzności gleby i rośnie sama w czystym żwirze nawet tam, gdzie inne trawy zawodzą.
5. Zasiew powinien być wykonany w takim
okresie, aby przy dostatecznej temperaturze ziemi i wilgotności
wschody nastąpiły możliwie szybko i bez przerw.
Siać najlepiej w II połowie kwietnia i I połowie maja,
jesienią w sierpniu do 1. IX, a w zachodniej części kraju
nawet do 15. IX.
Jeżeli sporządza się mieszankę we własnym zakresie, należy
dokładnie wymieszać nasiona traw.
Przy wysiewie obowiązuje zasada podziału ogólnej ilości
nasion na 2 części i siania w dwóch prostopadłych do siebie
kierunkach; siać należy przy pogodzie spokojnej, bezwietrznej,
wczesnym rankiem lub pod wieczór.
Wysiane nasiona przykrywa się (głęb. 3 - 5 mm) przez hakowanie
grabiami. Wyjątkowo wąskie paski można przysypywać ziemią
przesianą przez sito.
Bardzo dobre rezultaty daje dodatkowe przykrywanie torfem (z
dodatkiem saletry), który rozsiewa się podobnie jak nasiona
traw w ilości 4 do 6 kg na 1 ar. Nowo założony trawnik należy
obficie i ostrożnie podlać.
Pierwsze wykoszenie należy wykonać ręcznie za pomocą kosy,
przy wysokości trawy 8 do 10 cm.
Jeżeli czynności wstępne zostały wykonane należycie, to
potrzeba pielenia zwykle nie zachodzi.
6. Boiska trawiastego nie wolno oddawać do użytku wcześniej niż po 8 - 14 miesiącach i pod żadnym pozorem nie wkraczać na nie dopóki całkowicie nie rozmarznie i nie obeschnie.