§7
Podstawowe zasady odwadniania
1. Odwadnianie należy traktować jako jeden z podstawowych sposobów zwiększania wytrzymałości gruntów i stateczności podtorza.
2. Podtorze odwadnia się w zasadzie
powierzchniowo tzn. kształtując odpowiednio jego powierzchnie i
stosując w miarę potrzeby pokrycia filtracyjne i szczelne, rowy
i płytkie drenaże podziemne.
Wody gruntowe odprowadza się drenażami podziemnymi głębokimi
nie zamarzającymi zimą.
3. Spływ wód powierzchniowych z podłoża podkładów na szlakach zapewnia się stosując poprzeczne spadki torowisk równe 0,04-0,05 w kierunku skarp, bocznych rowów lub drenaży podziemnych. Jeśli możliwości takich nie ma stosuje się przekrój poprzeczny podtorza jak na równi stacyjnej (rys. 6).
4. Spływ wód powierzchniowych z podłoża podkładów na równiach stacyjnych zapewnia się przy użyciu drenażu płytowego, tzn. nadając powierzchniom gruntu spadki poprzeczne 0,02-0,04, układając warstwę filtracyjną i odprowadzając przy użyciu tej warstwy wody do drenażu zewnętrznego (np. rowów) i drenażu wewnętrznego podziemnego rozmieszczonego na co 2-4 międzytorzu (rys. 8).
5. Pozostałe powierzchnie podtorza (z wyjątkiem skarp) profiluje się ze spadkami poprzecznymi równymi 0,05 w kierunku możliwego spływu wód. Dotyczy to także powierzchni odsadzek, ław ochronnych i powierzchni gruntów mało przepuszczalnych, znajdujących się pod gruntami przepuszczalnymi m.in. warstwami filtracyjnymi, nasypami z przepuszczalnych gruntów itp.
6. Pokrycia ochronne układane pod podsypką w celu odprowadzenia lub niedopuszczenia wód muszą spełniać wymagania dla górnej części podtorza, podane w 5 5 ust. 3.
7. Ze względu na rozmywanie, grubości warstw filtracyjnych znajdujących się bezpośrednio pod podsypką na gruntach słabo przepuszczalnych nie mogą być mniejsze od 0,15 m w przypadku warstw z piasków średnich i 0,10 m w przypadku warstw z pospółek.
8. Grunty podtorza wyjątkowo wrażliwe na wodę zabezpiecza się pokryciami ochronnymi szczelnymi. Stosowanie takich pokryć uzasadnione jest wtedy, gdy poziom wód gruntowych musi znajdować się na głębokości co najmniej 2 m, mierzonej od główki szyny.
9. Rowy stosuje się do zbierania i
odprowadzania wód powierzchniowych:
1) we wszystkich przekopach,
2) przy górnych krawędziach
przekopów od strony napływających wód,
3) przy nasypach o wysokości do 0,6 m,
4) przy nasypach od strony
dopływających wód oraz w celu:
5) przeprowadzenia wód
powierzchniowych przez stację lub odprowadzenia ich poza
podtorze,
6) niewielkiego obniżenia poziomu wód
gruntowych.
10. Ze względów utrzymaniowych rowy powinny być obudowane.
11. Rowy o spadkach większych od 0,1 wyposaża się w progi, stopnie, kaskady, studnie wodospadowe albo zastępuje się je bystrotrokami.
12. Jeżeli rów zmniejsza stateczność podtorza można zastąpić go watem odprowadzającym (np. przy przekopie) lub drenażem podziemnym.
13. Drenaż podziemny płytki stosuje się zamiast rowów, gdy budowa rowów nie jest wskazana ze względów eksploatacyjnych. Drenaż taki należy traktować jako podstawowe odwodnienie powierzchniowe szerokich równi stacyjnych i rozmieszczać na 2-4 międzytorzu także wtedy, gdy grunty podtorza są przepuszczalne. Stosowania drenażu można zaniechać tylko w przypadku wyjątkowo korzystnych warunków gruntowych. W uzasadnionych przypadkach zamiast płytkiego drenażu podziemnego można stosować rowy kryte.
14. Drenaż podziemny głęboki stosuje się
tylko wtedy, gdy wody gruntowe niekorzystnie wpływają na
podtorze lub wbudowane w nim urządzenia i wód tych nie można
odprowadzić za pomocą urządzeń odwodnienia powierzchniowego
np.:
1) gdy warstwy wodonośne są nachylone
w stronę przekopu i zalegają nie głębiej niż 2 m od
powierzchni terenu (jeśli głębokość zalegania tych warstw
jest większa, należy stosować raczej drenaż punktowy lub
przyporowy),
2) gdy warstwy wodonośne prowadzą
wodę pod nasyp,
3) przy osuszaniu górnych warstw
podtorza w celu zapobiegania wysadzinom (w takim przypadku
drenaż umieszcza się pod rowem lub zamiast rowu),
4) przy osuszaniu terenów
osuwiskowych,
5) przy osuszaniu podłoży budynków i
budowli inżynieryjnych.
15. Drenaż pionowy stosuje się, gdy:
1) konieczne jest osuszenie
przewilgoconych gruntów zalegających na dużych
głębokościach,
2) odwadniane grunty mają liczne
przewarstwienia, lub grunty warstw przypowierzchniowych są mniej
przepuszczalne niż warstw dalszych,
3) konieczne jest znaczne czasowe
obniżenie wód gruntowych.
§8
Odwadnianie podtorza na terenach zalewowych oraz przy ciekach i
zbiornikach wodnych
1. Krawędź torowiska musi znajdować się co najmniej na rzędnej H podanej w § 6 ust. 4 p. 1a.
2. Skarpy nasypów zabezpiecza się przed niszczącym działaniem płynących wód, fal, lodu, a korpusy nasypów przed nadmierną infiltracją i przebiciami hydraulicznymi. W tym celu od strony napływających wód najczęściej buduje się przypory albo szczelne umocnienia skarp i uszczelnienia podłoży nasypów. Natomiast po przeciwnych stronach nasypów w strefach wypływów wód stosuje się skarpy o zmniejszonych do 1:2,5 pochyleniach, przepuszczalne przypory, warstwy filtracyjne (zob. zał. 8), drenaże ob. niżające poziom przenikających wód oraz inne konstrukcje zapobiegające wypływom wód na powierzchnie skarp i obciążające skarpy oraz podłoża nasypów. Odpowiednie w danych warunkach zabezpieczenia dobiera się na podstawie obliczeń krzywych depresji oraz stateczności gruntu przy przepływie w nim wody.
3. Nasypy pełniące jednocześnie rolę wałów przeciwpowodziowych muszą spełniać wymagania obowiązujące w budownictwie hydrotechnicznym.
§9
Odwadnianie podtorza na terenach szkód górniczych
Przy konstruowaniu odwodnień na terenach wpływów górniczych należy uwzględniać przewidywane deformacje i skutki tych deformacji.
§ 10
Odwadnianie podtorza na gruntach spoistych i błotach
1. Dolne warstwy nasypów z gruntów spoistych, układane na zawilgoconych podłożach j wykonuje się z gruntów dobrze przepuszczalnych. Grubości warstw tych gruntów nie mogą być mniejsze od 0,3 m. W razie potrzeby stosuje się włókniny oraz drenaże zapobiegające dopływom wód do nasypów.
2. Konsolidację przewilgoconych gruntów
można przyspieszać za pomocą sączków podłużnych i
pionowych.
1) sączki podłużne (wcinki) stosuje
się najczęściej przy nasypach budowanych na zwartych torfach o
miąższości warstwy do 5 m. Wcinki o szerokości ok. 2 m
wykonuje się po obu stronach nasypu i od razu wypełnia się je
piaskiem,
2) sączki pionowe (piaskowe, żwirowe,
kartonowe, jutowopiaskowe itp.) odprowadzające wodę do
specjalnie ułożonych warstw filtracyjnych lub niżej
znajdujących się gruntów przepuszczalnych najczęściej
stosuje się w celu:
a) osuszenia podłoży wysokich nasypów (h >
15 m) posadowionych na gruntach organicznych o miąższości
warstw 5-20 m (dla umożliwienia wykonania robótl i ułatwienia
odpływu wód teren pokrywa się 1-2 m warstwą filtracyjną z
piaskuj albo żwiru; wody z sączków można odprowadzać do
niżej znajdujących się warstw) gruntu),
b) odprowadzenia wód z przewilgoconych
spoistych gruntów nasypów i ich podłoży do niżej
znajdujących się gruntów przepuszczalnych.
3. Sączki zaleca się stosować pod nadzorem specjalistów, gdyż w większości przypadków niezbędna jest ocena możliwości uzyskania dostatecznego zagęszczenia gruntów, ciągła kontrola konsolidacji gruntów, stateczności budowli itp.
§11
Odwadnianie skarp podtorza
1. W przypadku erozji skarp i występowania płytkich wyłuszczeri gruntu wskutek spływu i wód opadowych i nieznacznych wypływów wód gruntowych oraz przemarzania gruntów stosuje się drenaż skarpowy płytki (sączki skarpowe) równomiernie rozłożony na zagrożonej powierzchni (rys. 9).
2. W przypadku ogólnego zawilgocenia skarp np. przez wody gruntowe wypływające z grubych warstw wodonośnych albo z licznych cienkich warstw i występowania z tego powodu usuwisk gruntów na skarpach stosuje się drenaż skarpowy przyporowy (rigole) (rys. 10).
3, W przypadku znacznych wypływów wód z
wyraźnych warstw wodonośnych stosuje się:
1) drenaż podziemny głęboki przy
przekopie, na skarpie przekopu lub też pod rowem bocznym,
odcinający lub zmniejszający dopływ wód gruntowych (wskazany
jest drenaż zupełny odcinający dopływ - rys. 4),
2) drenaż skarpowy punktowy bezrurowy
lub rurowy np. zakładany przy użyciu przebijaków
pneumatycznych kret (powierzchnię skarpy pod wylotami drenów
należy wtedy zabezpieczyć przed rozmyciem).
4 Jeśli ilości wypływających wód są bardzo duże, albo konieczne jest ich zebranie z wnętrza górotworu należy rozważyć celowość budowy sztolni lub galerii.
§12
Odwadnianie podtorza linii eksploatowanych
1 odwadnianie podtorza linii eksploatowanych należy traktować jako jeden z podstawowych sposobów naprawy podtorza.
2. Jeśli torowisko jest odkształcone i nie przewiduje się jego profilowanie lub ułożenia odpowiedniego pokrycia ochronnego, wodę z zagłębień można odprowadzić za pomocą sączków poprzecznych, sięgających najniższych punktów tych zagłębień. Wyloty sączków umieszcza się co najmniej 0,2 m ponad dnem rowu lub co najmniej 0,1 m ponad górną powierzchnię rury drenażu wbudowanego na międzytorzu.
§13
Odwadnianie placów
Odwadnianie placów wykonuje się wg zasad stosowanych w kanalizacji miejskiej i na drogach publicznych.
§14
Odwadnianie murów, ścian oporowych oraz umocnień głębokich
rowów
1. Wody spoza murów i ścian odprowadza się
rurami rozmieszczonymi w odstępach nie większych niż 5 m.
Wyciekające z tych rur wody nie mogą spływać na powierzchnię
budowli i z tego względu muszą wystawać co najmniej 0,05 m.
Wystające części budowli muszą mieć kapinosy.
2. Wody spoza szczelnych umocnień głębokich rowów odprowadza się otworami o średni cach wynoszących co najmniej 0,1 m, rozmieszczonymi co 1,5-2,0 m w środkowych i co 2,0-5,0 m w końcowych częściach przekopów. Otwory wykonuje się ze spadkami równym 0,04. Wloty otworów zabezpiecza się odpowiednimi filtrami, zaś wyloty umieszcza się co najmniej 0,15 m ponad dnem rowu.
§15
Odwadnianie przejazdów
1. Przejazdy na liniach modernizowanych odwadnia się za pomocą warstw filtracyjnych (tak jak podtorze na stacjach) i zgodnie z § 23 ust. 5 p. 6 przepisów D 1.
2. W przypadku dużego nasilenia ruchu na
drodze publicznej i nachylenia jej w kierunku toru należy
dodatkowo stosować zabezpieczenie:
1) przed przenikaniem do podsypki
błota pomiędzy szynami i nawierzchnią na przejeździe,
2) przed spływem wody i błota z drogi
na przejazd.
3. Przejazdy na liniach eksploatowanych odwadnia się w czasie napraw nawierzchni.
4. Oczyszczenie podsypki musi być wykonywane na całym planowanym odcinku, w tym także na długości przejazdu.
§16
Odwadnianie rozjazdów
1. Rozjazdy na liniach modernizowanych odwadnia się za pomocą warstw ochronnych filtracyjnych (tak jak podtorze na stacjach).
2. Rozjazdy na liniach eksploatowanych odwadnia się w czasie ich wymiany.
3. Jeśli nie przewiduje się wymiany rozjazdu, to wody z rejonu zwrotnicy (ew. także krzyżownicy) można odprowadzić przy użyciu sączków poprzecznych uzupełnionych rurami drenarskimi.
4. Torowisko pod rozjazdami na podrozjazdnicach betonowych musi spełniać wymagania jak dla linii nowobudowanych i modernizowanych.
§17
Odwadnianie hamulców
1. Podtorze w rejonie ciężkiego,
posadowionego na fundamencie hamulca odstępowego odwadnia się
za pomocą drenażu podziemnego umieszczonego po obu stronach
hamulca na długości równej dwukrotnej długości hamulca.
Spadek drenażu powinien być zbliżony do podłużnego
pochylenia toru hamulcowego.
2. Wody z wanny fundamentu hamulca typu ciężkiego odprowadza się do wydzielonej kanalizacji za pomocą wpustów ściekowych umieszczonych w najniższych punktach wanny i umożliwiających zatrzymanie grubych zanieczyszczeń.
3. W przypadku przewidywanego szybkiego
uszczelnienia podsypki w rejonie hamulca usypami, do
odprowadzenia wód opadowych można ponadto stosować poprzeczne
koryta między podkładami. Koryta układa się ze spadkami
równymi co najmniej 0,005 i odprowadza do zasypki drenaży, o
których mowa w ust. 1.
Rozmieszcza się je w odstępach nie większych niż 5 m i
przykrywa płytami umożliwiającymi spływ wód.
4. Podtorze w rejonie hamulców torowych typu lekkiego (ETH) nie posiadających ławy fundamentowej odwadnia się tak, jak podtorze na stacji, przy czym dodatkowo zabezpiecza się je przed ewentualnym skażeniem olejem. W tym celu stosuje się umieszczony pod podsypką ekran wodoszczelny na wzmocnionym podłożu z folii polietylenowej zabezpieczonej włókniną. Zbierane wody opadowe odprowadza się osobną kanalizacją szczelną poprzez urządzenia umożliwiające zatrzymanie olejów i zanieczyszczeń.
5. Podtorze w rejonie hamulców typu lekkiego (ETH) z wbudowaną ławą fundamentową Z chudego betonu odwadnia się jak wyżej, a oprócz tego na ławie betonowej po ułożeniu ekranu wodoszczelnego układa się sączki o średnicy nie mniejszej niż 0,15 m.
6. W przypadku występowania dużych wahań poziomu wód gruntowych w podłożu pod hamulcami torowymi typu lekkiego (ETH) należy w ich rejonie stosować odwodnienie opaskowe (obniżenie poziomu wód gruntowych poniżej poziomu górnej warstwy stabilizacyjnej) z odprowadzeniem poprzez urządzenia podczyszczające do odbiorników.
§18
Odwadnianie kanałów przeglądowych, miejsc mycia i dezynfekcji
taboru, terenów lokomotywowni
1. Wody i inne zanieczyszczenia odprowadza się przy użyciu osobnej kanalizacji poprzez zbiorniki i urządzenia umożliwiające zatrzymanie ciał stałych oraz usunięcie bądź zneutralizowanie substancji szkodliwych dla otoczenia.
2. Tereny mycia i dezymfekcji taboru profiluje się w kierunku wpustów i zabezpiecza przed infiltracją wód. Podtorze w tych rejoanach musi być odwodnione.
§19
Odwadnianie rejonów żurawi wodnych
1. Tereny wokół żurawri wodnych odwadnia się wg § 18 ust. 2.
2. Jeżeli drenaż podziiemny jest na tym samym międzytorzu, co żuraw wodny, to można wprowadzić go do studni żurawia. Wlot drenażu musi znajdować się ponad poziomem najwyższej wody w studni, występującym przy największym jej spływie z żurawia.
§20
Odwadnianie urządzeń srk i automatyki
1. Urządzenia odwadniające podtorze muszą zapewniać właściwe działanie dławików torowych, napędów zwrotnicowych i bezzłączowych oraz obwodów torowych i zwrotnicowych.
2. Odwadnianie naziemnych pędni zapewnia się prowadząc je w najwyżej położonych miejscach równi stacyjnej w krytych korytach ze spadkiem równym co najmniej 0,005. Koryta powinny wystawać 0,05 m ponad podkłady. Rozwiązanie takie należy stosować, jeżeli nie pogarsza ono warunków spływu wód opadowych. Odprowadzenie wód z koryt wykonuje się w odsitępach nie większych niż 100 m.
3. Obudowy podziemunych pędni wykonuje się ze szczelnych i dostatecznie wytrzymałych rur (zob. zał. 4). Rury ullkłada się ze spadkiem, tak jak rury drenarskie.
4. Komory naprężaczy, kanały technologiczne, zwrotnice główne i inne urządzenia odwadnia się stosując obwodowy drenaż podziemny, drenaż wewnętrzny oraz zewnętrzne lub wewnętrzne izolacje.
§21
Odwadnianie tuneli, budynków i innych budowli punktowych
wykonuje się wg zasad obowiązujących w budownictwie mostowo-kubaturowym.