I Ogólne zasady prowadzenia i organizacji robót przy wymianie mostownic
1. Wymiana mostownic powinna być wykonywana w sposób ciągły, to znaczy z jednoczesnym usuwaniem i montowaniem wszystkich mostownic leżących na przęśle mostu lub pod przęsłem szyn; tylko w wyjątkowych przypadkach można wykonywać wymianę pojedynczych mostownic.
2. W celu sprawnego przeprowadzenia
wymiany mostownic w czasie zamknięcia toru, roboty powinny być
wykonywane etapowo:
- roboty przygotowawcze w okresie poprzedzającym zamknięcie
toru,
- roboty podstawowe w czasie zamknięcia toru,
- roboty wykończeniowe - po otwarciu toru.
3. Przyjęcie właściwej organizacji i sposobu prowadzenia robót zależy od rodzaju konstrukcji mostu, określającej układ mostownic i system przymocowania ich do konstrukcji.
4. Zespół roboczy wykonujący wymianę pojedynczych mostownic powinien składać się z co najmniej 2 cieśli i 2 robotników torowych; przy ciągłej wymianie mostownic niezbędną liczbę pracowników ustala się zależnie od liczby mostownic na przęśle mostu (lub pod przęsłem szyn), od sposobu ich umocowania, od czasu zamknięcia toru i od stopnia zmechanizowania prac.
II Ciągła wymiana mostownic
1. Roboty przygotowawcze
W okresie poprzedzającym zamknięcie toru należy wykonać
następujące roboty:
1) Sprawdzić wymiary starych
mostownic i ustalić czy są dobrane stosownie do obciążenia
taborem i rozstawu dżwigarów (podłużnic).
2) Sprawdzić rozkład mostownic w
przęśle mostowym. W przypadku stwierdzenia niewłaściwego
położenia mostownic lub konieczności wprowadzenia zmian ich
rozkładu należy oznaczyć kredą na pasie dźwigara prawidłowe
miejsce ich ustawienia.
3) Sprawdzić stan kątowników, do
których są przymocowane mostownice, prawidłowość umocowania
do pasów dźwigarów (podłużnic) i czy nie są przerdzewiałe.
W razie potrzeby, należy uzupełnić braki i wymienić zużyte
kątowniki.
4) Sprawdzić stan wszystkich śrub
mocujących mostownice i złącz nawierzchni, tj. czy są w
komplecie i czy nadają się do powtórnego ich użycia. W
przypadku stwierdzenia braków, należy przygotować rezerwę
złącz, niezbędną do uzupełnienia w czasie wymiany mostownic.
5) Wykonać niwelację jezdni
(dźwigarów głównych lub podłużnie) mostów o rozpiętości
przęseł powyżej 30 m w celu przekonania się czy konstrukcja
lub jezdnia mostu ma w każdym przęśle strzałkę wygięcia ku
górze, wyrównującą ugięcie mostu pod obciążeniem ruchomym.
Tor ku środkowi przęsła powinien wznosić się według krzywej
parabolicznej drugiego stopnia o równaniu:
gdzie:
y - rzędna paraboli w odległości x od środka przęsła
f - strzałka konstrukcyjna montażowe przęsła (wartość tę
można określić z dokumentacji technicznej przęsła lub przez
pomiar ugięcia przęsła przy maksymalnym obciążeniu ruchomym)
l - teoretyczna rozpiętość przęsła.
W razie stwierdzenia braku strzałki konstrukcyjnej lub
niedostatecznej jej wartości, co ma miejsce przy mostach dawnej
konstrukcji należy na podstawie dokładnej niwelacji ustalić
wymagane poziomy główki szyn w kolejnych przekrojach
poprzecznych toru na moście. W celu uzyskania wzniesienia toru
od podpór do środka przęsła, należy odpowiednio zaciosać
mostownice i ustalić potrzebną liczbę wyższych mostownic.
Jeżeli głębokość zaciosów mostownic wypadłaby większa
niż 20 mm, należy przygotować przekładki dębowe o grubości
minimum 20 mm, szerokości równej szerokości mostownicy i
długości zależnej od typu podkładek podszynowych. Przekładki
te zakłada się pod podkładki stalowe. W razie użycia
przekładek dębowych, wkręty przytwierdzające szyny
(podkładki stalowe) powinny wchodzić w mostownice na
głębokość co najmniej 10 cm. W tym celu należy przygotować
odpowiednią liczbę wkrętów wysadzinowych. Na przęsłach
stalowych o rozpiętościach mniejszych niż 30 m dopuszczalne
jest układanie nawierzchni według obowiązującego w tym
miejscu podłużnego profilu toru.
6) Sprawdzić przechyłkę toru na
mostach leżących w łukach i określić czy jest zgodna z
wymaganiami przepisów D1.
7) Określić sposób uzyskania
przechyłki toru:
a) przez ustawienie dźwigarów (podłużnic)
w różnych poziomach;
b) przez zaciosanie mostownic do
głębokości 50 mm, w przypadku gdy dźwigary są w jednym
poziomie, a przechyłka jest nie większa niż 50 mm;
c) przez zastosowanie podłużnych belek
dębowych lub stołeczków stalowych osadzonych na dźwigarze
(podłużnicy) na zewnętrznej stronie łuku, gdy przechyłka
jest większa niż 50 mm.
Znajomość stosowanego rozwiązania umożliwia przygotowanie
odpowiednich materiałów i wykonania odpowiednich zacięć
mostownic.
8) Podciąć nie więcej niż 2 cm
dolne powierzchnie mostownic w miejscach stykania się z pasami
górnymi dźwigarów (podłużnie) celem uniemożliwienia
przesuwania się mostownic w kierunku poprzecznym.
9) Zabezpieczyć olejem
grzybobójczym wszystkie zacięcia i otwory w mostownicach.
W celu usprawnienia organizacji wymiany mostownic należy
ponumerować je według kolejności ich układania. Tak
przygotowane mostownice należy zmagazynować w pobliżu miejsca
ich wymiany. Bezpośrednio przed zamknięciem toru (przed
ustawieniem sygnałów "Stój") - jeśli zachodzi
konieczność - można zdjąć na przęśle mostu pomost,
poręcze i urządzenia zabezpieczenia przeciwpożarowego.
2. Prace podstawowe
W chwili zamknięcia toru należy bezzwłocznie przystąpić do
wykonywania zasadniczych robót przy wymianie mostownic wraz z
koniecznymi robotami towarzyszącymi według następującej
kolejności:
1) demontowanie przytwierdzeń szyn
tocznych i odbojnic oraz urządzeń zabezpieczających przed
wykolejeniem (dozwolone tylko na jednym przęśle szyn lub na
jednym przęśle mostu);
2) podłużne przesunięcie
zdemontowanych szyn tocznych i odbojnic na sąsiednie przęsło
mostu lub poza przyczółki mostu;
3) odkręcenie śrub
przytwierdzających mostownice do konstrukcji przęsła mostowego
i usunięcie mostownic poza przęsło, na którym odbywa się
wymiana;
4) poprawienie lub usunięcie
uszkodzonych elementów stykających się z mostownicami, a
przejmujących bezpośrednie obciążenie od mostownic - tj.
klocków środkujących, stołeczków, kątowników i założenie
nowych;
5) oczyszczenie górnych
powierzchni pasów dźwigarów głównych (podłużnie) i
pokrycie minią miejsc, na których mają leżeć nowe
mostownice;
6) wykonanie w mostownicach
zagłębień na nity i blachy pasowe (przy konstrukcjach
nitowanych), aby dobrze przylegały do pasów oraz wykonanie
innych prac związanych z dopasowaniem mostownic do konstrukcji
zależnie od sposobu ich umocowania;
7) rozkładanie mostownic w
oznaczonych miejscach na konstrukcji i staranne przymocowywanie
ich jednym ze stosowanych sposobów, mianowicie za pomocą:
a) pionowych śrub hakowych,
b) poziomych śrub śr. 20-22 mm i
kątowników nierównoramiennych 100X150X12 mm przyspawanych lub
przynitowanych do pasów dźwigara krótszym ramieniem lub -
przyspawanych do pasa blach pionowych zamiast kątowników,
c) kątowników z oparciem mostownic na
podkładkach środkujących o wysokości minimum 45 mm
przyspawanych w osi średnika dźwigarów;
8) przyciągnięcie szyn tocznych i
odbojnicowych na miejsce ich przymocowania do nowych mostownic;
9) przymocowanie szyn i odbojnic do
mostownic, zwracając szczególną uwagę na prawidłowość
kierunku i szerokości toru. Dokręcanie śrub i wkrętów
należy wykonywać za pomocą sprzętu zmechanizowanego.
Uwaga: przy montażu mostownic osadzonych na podłużnicach lub
dźwigarach głównych przy użyciu klocków środkujących i
kątowników należy zwrócić uwagę, aby wzajemne odstępy
między wkrętami pionowymi (z góry i z dołu mostownicy) i
między śrubą poziomą a wkrętami zapewniały oddzielenie ich
miąższością drewna co najmniej 15 mm.
3. Roboty wykończeniowe
1) Po otwarciu toru dla ruchu
pociągów należy przystąpić do wykonania robót, których nie
ukończono w fazie prac zasadniczych podczas zamknięcia toru,
mianowicie:
- uzupełnienia brakujących wkrętów przytwierdzających
szyny do mostownic,
- założenia pomostów i poręczy,
- wykonania zabezpieczenia przeciwpożarowego,
- zwiezienia odzyskanych materiałów do najbliższej stacji,
- segregacji i klasyfikacji mostownic wyjętych z toru,
według przydatności, na cztery grupy: stare użyteczne,
budowlane, opałowe i nie nadające się do żadnego celu.
2) Mostownice stare użyteczne po
naprawie i dosyceniu należy przeznaczyć do wymian pojedynczych.
3) Jeżeli nie ma możliwości
uzyskania dłuższego zamknięcia toru, ciągłą wymianę
mostownic można wyjątkowo wykonywać w przerwach między
pociągami, bez zdejmowania szyn, w sposób stosowany jak przy
wymianie pojedynczych mostownic.
III Wymiana pojedynczych mostownic
Wymianę pojedynczych mostownic przeprowadza się wyjątkowo, w przypadkach przedwczesnego zużycia lub uszkodzenia niektórych tylko mostownic. Do wymian tych używa się wyłącznie mostownic starych użytecznych. Wymianę przeprowadza się bez zdejmowania szyn, według następujących zasad.
1. W okresie poprzedzającym zamknięcie toru należy wykonać roboty przygotowawcze jak przy wymianie ciągłej mostownic, według ust. II. 1, w zakresie potrzebnym dla usunięcia starej i wsunięcia nowej mostownicy, które gwarantują bezpieczny ruch pociągów.
2. Należy przygotować podkładki drewniane grubości 2-5 cm do podniesienia szyn w obrębie wymienianej mostownicy, aby uzyskać potrzebny luz nad wymienianą mostownicą.
3. W czasie zamknięcia toru odkręca się śruby mocujące starą mostownicę do konstrukcji oraz wkręty przytwierdzające szyny do tej mostownicy, jak również luzu je się przytwierdzenia szyn na 2-3 sąsiadujących mostownicach z obu stron wymienionej mostownicy (rys. 35.1). Uwolnioną w ten sposób starą mostownicę wysuwa się na zewnątrz toru.
4. Odkryte powierzchnie pasów dżwigarów, do których ma przylegać mostownica należy oczyścić i pominiować, po czym można wsunąć nową mostownicę odpowiednio obrobioną i przygotowaną uprzednio do wbudowania.
5. Po ułożeniu nowej mostownicy na właściwym miejscu i przymocowaniu jej do dźwigara mostu wysuwa się spod szyn podkładki drewniane na sąsiednich mostownicach i przytwierdza szyny do nowej i sąsiednich mostownic.
6. Po należytym przymocowaniu mostownicy
do dźwigarów i do szyn można - jeśli zachodzi potrzeba -
przepuścić pociąg z ograniczoną prędkością (§ 52 ust. 10
i 12 przepisów D1) i w czasie następnej przerwy w ruchu
przystąpić do wymiany kolejnej mostownicy.
Przed zakończeniem robót w danym dniu tor na moście powinien
być doprowadzony do stanu normalnego wraz z umocowaniem
odbojnic, pomostów i poręczy.
Wymiana pojedynczych mostownic może być wykonana w przerwach
między pociągami, jeśli uzyskany czas pozwala na wykonanie
prac podstawowych. Prace te muszą być wykonywane przy
zamknięciu toru dla ruchu pociągów i właściwym
osygnalizowaniu miejsca prac, zgodnie z przepisami E1.