I Wymagania ogólne
1. W celu zmniejszenia dynamicznych oddziaływań kół pojazdów i poprawy spokojności ich biegu należy spawać styki szyn w rozjazdach i skrzyżowaniach torów. Spawanie styków wplywa na zmniejszenie zużycia szyn, poprawia układ geometryczny torów, wydłuża czas pracy rozjazdów i skrzyżowań torów oraz ułatwia utrzymanie rozjazdów.
2. Konstrukcja rozjazdów przeznaczonych do spawania powinna zapewniać silne przytwierdzenie i duży opór przeciw przemieszczeniom pionowym, poziomym i bocznym. Rozjazdy powinny być dobrze odwodnione. Tłuczeń powinien być oczyszczony i zagęszczony, rozjazdy odpowiednio zasypane tłuczniem i podbite.
3. Należy spawać wszystkie rodzaje
rozjazdów i skrzyżowań nowych torów typów S60 i S49 (w
odmianie do spawania) układanych w torach głównych
zasadniczych, dodatkowych i bocznych kolei normalnotorowych.
Rozjazdy nowe typu S42 na tluczniu można spawać, o ile nie
stwierdzono tendencji do pełzania szyn przyległych torów.
Spawanie krzyżownic manganowych monoblokowych z przyległymi
szynami ze stali węglowej jest niedopuszczalne, z wyjątkiem
spawania u producenta według opanowanej przez niego technologii.
Spawanie styków krzyżownic z dziobnicą manganową lub
utwardzoną powierzchniowo odbywa się podobnie jak krzyżownic
składanych z szyn. Krzyżownic podwójnych i potrójnych w
rozjazdach krzyżowych nie należy spawać.
4. Rozjazdy stare użyteczne typów S60, S49
i S42 wolno spawać pod warunkiem, że ich stan będzie
gwarantował co najmniej 3-5-letni okres pracy w torze.
Opornice, iglice, szyny łączne i krzyżownice rozjazdów
starych użytecznych przeznaczone do spawania powiinny spełniać
następujące warunki:
1) nie mogą mieć zużycia pionowego
przekraczającego 4 mm w torach głównych i 6 mm - w
pozostałych torach stacyjnych,
2) nie mogą mieć zużycia bocmego
ponad 3 mm i zużycia falistego,
3) nie mogą mleć wad wewnętrznych
stwierdzonych podczas kontroli defektoskopowej,
4) muszą być proste w planie i
profiłu, szyny w torach zwrotnych muszą mieć właściwą
krzywiznę potwierdzoną pomiarami strzałek,
5) powierzchnia toczna szyn musi być w
dobrym stanie,
6) końce szyn z otworami do śrub
łubkowych powinny być obcięte.
Spawanie rozjazdów w torach stacyjnych, bez obcięcia końców z
otworami jest dopuszczalne, o ile:
- prędkość jazdy po rozjazdach nie przekracrza 40 km/h,
- nie ma pęknięć przy otworach na śruby łubkowe,
- końce szyn nie są zgniecione więcej niż 2 mm.
W przypadku odcinania końców szyn z otworami należy je
odcinać tak, aby móc wspawać ,dcinki szyn długości min.3 m,
które przed wbudowaniem w tory zwrotne należy uprzednio
wygiąć do właściwej krzywizny.
Przy spawaniu tych szyn należy zachować prostoliniowość
powierzchni tocznych i bocznych główek szyn.
5. Rozjazdy na świeżo usypanym podtorzu
wolno spawać tylko wtedy, gdy pomiary wykazały, że
osiągnięto dostateczną stabilizację podtorza i nie występuje
już dalsze osiadanie.
Spawanie rozjazdów na terenach osuwiskowych lub szkód
górniczych jest dozwolone dopiero po ustaniu ruchów podtorza.
6. Rozjazdy ze stykami izolowanymi wolno spawać tylko zgodnie ze schematem spawania. W tym przypadku należy stosować styki izolowane klejono-sprężone.
7. Przy zamawianiu nowych rozjazdów należy podawać informację, czy będą spawane. W tym przypadku nie wierci się w nich otworów do śrub łubkowych, nie ma wspólnych płyt i podrozjazdnic podstykowych, a długości szyn łącznych uwzględniają luzy spawalnicze do spawania termitowego.
8. Jeśli przy zamówieniu nowych rozjazdów wiadomo, że nie będzie się ich spawać bezpośrednio po ułożeniu, to:
1) przy spawaniu wkrótce po
ułożeniu rozjazdy zamawia się bez otworów do śrub łubkowych
i styki szyn łączy się prowizorycznie łubkami i ściskaczamii
bez śrub łubkowych;
2) przy spawaniu po dłuższym czasie
od ułożenia (np. do czasu zakończenia osiadania nasypów)
rozjazdy zamawia się tylko z otworami wywiercanymi dalej od
końców szyn; po ułożeniu rozjazdu w torze łączy się go z
szynami za pomocą łubków i dwu śrub; przy spawaniu styków
otwory mogą zostać, jeśli nie ma wokół nich rys lub
pęknięć.
9. Przy spawaniu rozjazdów z torem
bezstykowym możliwe są przypadki, gdy:
1) iglice i opornice przy zmianie
temperatury zmieniają dlugość w kierunkach zgodnych (rys.
19.1a),
2) iglice i opornice przy zmianie
temperatury zmieniają długość w kierunkach przeciwnych (rys.
19 1b)
W przypadku pierwszym, oprócz dobrego utrzymania rozjazdu w
planie i profilu, nie ma potrzeby stosowania dodatkowych
środków ochronnych przed wzajemnymi przesuwami opornic i iglic.
Rozjazd leży w końcu odcinka swobodnego toru bezstykowego, lecz
dużą część sił podłużnych przejmuje na siebie
krzyżownica z kierownicami.
W przypadku drugim przy niedostatecznym oporze przeciw
przesunięciom podłużnym tory za rozjazdem należy spawać z
rozjazdem na długości o 25-30 m większej niż odcinek ruchów
cieplnych (oddychający) przylegającego toru, co zapewni
zabezpieczenie przed pelzaniem opornic.
3) Jeśli w tor bezstykowy jest wspawany rozjazd, w którym odcinek toru stykowego przylega do kierunku zwrotnego - to na długości minimum 150 m tor ten należy również zespawać w celu unieruchomienia opornicy lukowej (rys. 19.2).
10. O ile w torze bezstykowym znajduje się rozjazd o stykach nie spawanych to w celu ochrony go przed ruchami końców swobodnych należy przewidzieć między rozjazdami a torem bezstykowym przęsła ochronne (buforowe) (rys. 19.3).
We wszystkich przypadkach, gdy do rozjazdu przylega odcinek swobodny toru bezstykowego to w celu zmniejszenia jego ruchów niezależnie od dobrego podbicia, zagęszczenia podsypki i dokręcenia przytwierdzeń - na końcach swobodnych na długości 50 m należy zakładać na 37 podkładach 74 opórki przeciwpełzne pracujące na rozciąganie i ściskanie (rys. 19.4).
Opórki należy wbudowywać w przedziale temperatur
przytwierdzenia, w miarę możliwości łącznie z odprężaniem
toru. O ile pod śrubami stopowymi są pierścienie sprężyste
potrójne, to można zaniechać zakładania opórek, pod
warunkiem dobrego dokręcenia śrub stopowych.
Postanowienia ust. 10 dotyczą również przypadku, gdy
krzyżownica manganowa monoblokowa nie może być zespawana z
przyległymi szynami.
II Plan spawania
1. Przed spawaniem dróg zwrotnicowych
należy opracować plan spawania, przedstawiający tok szyn,
położenie styków, izolacji itp., wykonany najlepiej w skali 1
: 200.
W planie tym należy uwidocznić i oznaczyć (rys. 19.5):
- styki zgrzewaine oporowo (wykonywane w miejscu wbudowania
rozjazdu) (a),
- styki spawane termitowo (b),
- styki nie spawane, łączone lubkami (liczba oznacza wartość
luzu w mm) (c),
- styki łączone łubkami, tzw. zamknięte (z luzem 0 mm) (d),
- styki izolowane (e),
- izolacje suwaka lub ściągu iglicowego (f).
Dla rozjazdów leżących pojedynczo plany spawania nie są potrzebtne; wystarczy korzystać z planu rozjazdu według odmiany spawanej, stanowiącego część składową projektu.
2. W rozjazdach można spawać wszystkie styki, z wyjątkiem styków iglic z osadą czopową (typu S49), krzyżownic podwójnych, potrójnych i niespawalnych krzyżownic manganowych monoblokowych.
3. Szyny w rozjazdach i połączeniach torów krótsze niż 5 m należy, w miarę możliwości, spawać z przylegającymi szynami. Odcinki szyn między rozjazdami należy spawać między sobą i z rozjazdami.
III Przygotowanie rozjazdów do spawania
1. Przed spawaniem należy zapewnić i
sprawdzić prawidłowe położenie rozjazdów w planie i profilu
i prostopadłość styków w początku i końcu rozjazdu.
Rozjazdy mogą być zmontowane i zespawane obok toru, jeśli
pozwala na to udźwig i rozpiętośc żurawi układkowych.
2. W celu zapewnienia prawidłowej pracy zwrotnic należy sprawdzić - a w razie potrzeby poprawić - położenie iglic względem opornic, według rysunków zwrotnicy i według znaku wybitego punktakiem na struganej powierzchni opornicy. Należy przy tym uwzględnić około 2-milimetrowe skróceriie szyny po spawaniu.
3. Należy zapewnić regulację naprężeń
cieplnych w szynach i potrzebne luzy spawalnicze w początku i
końcu rozjazdu oraz wszystkich stykach spawanych.
Po zwolnieniu przytwierdzeń szyn do podrozjazdnic należy
ustalić prawidłowe położenie zamknięć nastawczych zależnie
od temperatury i konstrukcji zwrotnic. Do sprawdzenia jako punkt
zerowy dla rozjazdów typu S49 i S60 ustala się takie
położenie iglic względem opornic (rys. 19.6), przy którym
odległość środka sworznia klamry (1) i osi między otworami
do śrub mocujących prowadnice do opornic (lub osią prowadnicy
przy zamocowaniu prowadnicy bez śrub przez szyjkę opornicy przy
zamknięciach nastawczych regulowanych typu S60 z mocowaniem
prowadnicy do stopki opornicy) wynosi 28,5 mm.
W celu łatwiejszego sprawdzenia i dozorowania położenia iglic należy na zewnętrznej stronie główek opornic, 15 mm poniżej powierzchni tocznej oznaczyć 2 punkty: jeden na osi sworznia klamry, drugi - 28,5 mm w stronę suwaka. Wymiar ten musi być zachowany przed i po spawaniu rozjazdu.
4. Położenie iglic względem opornic w
rozjazdach typu S42 sprawdza kierujący pracami przez
stwierdzenie:
a) czy odległości ostrza iglic od styku
przediglicowego są zgodne z wymiarami podanymi w dokumentacji
lub w instrukcji D60,
b) czy oś opórki przechodzi przez środek
sworznia łapki iglicowej i czy jest prostopadła do opornicy
(instrukcja D60 § 5. pkt d),
c) czy środki walcowych krzywizn zewnętrznej
opórki i wewnętrznej powierzchni haka leżą w jednym punkcie
na osi opórki i haka (instrukcja D60 § 5, pkt .c).
IV Spawanie rozjazdów
1. W rozjeździe zmontowanym w bazie lub obok miejsca wbudowania należy spawać możliwie dużo styków szyn w celu zmniejszenia liczby spawań wykonywanych podczas zamknięcia toru.
2. Ze względu na mały wpływ przemieszczeń po zespawaniu styków wewnętrznych rozjazdu na pracę urządzeń nastawczych styki te można spawać w dowolnej temperaturze w granicach 0-28 st.C, stosownie do instrukcji termitowego spawania szyn.
3. Prace spawalnicze wolno rozpocząć po pierwszym cyklu podbicia i nasuwania. Spawanie ostateczne i przyspawanie iglic należy wykonać dopiero po drugim (ostatecznym) podbiciu i nasuwaniu oraz zagęszczeniu tlucznia między podrozjazdnicami. Spawanie rozjazdów nie wyregulowanych w planie i profilu jest zabronione.
4. Spawanie zewnętrznych styków rozjazdów między sobą albo z torem bezstykowym może być wykonane w temperaturze neutralnej toru bezstykowego (od + 14 do + 28 st.C dla szyn typu S49 i S42 i od + 18 do + 30 st.C dla szyn typu S60) po dokładnym wyregulowaniu rozjazdu w planie i profilu, tzn. najlepiej po jego drugim podbiciu, wykonanym możliwie szybko po wbudowaniu w tor. Styki w rozjazdach należy spawać termitowo lub w razie możliwości zgrzewać.
5. Spawanie styków rozjazdu rozpoczyna się
od krzyżownicy posuwając się ku końcowi i początkowi
rozjazdu, przy czym do spawania iglic z szynami łącznymi wolno
przystąpić po ostygnięciu spawów poprzednich i zbadaniu
położenia iglic. Kolejność spawania styków rozjazdu
zwyczajnego pokazanona rysunku 19.7. Przy spawaniu głowic
rozjazdowych spawanie należy zaczynać od środka głowicy.
Właściwe ustawienie iglic w rozjazdach typu S42 sprawdza się w
sposób podany w ust. III 4.a, b i c.
Położenie iglic w rozjazdach typów S49 i S60 należy
sprawdzać na podstawie danych w tablicy do rysunku 19.6.
6. Uwzględniając skrócenie szyn po spawaniu o około 2 mm położenie iglic względem opornic powinno spełniać wymagania podane w tablicy do rysunku 19.6.
7. Po spawaniu iglice rozjazdu muszą
przekładać się lekko, zamknięcia nastawnicze działać
prawidłowo. Haki w zamknięciach hakowych muszą zachodzić na
opórkę prawidłowo.
W zamknięciach suwakowych droga oporowa klamry musi mieć
przepisową długość. Odstęp iglic od opornic powinien być
jednakowy w obu położeniach zwrotnic i wynosić:
- dla rozjazdów typu S42 - 140+- 10 mm,
- dla rozjazdów typu S49 starszej konstrukcji (jeszcze
leżących w torach) - 150+- 10 mm,
- dla rozjazdów typów S49 i S60 - 160+- 10 mm.
Kontrolę prawidłowości działania zamknięć nastawczych
należy wykonać wspólnie z pracownikiem służby zabezpieczenia
ruchu kolejowego.
8. Położenie iglic po zmontowaniu lub
wbudowaniu rozjazdu i po spawaniu styków w rozjeździe sprawdza
kierownik nadzoru liniowego (zawiadowca odcinka drogowego lub
jego zastępca) wspólnie z kierownikiem prac spawalniczych.
Uwagi o spawaniu rozjazdu i wyniki pomiarów należy wpisać w
arkuszu badania technicznego rozjazdów według wzoru:
Rozjazd zespawany dnia
Odbiór wykonano dnia
Położenie iglicy lewej - ? mm.
Położenie iglicy prawej - ? mm
Temperatura szyn zmierzorna podczas spawania rozjazdu z torem
Temqerattura szyn zmierzona podczas odprężania szyn w dniu
Nazwiska i numery ewidencyjne drużyny spawalniczej
Podpisy
Po wykorzystaniu wszystkich rubryk arkusza ostatni zapis należy przenieść do nowego arkusza badania rozjazdu.
9. Spawanie rozjazdów należy wykonywać
według ogólnych planów odmiany przystosowanej do spawania (z
rozsuniętymi podrozjazdnicaini przyzłączowymi).
W rozjazdach leżących w torach oraz w rozjazdach nowych w
miejscach przewidzianych w projektach można spawać styki na
zespołach podrozjazdnic przyzłączowych z zastosowaniem
technologii spawalniczych umożliwiających wykonanie tych prac
bez wyjmowania podkładów podzłączowych oraz z wymianą płyt
podzlączowych podwójnych na pojedyncze.
V Utrzymanie rozjazdów spawanych
1. Zamknięcia nastawcze zwrotnic powinny
być co namniej dwa razy w roku (wiosną i. jesienią) badane i
regulowane do pracy w warunkach letnich i zimowych.
W rozjazdach typu S60 izolowanych, z drążkacrni suwakowymi o
regulowanej długości należy też kontrolować prawidłowość
połączeń gwintowych i zabezpieczenia nakrętek przed
odkręceniem.
2. W przypadku wystąpienia trudności w
pracy rozjazdów spawanych w okresie temperatur bardzo niskich
należy:
- dokładnie oczyścić rozjazdy, nasmarować płyty ślizgowe,
ogrzewać zwrotnice i zamknięcia nastawcze,
- wyregulować położenie zamknięć nastawczych względem iglic
i opornic.
1) W rozjazdach typu S49 o konstrukcji
zamknięć nastawczych uniemożliwiających większą regulację
ich położenia względem opornic i iglic, zmianę położenia
uzyskuje się za pomocą odkręcenia śrub mocujących opórki
zamknięcia i przesunięcia opórki w granicach wynikających z
różnicy średnic otworow śrub oraz przez regulację tulejkami
mimośrodowymi (Waltera) a także regulację połączeń
przegubowych między zwrotnicą a napędem. W rozjazdach
krzyżowych typu S60 o opórkach typu Oza 13 sposób
postępowania jest taki sam, jak przy rozjazdach typu S49.
2) W rozjazdach zwyczajnych typu S60 o
zamknięciach nastawczych z możliwością regulacji ich
położenia względem opornic i iglic, regulację tę wykonuje
się w małym zakresie za pomocą tulejek, a w większym zakresie
- za pomocą przesunięcia opórki zamknięcia wzdłuż opornicy,
po uprzednim zwolnieniu śrub mocujących opórkę do opornricy.
Śruby te należy po przesunięciu ponownie dokręcić.
Przesunięcia opórek przy obu opornicach muszą być jednakowe.
W rozjazdach zwyczajnych typów S49-500-l : 12ssd, S60-500-1 :
12ssd i S60-1200-l : 18,5ssd, należy ponadto sprawdzić
prawidłowość montażu i smarowania urządzeń sprzężenia
podwójnych zamknięć nastawczych.
3. W przypadkach trudności przekładania
rozjazdów spawanych w okresie temperatur wysokich należy
postępować w sposób opisany w ust. 2 (z wyjątkiem
ogrzewania), przesuwając zamknicia nastawcze ku początkowi
rozjazdu.
Dodatkowo, w miarę potrzeby, należy wtedy stosować opórki
przeciwpełzne w szynach łczących rozjazdów i przed rozjazdami
zwłaszcza pierwszymi od strony szlaku. Opórki te należy
zakładać przy temperaturze, przy której spawano rozjazd.
Należy też w razie potrzeby dokręcić złączki i ewentualnie
dodatkowo zagęścić tłuczeń w rozjazdach i ich sąsiedztwie.
Roboty te należy wykonywać przy temperaturze możliwie niskiej,
na przykład rano.
4. Czynności utrzymania rozjazdów spawanych pojedynczo lub nie dospawanyeh do torów bezstykowych, przy których muszą być rozluźnione przytwierdzenia lub gdy podsypka pod podrozjazdnicami jest słabo podbita, mogą być wykonywane przy temperaturze szyny od 0 do 30 st.C.
5. Czynności utrzymania przy zespawanych grupach rozjazdów lub rozjazdach zespawanych z torem bezstykowytm można wykonywać według zasad jak w torze bezstykowymi.
6. Napawanie rozjazdów spawanych można wykonywać przy temperaturze od +5 do + 35 st.C według zasad określonych w instrukcjach napawania krzyżownic.
VI Wymiana i naprawa rozjazdów spawanych
1. Spawanie uszkodzonych lub pękniętych iglic i opornic w strefie przylegania zwrotnicy jest zabronione.
2. W celu wymiany zespołów rozjazdów,
których zużycie pionowe osiągnęło dopuszczalne wartości
należy wbudowywać nowe części, a istniejącą różnicę
wysokości zużycia wyrównywać na dospawanych szynach
wyrównawczych o długości minimum 3 m.
Zaleca się zwłaszcza w torach głównych zasadniczych
wbudowywać części regenerowane,c o zużyciu zbliżonym do
zużycia pozostałych części rozjazdu.
Dospawane szyny łączne w torach zwrotnych należy wyginac
uprzednio do właściwej krzywizny.
W torach bocznych stacyjnych długość szyn wyrównawczych
można w niezbędnych konstrukcyjnie przypadkach skrócić
poniżej 3 m, ale tak, by opierały się one na co najmniej 3
podrozjazdnicach.
3. Zużyte zespoły rozjazdów należy wycinać w miejscach wskazanych na rysunkach 19.8. Prace te mogą wykonywać doświadczeni spawacze. Przy cięciu należy stosować w miarę możności szablon gazowego cięcia szyn.
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
4. Wybudowywane zespoły rozjazdów należy
dzielić tak, by pozostały co najmniej zasadnicze ich długości
zgodne z projektem, tzn. cięcia należy wykonywać w
przyległych szynach. Miejsca cięcia należy wybierać tak, aby:
- podczas pierwszej wymiany cięcie znajdowało się minimum 50
mm od poprzedniej spoiny,
- podczas drugiej wymiany należy przenieść miejsce cięcia w
sąsiednie pole między podrozjazdnicami lub wbudować część
rozjazdową o normalnej długości i ewentualnie niezbędne szyny
wyrównawcze, lub całe szyny łączne.