Rozdział IV
PRZYGOTOWANIE TOROWISKA I UKŁADANIE NAWIERZCHNI


§21 §22 §23 §24 §25

§21
Przygotowanie torowiska do ułożenia toru

1. Przed przystąpieniem do układania toru podtorze powinno być wykonane według zatwierdzonej dokumentacji technicznej z zachowaniem obowiązującego profilu podłużnego, przekrojów poprzecznych, zagęszczenia, warstwy ochronnej itp.

2. Na wyrównanym torowisku powinna być założona niwelacja robocza oznaczająca oś toru i niweletę zgodnie z dokumentacją techniczną.
Niwelacja robocza powinna być zachowana do czasu zakończenia wszystkich odbiorów robót podtorza i nawierzchni.

3. Przed ułożeniem toru należy wykonać odbiór techniczny torowiska, ze szczególnym sprawdzeniem zachowania warunków technicznych wykonawstwa robót, prawidłowości pochyleń podłużnych i poprzecznych torowiska i rowów, grubości warstwy ochronnej itp.


§22
Ogólne warunki układania nawierzchni

1. Prace związane z układką i przebudową nawierzchni powinny być wykonywane sposobem zmechanizowanym.

2. Przed przystąpieniem do układki lub przebudowy nawierzchni zainteresowane jednostki organizacyjne powinny opracować projekt organizacji wykonywania robót.

3. Ukladka i przebudowa nawierzchni powinny być wykonywane zgodnie z warunkami technicznymi i procesem technologicznym zatwierdzonym przez dyrekcję okręgową kolei państwowych.

4. Przed każdorazowym otwarciem toru do ruchu po zakończeniu robót, należy wykonać odbiór eksploatacyjny toru, a po całkowitym zakończeniu robót - odbiór ostateczny.

5. Ostateczny odbiór robót następuje po przewiezieniu co najmniej 600 000 t brutto lub po upływie co najmniej 2 tygodni od zakończenia robót.

6. Wszelkie naprawy toru do czasu ostatecznego odbioru wykonuje wykonawca robót.

7. Warunki techniczne odbioru robót zawiera § 54.

8. Po otwarciu odcinka toru dla ruchu pociągów, do czasu ustabilizowania się toru i podtorza należy zwracać szczególną uwagę na stan techniczny, a wszelkie zauważone odkształcenia i usterki niezwłocznie usuwać.


§23
Układanie toru na przejazdach

1. Położenie toków szynowych toru kolejowego na przejeździe kolejowym regulują postanowienia § 25 zarządzenia nr 215 Ministra Komunikacji z dnnia 10.12.1968 r. w sprawie warunków technicznych, którym powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi, zasad projektowania tych skrzyżowań i sposobu zabezpieczenia ruchu na tych skrzyżowaniach.

2. Nawierzchnia drogi na przejeździe i na dojazdach powinna być taka sama jak na drodze, z wyjątkiem torowiska, gdzie należy stosować nawierzchnię wykonaną z prefabrykowąnych płyt żelbetowych, kostki kamiennej lub betonowej. Dopuszcza się wykonywanie nawierzchni przejazdowej z bali drewnianych lub innych materiałów trwałych.
Konstrukcja, jezdni w obrębie torowiska powinna umożliwiać jej zdjęcie w celu wykonania robót torowych i nawierzchniowych oraz doprowadzenie przejazdu do wałściwego stanu po ich zakończeniu.

3. W celu zapewnienia wolnego przejścia obrzeży kół taboru kolejowego między pokryciem przejazdu ułożonym wewnątrz toru a szynami pozostawia się żłobki, których głębokość przy największym dopuszczalnym zużyciu szyn powinna wynosić minimum 38 mm, a szerokość mierzona 14 mm poniżej górnej powierzchni główki szyny powinna wynosić co najmniej;
- na prostych i łukach o promieniu 350 m i większym - 67 mm,
- na łukach o promieniu 250 do 350 m - 75 mm,
- na łukach o promieniu mniejszym niż 250 m - 80 mm.
Podane normalne szerokości żłobków mogą być zwiększone w przypadkach, gdy żłobek ma formę rozszerzającą się ku górze, a zwłaszcza przy zastosowaniu odbojnic z szyn ułożonych na boku.

4. Konstrukcja pokrycia przejazdu między tokami szynowymi musi zapewniać utrzymanie wymaganej szerokości i głębokości żłobka na całej szerokości drogi.

5. Jeżeli konstrukcja pokrycia nie spełnia wymogów podanych w ust. 4 należy od wewnątrz toru, równolegle do szyn tocznych, stosować odbojnice z szyn lub innych kształtowników.
1) Końce odbojnic powinny wystawać poza szerokość przejazdu przynajmniej na 300 mm i powinny być odgięte na tej długości pod kątem 30 st. ku osi toru; powierzchnia toczna szyn i górna powierzchnia odbojnic powinny być na jednym poziomie.
2) Typ odbojnic, sposoby ich umocowania i konstrukcja jezdni drogi kołowej na przejazdach powinny odpowiadać obowiązującym normom i zatwierdzonym rysunkom.
3) Nie należy stosować styków szyn i odbojnic w obrębie przejazdów.

6. Nawierzchnia kolejowa na przejazdach powinna być starannie odwodniona przez zastosowanie pod jezdnią podłoża wodoprzepuszczalnego oraz ułożenie sączków i drenów.
Droga publiczna krzyżująca się z torem kolejowym powinna być również należycie odwodniona.

7. Po wykonaniu robót torowych i nawierzchniowych w obrębie przejazdu nawierzchnia drogi na przejeżdzie musi być doprowadzona do stanu właściwego zgodnie z postanowieniami niniejszego paragrafu oraz zarządzenia Ministra Komunikacji wymienionego w ust. 1.


§24
Układanie rozjazdów i skrzyżowań torów

1. W torach PKP obecnie są stosowane w zasadzie rozjazdy typów UIC60, S49 i S42; rodzaje oraz typy stosowanych rozjazdów podają katalogi zatwierdzone przez Ministerstwo Komunikacji

2. Zakres i sposób badania technicznego i przeglądów rozjazdów regulują "Przepisy o oględzinach, badaniach technicznych i naprawie rozjazdów" - D6.

3. Wymiary i odchyłki montażowe poszczególnych części składowych oraz. zespołów rozjazdu powinny być zgodne z dokumentacją zatwierdzoną przez Ministerstwo Komunikacji, a w stosunku do części objętych obowiązującymi normami - zgodnie z tymi normami. Naczelnik sekcji (zawiadowca odcinka drogowego) powinien mieć rysunki wszystkich typów rozjazdów znajdujących się na jego sekcji (odcinku).

4. Każdy rozjazd lub skrzyżowanie powinno być wytyczone i ułożone ściśle według rysunków, o których mowa w ust. 3 i powinno odpowiadać następującym wymaganiom:
1) wszystkie części ruchome podlegające tarciu powinny byc dokładnie dopasowane; szczególną uwagę należy zwracać na dokładne ułożenie iglic na siodełkach ślizgowych oraz przyleganic iglicy dosuniętej do opornicy i do wszystkich opórek iglicowych:
2) dopuszczalna różnica powierzchni tocznych opornicy i iglicy nie może przekraczać 1,2 mm w rozjazdach z szyn typów S42 i S49, a 1,4 mm - z szyn typu UIC60;
3) powierzchnie boczne i toczne w stykach iglic i krzyżownic z przyległymi szynami powinny być dokładnie dopasowane do siebie;
4) wartość luzu w stykach między iglicami czopowymi, a przyległymi szynami torów łączących nie powinna przekraczać 6 mm; pozostałe luzy powinny być zgodne z dokumentacją i podobnie jak luzy spawalnicze nie mogą się różnić więcej niż o ? 1 mm;
5) iglice nie powinny mieć w osadzie swobody ruchów poziomych ani pionowych;
6) szczelność przylegania iglic do opornic powinna być taka, żeby luz między ostrzem iglicy przyciśniętej do opornicy nie przekraczał 1 mm.
7) wszystkie drobne części składowe rozjazdów powinny być założone w miejscach i liczbie przewidzianych dla danego typu rozjazdu;
8) ściągi iglicowe powinny być dokładnie (wg rysunku) dostosowane do przesuwu iglic; ściągi o regulowanej długości należy - po jej ustaleniu - zabezpieczyć przed odkręceniem przez zagięcie blach zabezpieczających nakrętki przed samoczynnym odkręceniem; przy zaginaniu blach zabrania się uderzać w ściągi bez ich podparcia;
9) zamknięcia nastawcze hakowe lub suwakowe powinny być złożone dokładnie, zgodnie z dokumentacją oraz obowiązującą "Instrukcją o działaniu i utrzymaniu zamknięć nastawczych hakowych i suwakowych przy zwrotnicach" - D60;
10) śruby przytrzymujące zamknięcie nastawcze muszą być dokręcone i zabezpieczone przed odkręceniem.

5. Przejście od szyn ustawionych w rozjeździe pionowo do szyn pochylonych (1 : 20) w torze z szyn typu S42 lub S49 powinno być wykonane stopniowo, w jednym przęśle szynowym przed zwrotnicą i za krzyżownicą, za pomocą przejściowych podkładek stalowych o pochyleniu 1 : 40 ułożonych w miejscach wskazanych w dokumentacji rozjazdu.
1) Na długości łubków lub w miejscu spawania nie wolno zmieniać pochylenia szyn.
2) Jeżeli odległość między rozjazdami nie przekracza 30 m, to szyny na całej tej długości układa się bez pochylenia poprzecznego.
3) Przejście od szyn ustawionych w rozjeździe pionowo do szyn pochylonych (1 : 40) w torze z szyn typu UIC60 lub S49 na podkładach typu UIC60 z zastosowaniem łapek wyrównawczych lub na podkładach asymetrycznych typu Ps49 (na podkładach betonowych) może odbywać się bez zastosowania podkładek przejściowych tylko w miejscach wskazanych w dokumentacji rozjazdów.

6. Rozjazdy łukowe mogą mieć przechyłkę określoną w § 5 ust. 7.
1) Dla dróg zwrotnicowych z rozjazdami łukowymi mającymi przechyłki należy sporządzać plany wysokościowe rozjazdów uwidaczniające położenie wysokościowe wszystkich toków szyn; plany te powinni mieć naczelnicy sekcji (zawiadowcy odcinków.drogowych), na terenie których leżą rozjazdy łukowe.
2) Położenie tych rozjazdów w planie i profilu powinno być określone za pomocą znaków regulacji.
3) W połączeniu dwu torów łukowych rozjazdami łukowymi niwelety torów muszą być utrzymane z różnicą zależną od przechylki, rozstawienia torów i określoną w dokumentacji.
4) Dokumentacja rozjazdów łukowych podlega zatwierdzeniu przez Ministerstwo Komunikacji po uzasadnieniu niezbędności ich stosowania przez dyrekcję okręgową kolei państwowych.
5) Rozjazdy z torem zasadniczym prostym oraz rozjazdy łukowę symetryczne typu S49-215 - 1 : 4,8 ssd są w zasadzie układane bez przechylki.

7. Wszystkie rozjazdy w stacji powinny być ułożone i ponumerowane zgodnie z planem.
1) Rozjazdy powinny być zaopatrzone we wskaźniki zwrotnicowe, z wyjątkiem zwrotnic wskazanych w regulaminie technicznym posterunku ruchu nie wymagających wskaźników zwrotnicowych.
2) Przy rozjazdach nie mających wskaźników zwrotnicowych . powiny być ustawione widoczne tabliczki z numerami rozjazdów.

8. Wszystkie części zwrotnika i latarni powinny znajdować się poza skrajnią budowli.
1) Jeżeli nie można tego osiągnąć z powodu zbyt małej odległości między osiami torów, zwrotnik powinien być umieszczony poza torem sąsiednim, a jego cięgło powinno być odpowiednio wydłużone.
2) Zwrotnik powinien być tak ustawiony, aby odchylenie dźwigni nastawczej od linii pionowej było jednakowe w obu położeniach zwrotnicy; miejsce ustawienia zwrotnika przy pionowym ustawieniu dźwigni nastawczej okrereśla średnie położenie iglic (przy którym ich odległość od opornic jest ściśle jednakowa).
3) Wskaźnik zwrotnicowy powinien mieć położenie zgodne z "Przepisami sygnalizacji na PKP" - E1.

9. Rozjazdy powinny być układane na statecznym i dobrze odwodnionym podtorzu.

10. Rozjazdy na podrozjazdnicach drewnianych należy układać na podsypce zgodnie z § 19, rozjazdy na podrozjazdnicach stalowych - wyłącznie na tłuczniu.

11. W rozjazdach typów UIC60 i S49 leżących w torach przystosowanych do prędkości ponad 100 km/h należy stosować zasadniczo podrozjazdnice z drewna twardego.
W przypadku trudności uzyskania długich podrozjazdnic z drewna twardego, podrozjazdnice długości do 3,6 m (pod zwrotnicą i torem łącznym powinny być wykonane z drewna twardego, a pod krzyżownicą dopuszcza się stosowanie podrozjazdnic długich z drewna sosnowego. Zmiana rodzaju podrozjazdnic nie może nastąpić bezpośrednio pod stykami.
1) Otwory do wkrętów w podrozjazdnicach nie mogą być przewiercane na wylot, lecz tylko na głębokość wkrętów.
2) Podczas montażu rozjazdów typów S49 i UIC60 w podrozjazdnicach należy rozwiercać wgłębienia na występy podkładek.

12. Pryzma podsypki na długości zwrotnicy powinna być o 5 cm niższa od górnej powierzchni podrozjazdnic, w miejscu zamocowania zamknięć nastawczych okienka między podrozjazdnicami nie zapełnia się podsypką., Okienko powinno być na spodzie wyłożone klinkierem, cegłą, elementami betonowymi lub asfaltem w celu zapewrnenia odprowadzenia wody.

13. W celu przeciwdziałania pełzaniu poszczególnych części rozjazdu należy stosować urządzenia przeciwpełzne przed i za rozjazdem oraz w torach łączących rozjazdy, na zasadach jak stosowane w torze.
Sposób zabezpieczenia opornic i iglic w zwrotnicy jest przewidziany w konstrukcji rozjazdu.
Zabezpieczenie przeciw pełzaniu musi być szczególnie staranne przy rozjazdach spawanych.

14. Montaż rozjazdu może się odbywać jednym z następujących sposobów:
1) Montowanie rozjazdu na podrozjazdnicach w zakładzie produkcji rozjazdów lub w bazie montażowej, na specjalnych stołach montażowych.
Po przywiezieniu na miejsce wbudowania (zwrotnica w całości, szyny łączne i krzyżownica odłączone od podrozjazdnic) rozjazd montuje się na podrozjazdnicach obok lub w miejscu wbudowania z wykorzystaniem nacięć i kresek kontrolnych.
Metoda ta jest zalęcana ze wźględu na dużą dokładność i wydajność.
2) Montowanie rozjazdu obok miejsca wbudowania i ułożenia go za pomocą żurawi według wzorcowych procesów technologicznych lub nasuwanie rozjazdu po pochylni, mechanicznie lub ręcznie
3) Montowanie rozjazdu bezpośrednio w torze.

15. Przed ułożeniem rozjazdu w torze należy sprawdzić zgodność montażu z rysunkami, zwłaszcza należy sprawdzić szerokość toru i żłobków oraz wykorzystując współrzędne prostokątne i pomiary strzałek - prawidłowość wytyczenia i ułożenia zewnętrznego toku toru zwrotnego.

16. Do ułożenia rozjazdu należy również ustawienie i umocowanie zwrotnika oraz ustawienie wskaźnika W17 (ukresu). ,

17. Po ułożeniu rozjazdu należy sprawdzić, czy wszystkie części zamknięcia nastawczego są dokładnie wykonane oraz czy jest ono złożone zgodnie z instrukcją D60.

18. Styki szyn w rozjazdach należy spawać zgodnie z warunkami podanymi w zał. 19.

19. Ruch po rozjeździe może być otwarty po przyjęciu rozjazdu do eksploatacji zgodnie z ustaleniami § 51 i 55.
Do czasu ustabilizowania się podsypki należy powtarzać podbijanie podrozjazdnic za pomocą podbijarki. rozjazdów, podbijaków mechanicznych lub ręcznych, zwracając szczególną uwagę na podrozjazdnice pod krzyżownicą, osadą i ostrzem iglic oraz pod stykami.
Należy też przestrzegać, aby były należycie podbite i nasunięte tory leżące w przedłużeniu rozjazdu. Urządzenia zabezpieczające zwrotnicę w odpowiednim położeniu (rygle, zamki itp.) należy stosować zgćdnie z postanowieniami "Przepisów projektowania urządzeń zabezpieczenia ruchu kolejowego" E10


§25
Układarne toru na mostach

1. Tor kolejowy na mostach i wiaduktach - zależnie od ich konstrukcji - może być układany na mostownicach lub na podkładach i podsypce.

2. Mostownice powinny być wykonane z drewna, twardego lub sosnowego i nasycone - zgodnie z obowiązującymi normami. Mostownice i podkłady leżące w odcinkach izolowanych powinny mieć wymaganą rezystancję.

3. Do czasu wykonania stałych wsporników podchodnikowych opuszcza się urządzenie chodników z poręczami na mostonicach o długości większej niż normalna, zależnej od szerokości chodnika

4. Tor kolejowy na moście powinien być ułożony w każdym przęśle mostowym z obustronnym wzniesieniem ku środkowi przęsła odpowiadającym wzniesieniu konstrukcyjnemu przęsła mostowego, (strzałce montażowej równej ugięciu od obciążenia stałego i połowy strzałki ugięcia od obciążenia ruchomego).
1) Na dźwigarach, które wzniesienia konstrukcyjnego nie mają, wzniesienie ku środkowi przęsła uzyskuje się przez odpowiedni dobór wysokości mostownic i głębokość ich wcięć.
2) Na mostach stalowych o rozpiętości teoretycznej mniejszej niż 30 m dopuszcza się układanie nawierzchni w profilu podłużnym toru na tym odcinku.

5. Jeżeli most jest położony w łuku łub krzywej przejściowej - tor leżący na moście powinien mieć przechyłkę zgodnie z postanowieniami § 5:
1) przechyłkę należy uzyskać przez konstrukcyjne podniesienie podłużnic lub przez odpowiednie zaciosanie mostownic na wewnętrznym pasie dźwigara lub podłużnicy;
2) przy przechyłce do 50 mm należy stosować mostownice o odpowiednio większej wysokości;
3) przy przechyłce ponad 50 mm, jeśli nie zastosowano konstrukcyjnego podniesienia podłużnic na podłużnicy lub na pasie dźwigara pod tokiem zewnętrznym należy układać legar drewniany lub stołeczki stalowe.

6. Przytwierdzanie szyn do mostownic i mostownic do konstrukcji mostu powinno być wykonane jak najstaranniej, z zachowaniem właściwego położenia toru w planie i profilu oraz poprzecznego pochylenia szyn.

7. Na mostach należy układać tor z szyn długich - spawanych aby uniknąć stosowania złącz szynowych. Najbliższe złącze szynowe może być w odległości 6,0 m za skrzydłem przyczółka.

8. Przy rozpiętości mostu w granicy 20-60 m i konstrukcji toru na mostownicach należy zapewnić możliwość podłużnego przesuwania konstrukcji stalowej mostu względem toru.

9. Na mostach stalowych o długości dylatacyjnej przęseł powyżej 60 m w celu umożliwienia swobody ruchów łożyska ruchomego należy stosować przyrządy wyrównawcze, układane według następujących. zasad:
1) na mostach jednoprzęsłowych o rozpiętości ponad 60 m - w końcu przęsła od strony łożyska ruchomego;
2) na mostach wieloprzęstowych z dźwigarów swobodnie podpartych o rozpiętości oddzielnych przęseł większych niż 60 m - nad łożyskami ruchomymi;
3) na mostach wieloprzęslowych o rozpiętości poszczególnych przęseł mniejszych niż 60 m jeżeli łożyska ruchome dwóch sąsiednich przęseł są położone na jednym filarze i gdy suma rozpiętości obu przęseł przekracza 60 m - nad łożyskami ruchomymi;
4) na mostach wieloprzęsłowych z belkami ciągłymi - nad łożyskami ruchomymi na końcach ustroju ciągłego, zgodnie z projektem;
5) na mostach wieloprzęslowych wspornikowych - nad łożyskami ruchomymi zgodnie z projektem.

10. Na liniach wielotorowych przyrządy wyrównawcze należy układać tak, aby normalny ruch pociągów odbywał się z ostrza przyrządu.

11. W celu przeciwdziałania ujemnym skutkom w przypadku wykolejenia się taboru na moście na całej długości mostu wewnątrz toru należy układać odbojnice ze starych szyn, kątowników lub innych konstrukcji zgodne z projektem zatwierdzonym przez Ministerstwo Komunikacji, z zachowaniem szerokości żłobka między główkami szyn a odbojnicami - w granicach 190 - 210 mm:
1) na wszystkich mostach i wiaduktach kolejowych, których rozpiętość przekracza 20 m;
2) na mostach i wiaduktach o rozpiętości w granicach 6-20 m znajdujących się:
a) na łukach o promieniach mniejszych niż 350 m oraz na krzywych przejściowych i prostych przylegających bezpośrednio do tych łuków,
b) tam, gdzie wykolejenie taboru mogłoby spowodować groźne następstwa:
- na stacjach,
- na nasypach wysokości ponad 4 m,
- pod wiaduktami i przy nastawniach, których niemasywne podpory znajdują się w odległości mniejszej niż 2,5 m od osi toru (w tym przypadku wystarczy ułożenie jednej odbojnicy przy szynie dalszej od podpory niemasywnej)

12. Odbojnice należy przedłużać zbieżnie do osi toru, mocując je do podkładów zgodnie ż rysunkami:
1) na liniach jednotorowych na długości 10-15 m w każdą stronę poza ścianką oporową przyczółka (rys. 11),
2) na liniach dwutorowych 10-15 m przed mostem od strony wjazdu pociągów oraz na długości 10-15 m od strony zjazdu z mostu (rys. 12)
3) w przypadkach omówionych w ust. 11 pkt 2 .lit. b - na długości 10-15 m przed i za podporami.


Rys 11

Rys 12

13. Końce odbojnic nie mogą leżeć na rozjażdach przylegających do mostu. W przypadku, gdy rozjazd leży w odległości mniejszej niż wymieniono w ust. 12, do puszcza się zakończenie odbojnic tak, aby ich końce nie zachodziły na rozjazd.
Początek rozjazdu powinien być oddalony od mostu co najmniej 6 m.

14. Układanie rozjazdów na mostach lub wiaduktach jest dopuszczalne w wyjątkowych przypadkach za zgodą Ministerstwa Komunikacji, jeśli zostało uwzględnione w obliczeniach projektu konstrukcji obiektu i tylko w torach leżących na podsypce tłuczniowej.

15. Szczegółowe postanowienia dotyczące układania i utrzymania odbojnic i przyrządów wyrównawczych na mostach i wiaduktach są podane w "Przepisach o utrzymaniu mostów, wiaduktów, przepustów, tuneli kolejowych" - D2 oraz w projektach typowych przyrządów wyrównawczych.

16. Na mostach i wiaduktach. betonowych i kamiennych tor powinien leżeć w zasadzie na podsypce tłuczniowej.
Zezwala się w razie potrzeby na zmniejszenie grubości warstwy podsypki o 5 cm w stosunku do grubości obowiązującej na danej kategorii linii lub toru.

17. Odstępstwa od postanowień § 25 są dopuszczalne wyjątkowo, za zgodą Ministerstwa Komunikacji.