§7.
Sprawdzenie stanu urządzeń hamulcowych
1. Pojazd z napędem wydany do pracy przez zakład użytkujący tabor musi mieć ważny, wykonany zgodne z planowym systemem utrzymania dla danej serii pojazdu z napędem, przegląd kontrolny (o ile pojazd nie jest wydany bezpośrednio po przeglądzie okresowym).
2. Drużyna trakcyjna rozpoczynająca pracę na pojeździe z napędem jako pierwsza po wykonaniu przeglądu kontrolnego (albo okresowego) zobowiązana jest do sprawdzenia, czy w książce pojazdu dokonano zapisu o prawidłowym stanie i działaniu urządzeń hamulcowych.
3. Drużyna trakcyjna rozpoczynająca pracę na
pojeździe z napędem w okresie między przeglądami zobowiązana
jest zapoznać się z ostatnim zapisem w książce pojazdu oraz
a) sprawdzić wzrokowo w miejscach dostępnych:
(I) stan zamocowania i zabezpieczenia podkładek, zawleczek i
nakrętek, wszystkich części składowych urządzenia oraz
przekładni hamulcowej, pałąków ochronnych,
(II) stan i grubość wstawek hamulcowych,
(III) zamocowanie cylindrów hamulcowych, zbiorników
powietrznych, przewodu głównego, kurków końcowych, sprzęgów
hamulcowych, zaworów rozrządczych, sprężarek i pozostałych
części,
(IV)odwodnienie urządzeń hamulcowych tj: zbiorników powietrza,
przewodu zasilającego, odpylacza, odwadniacza, odoliwiacza i
sprężarki powietrza, przez otwarcie kurków spustowych i
obserwowanie, czy z otwartego kurka wyciekają skropliny: w razie
wycieku pozostawić kurek otwarty do momentu, aż wyciek ustanie,
(V) stan techniczny i umocowanie oraz stan plomb urządzeń
czujności i systemu "RADIO-STOP",
b) sprawdzić działanie hamulców przez zahamowanie i
odhamowanie hamulcem zespolonym i dodatkowym (działanie hamulca
ocenić na podstawie wskazań manometrów) oraz ręcznym lub
postojowym,
c) odnotować sprawność hamulców w książce pojazdu.
Jeśli podczas wykonywania czynności wymienionych pod lit. a lub
b stwierdzi się usterki lub braki, należy - odpowiednio do
możliwości - usterki usunąć, a braki uzupełnić.
Należy zwrócić uwagę na wymienione w § 12 usterki
uniemożliwiające jazdę pojazdu z napędem.
Uwaga: Podczas przekazania i przyjęcia pojazdu "z ręki do
ręki" należy wykonać czynności wymienione pod lit. a, b,
c, jeśli pozwala na to miejsce i czas postoju.
§8.
Próba szczegółowa hamulców lokomotywy, wagonu silnikowego lub
pojazdu specjalnego z napędem
1. Próbę szczegółową hamulców lokomotywy, wagonu silnikowego lub pojazdu specjalnego z napędem przeprowadza się podczas każdego przeglądu kontrolnego lub przeglądu okresowego pojazdu.
2. Próby szczegółowej hamulców należy dokonać
oddzielnie dla każdego hamulca, w jaki wyposażony jest pojazd.
Przepis ten nie obowiązuje dla hamulca elektrodynamicznego,
jeśli nie ma możliwości sprawdzania go na postoju.
Po przeprowadzeniu próby prawidłowość działania hamulców
należy odnotować w książce pojazdu.
3. Próbę szczegółową hamulca zespolonego lokomotywy,
wagonu silnikowego lub pojazdu specjalnego z napędem należy
przeprowadzić następująco:
a) Sprawdzenie szczelności układu pneumatycznego.
Po napełnieniu zbiornika głównego do ciśnienia maksymalnego i
przewodu głównego do 0,5 MPa, rękojeść głównego zaworu
maszynisty ustawić w położenie odcinające zbiornik główny
od przewodu głównego, a przy zaworze głównym maszynisty H14K1
- w położenie IV dla sprawdzenia szczelności urządzenia
wyrównawczego. Szczelność układu pneumatycznego uważa się
za dostateczną w eksploatacji, jeśli spadki ciśnienia (według
wskazań manometrów w kabinie maszynisty) nie są większe niż:
- przewód główny - 0,01 MPa w ciągu 5 minut,
- zbiornik główny - 0,02 MPa w ciągu 5 minut.
b) Sprawdzenie szczelności cylindrów hamulcowych.
Napełnić zbiornik główny sprężonym powietrzem do ciśnienia
maksymalnego, po czym:
(I) w pojeździe z głównym zaworem maszynisty H14K1 (systemu
Knorr) wykonać hamowanie pełne, a następnie ustawić
rękojeść w położenie III "odcięcie"; szczelność
cylindrów hamulcowych uznaje się za dostateczną, jeśli spadek
ciśnienia odczytany na manometrze cylindra hamulcowego nie jest
większy niż 0,05 MPa w ciągu 10 minut,
(II) w pojeździe z głównym zaworem maszynisty 394 ustawić
rękojeść w położenie V, a następnie III "odcięcie bez
zasilania przewodu głównego"; szczelność cylindrów
hamulcowych uznaje się za dostateczną, jeśli spadek ciśnienia
odczytany na manometrze cylindra hamulcowego nie jest większy
niż 0,05 MPa w ciągu 10 minut,
(III) w pojeździe z innym głównym zaworem maszynisty wykonać
hamowanie pełne; szczelność cylindrów hamulcowych uznaje się
za dostateczną, jeśli spadek ciśnienia odczytany na manometrze
zbiornika głównego nie jest większy niż 0,05 MPa w ciągu 10
minut.
c) Sprawdzenie działania hamulca zespolonego. Wykonać kolejno
następujące czynności:
(I) zahamować przez wdrożenie pierwszego stopnia hamowania,
(II) sprawdzić czy wszystkie wstawki są pewnie dociśnięte
do kół i czy nie wystają poza obręcze kół (albo wskaźnik
hamulca tarczowego pokazuje zahamowanie),
(III)odczekać 10 minut i sprawdzić, czy w ciągu tego czasu
hamulec samoczynnie nie odhamował,
(IV)wykonać hamowanie pełne i sprawdzić, czy skoki tłoków
cylindrów hamulcowych mieszczą się w dopuszczalnych granicach
(załącznik 10); czynność ta nie dotyczy hamulca tarczowego,
(V) odhamować i sprawdzić czy tłoki cylindrów hamulcowych
wróciły do położenie odhamowania i czy wszystkie wstawki
hamulcowe odsunęły się od kół (wskaźniki hamulca tarczowego
pokazują odhamowanie); w razie stwierdzenia, że skoki tłoków
hamulcowych są niewłaściwe należy przekładnię hamulcową
wyregulować, a jeśli wstawki hamulcowe kwalifikują się do
wymiany - regulację należy przeprowadzić po wymianie wstawek.
4. Próbę szczegółową hamulca dodatkowego lokomotywy,
wagonu silnikowego lub pojazdu specjalnego z napędem należy
przeprowadzić następująco:
a) rękojeść dodatkowego zaworu maszynisty ustawić w
krańcowe położenie hamowania (największe ciśnienie w
cylindrach hamulcowych) i sprawdzić, czy:
(I) ciśnienie w cylindrach hamulcowych jest zgodne z
dokumentacją techniczno-ruchową (w systemie hamulca Knorr po
zadziałaniu zaworu bezpieczeństwa rękojeść zaworu
dodatkowego ustawić w położenie "odcięcie"); jeżeli
zawór bezpieczeństwa zadziała przy innym ciśnieniu to należy
go wyregulować;
(II) wszystkie wstawki hamulcowe są dociśnięte do obręczy
kół (wskaźniki hamulca tarczowego pokazują zahamowanie),
b) rękojeść dodatkowego zaworu maszynisty ustawić w
położenie "odhamowanie" i sprawdzić, czy wszystkie
wstawki hamulcowe odsunęły się od powierzchni tocznej kół
(wskaźniki hamulca tarczowego pokazują odhamowanie).
5. Próbę szczegółową hamulca postojowego lokomotywy,
wagonu silnikowego lub pojazdu specjalnego z napędem należy
przeprowadzić z każdej kabiny maszynisty, w sposób
następujący:
a) hamulec uruchamiany ręcznie
(I) dokonać hamowania pokręcając korbą aż do chwili
dociśnięcia wstawek do obręczy kół,
(II) po odhamowaniu (przez pokręcanie korbą w przeciwnym
kierunku do oporu) sprawdzić czy właściwe wstawki hamulcowe
odsunęły się od powierzchni tocznej kół; w pojazdach z
urządzeniem wskaźnikowym pokazującym stany:
"zahamowany" lub "odhamowany" wystarczy oprzeć
się na tych wskazaniach,
(III)w razie potrzeby hamulec odpowiednio wyregulować.
b) hamulec sprężynowy
(I) dokonać oględzin części mechanicznej, a po
zahamowaniu hamulcem przekonać się czy wstawki hamulcowe
przylegają do kół (albo wskaźniki pokazują zahamowanie),
(II) sprawdzić położenie zaworu sterującego; jeżeli zawór
jest w położeniu odhamowania a hamulec jest zahamowany,
świadczy to o ucieczce powietrza z układu hamulca
sprężynowego lub z całego układu pneumatycznego pojazdu,
(III) sprawdzić czy po odhamowaniu hamulca wstawki odsunęły
się od powierzchni tocznej kół (albo wskaźniki pokazują
odhamowanie),
(IV)sprawdzić działanie awaryjnego odhamowania naciskając na
trzpień z tyłu cylindra hamulcowego; ewentualne powtórne
sprawdzenie wymaga napełnienia układu hamulca sprężynowego
powietrzem (zawór w pozycji odhamowania).
6. Jeśli lokomotywa, wagon silnikowy lub pojazd specjalny z napędem wyposażony jest w hamulec nie opisany w ust. 3, 4 i 5, próbę szczegółową takiego hamulca należy wykonać zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową pojazdu.
§9.
Próba szczegółowa hamulców zespołów trakcyjnych
1. Próbę szczegółową hamulców składu pociągu
zestawionego z zespołów trakcyjnych (może to być także
pojedynczy zespół) przeprowadza rewident lub inny uprawniony
pracownik.
Próba szczegółowa może być wykonana w ramach przeglądu
kontrolnego lub w przypadkach wskazanych w niniejszej instrukcji.
2. Próba przeprowadzona zgodnie z zasadami podanymi w niniejszym paragrafie stanowi próbę szczegółową hamulca pociągu w takim znaczeniu jak w § 27. Próba stanowi podstawę do sporządzenia karty prób hamulca.
3. Próbę szczegółową przeprowadza się oddzielnie dla hamulca zespolonego (hamulca pneumatycznego), hamulca elektropneumatycznego, jeżeli zespoły są w taki hamulec wyposażone, i hamulców postojowych, odpowiednio do treści ust. 5, 6, 7 i 8.
4. Próbę szczegółową w zakresie podanym w ust. 5 i 6 przeprowadza się z tego czoła składu, z którego będzie prowadzony pierwszy pociąg (to czoło należy wpisać w karcie prób hamulca, patrz § 34 ust. 12 pkt 1) lit. c) .
5. Próbę szczegółową hamulca zespolonego (hamulca
pneumatycznego) zespołów trakcyjnych należy przeprowadzić w
sposób następujący:
a) Oględziny układu hamulcowego.
Po napełnieniu zbiornika głównego do ciśnienia maksymalnego i
przewodu głównego do 0,5 MPa należy przejść wzdłuż
pociągu i sprawdzić prawidłowość połączeń sprzęgów
hamulcowych i sprzęgów przewodu zasilającego oraz sprawdzić,
czy nie występują nieszczelności dające się wykryć
słuchowo.
Na końcu pociągu sprawdzić ciśnienie sprężonego powietrza w
przewodzie głównym. Według wskazań manometru w ostatniej
kabinie maszynisty ciśnienie to powinno wynosić co najmniej
0,48 MPa; jeśli nie jest możliwe odczytanie wskazań manometru
w kabinie maszynisty, należy posłużyć się manometrem
przenośnym posiadającym legalizację.
b) Sprawdzenie szczelności.
Główny zawór maszynisty ustawić w położenie "odcięcie
(podwójna trakcja)" i sprawdzić szczelność układu
pneumatycznego.
Szczelność układu pneumatycznego uważa się za dostateczną,
jeśli spadki ciśnienia (według wskazań manometrów w kabinie
maszynisty) nie są większe niż:
- przewód główny - 0,04 MPa wciągu 5 minut,
- zbiornik główny - 0,07 MPa wciągu 5 minut.
Następnie napełnić zbiornik główny sprężonym powietrzem do
ciśnienia maksymalnego, po czym:
- przy hamulcu systemu Oerlikon wykonać hamowanie pełne
(pneumatycznie); spadek ciśnienia mierzony na manometrze
zbiornika głównego nie może przekroczyć 0,1 MPa w ciągu 10
minut,
- przy hamulcu systemu Knorr wykonać pierwszy stopień
hamowania; żaden z cylindrów hamulcowych zespołu nie może
odhamować w ciągu 10 minut;
w tej próbie sprawdzić również czy wstawki przylegają do
kół i nie wystają poza obręcze.
c) Sprawdzenie działania hamulca zespolonego.
Przy hamulcu systemu Oerlikon wykonać kolejno następujące
czynności:
1) zahamować przez wdrożenie pierwszego stopnia hamowania,
2) sprawdzić czy wszystkie wstawki są pewnie dociśnięte
do kół i czy nie wystają poza obręcze kół (czy wskaźniki
hamulca tarczowego pokazują zahamowanie),
3) odczekać 10 minut i sprawdzić, czy w ciągu tego czasu
hamulec samoczynnie nie odhamował,
4) wykonać hamowanie pełne i sprawdzić czy skoki tłoków
poszczególnych cylindrów hamulcowych w wagonach mieszczą się
w dopuszczalnych granicach (załącznik 10); czynność ta nie
dotyczy hamulca tarczowego,
5) odhamować i sprawdzić czy tłoki cylindrów hamulcowych
wróciły do położenie odhamowania i czy wszystkie wstawki
hamulcowe odsunęły się od kół (czy wskaźniki pokazują
odhamowanie); w razie stwierdzenia, że skoki tłoków cylindrów
hamulcowych są niewłaściwe należy przekładnię hamulcową
wyregulować, a jeśli wstawki hamulcowe kwalifikują się do
wymiany - regulację należy przeprowadzić po wymianie wstawek.
Przy hamulcu systemu Knorr wykonać czynności 4 i 5 z podanych
wyżej dla hamulca systemu Oerlikon (czynności 1-3 wykonuje się
przy sprawdzaniu szczelności cylindrów hamulcowych, lit. b).
6. Próbę szczegółową hamulca elektropneumatycznego
należy przeprowadzić następująco:
a) zahamować zespół (zespoły) hamulcem
elektropneumatycznym, tak aby ciśnienie sprężonego powietrza w
cylindrze hamulcowym wynosiło (wg wskazań manometru w kabinie
maszynisty) 0,10-0,15 MPa,
b) sprawdzić czy wszystkie wstawki hamulcowe przylegają
do kół (wskaźniki hamulca tarczowego pokazują zahamowanie),
c) odhamować pociąg,
d) sprawdzić czy wszystkie wstawki hamulcowe odsunęły
się od kół (wskaźniki hamulca tarczowego pokazują
odhamowanie).
7. Po przeprowadzeniu próby szczegółowej hamulca zespolonego pneumatycznego i elektropneumatycznego należy sprawdzić działanie tych hamulców przez zahamowanie i odhamowanie z drugiego czoła składu pociągu i stwierdzenie, czy hamują i odhamowują dwa ostatnie wagony pociągu. Próbę należy wykonać oddzielnie dla hamulca pneumatycznego (hamowanie przez obniżenie ciśnienia w przewodzie głównym o 0,05 MPa) i elektropneumatycznego.
8. Próbę szczegółową hamulca postojowego zespołów trakcyjnych należy przeprowadzić jak dla lokomotywy, wagonu silnikowego lub pojazdu specjalnego z napędem (§ 8, ust. 5), z wszystkich kabin maszynisty w składzie pociągu.
§10.
Nastawianie hamulca zespolonego
1. Urządzenia nastawcze hamulca zespolonego pojazdu z
napędem należy nastawić odpowiednio do rodzaju pociągu, jaki
ma być prowadzony, tj.
G (towarowy) P (osobowy) lub R (pospieszny).
W lokomotywie serii EP09 należy, o ile sprawny jest hamulec
elektrodynamiczny i układ współpracy tego hamulca z hamulcem
zespolonym, stosować odpowiednio nastawienia G+E, P+E względnie
R+E.
2. W pojeździe z napędem wykonującym pracę manewrową urządzenia nastawcze hamulca zespolonego należy ustawić w położenie G (towarowy) lub P (osobowy), w zależności od rodzaju wagonów włączonych do hamulca zespolonego; obowiązuje przy tym postanowienie dla lokomotyw serii EP09 jak w ust. 1.
§11.
Wyposażenie pojazdu z napędem lub wagonu sterowniczego w
części zapasowe hamulca
W pojeździe z napędem lub w wagonie sterowniczym powinny znajdować się: uszczelki gumowe do główek sprzęgów hamulcowych w liczbie 4 sztuk, kliny pojedyncze w liczbie 2 sztuk.
§12.
Usterki w urządzeniach hamulcowych uniemożliwiające
skierowanie pojazdu do ruchu
1. Pojazd z napędem nie może być dopuszczony do ruchu, gdy
urządzenia hamulcowe wykazują choćby jedną z następujących
usterek:
a) sprężarka powietrza pracuje nieprawidłowo,
b) zawór główny lub zawór dodatkowy maszynisty działa
nieprawidłowo,
c) nie działa hamulec pneumatyczny lub elektropneumatyczny
albo inny z hamulców zabudowanych na pojeździe
Uwaga: jeśli usterkę hamulca elektropneumatycznego stwierdzi
się w czasie jazdy pociągu lub na stacji pośredniej albo
zwrotnej, gdzie nie ma możliwości wykonania naprawy tego
hamulca, dopuszcza się dalszą jazdę pociągu pod warunkiem,
że sprawny jest hamulec zespolony pneumatyczny,
d) regulator ciśnienia przewodu głównego działa
nieprawidłowo,
e) manometry powietrza błędnie wskazują lub upłynął
termin od ich legalizacji (manometry powinny być plombowane),
f) szczelność urządzeń hamulcowych jest niedostateczna,
g) podczas próby hamowania następuje samoczynne odhamowanie
przed upływem 10 minut,
h) zawór bezpieczeństwa zbiornika głównego lub cylindra
hamulcowego działa nieprawidłowo,
i) wstawki hamulcowe mają grubość mniejszą niż 10 mm; w
przypadku wstawek typu W14 obowiązuje ich minimalna grubość 14
mm,
j) brak pałąków ochronnych do podtrzymywania części
przekładni hamulcowej,
k) niesprawne jest urządzenie SHP, inne urządzenie czujności
lub urządzenie RADIO-STOP.
2. Jeśli maszynista podczas oględzin pojazdu lub próby hamulca stwierdzi choćby jedną z usterek wymienionych w ust. 1, musi wpisać usterkę do książki pokładowej pojazdu i zawiadomić o tym zakład obsługujący tabor.