§5
Obowiązki pomocnika maszynisty
1. Pomocnik maszynisty ma obowiązek podjąć pracę w stanie psychofizycznym umożliwiającym bezpieczne wykonywanie wyznaczonych czynności.
2. Jeżeli pomocnik maszynisty nie może stawić się do pracy, jest on obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym właściwego dyspozytora co najmniej na dwie godziny przed/Wyznaczoną godziną rozpoczęcia pracy, zaś o przyczynie swojej nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania jest obowiązany powiadomić właściwego dyspozytora nie później niż w drugim dniu nieobecności w pracy.
3. Pomocnik maszynisty obowiązany jest:
1) właściwie przestrzegać i stosować się do obowiązujące
go zakresu przepisów,
2) zachować ostrożność podczas pracy zgodnie z
postanowieniami Instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy dla
drużyn trakcyjnych, elektrycznych i spalinowych pojazdów
trakcyjnych - Mt-34a,
3) przestrzegać dyscypliny pracy,
4) przestrzegać przepisy ppoż.
4. Obowiązkiem pomocnika maszynisty jest uczęszczanie na pouczenia okresowe, poddawanie się wymaganym egzaminom i badaniom lekarskim.
§6
Obowiązki pomocnika maszynisty przy rozpoczynaniu pracy
1. Pomocnik maszynisty obowiązany jest zgłosić się do pracy w wyznaczonym miejscu i czasie oraz uzyskać od właściwego dyspozytora potwierdzenie rozpoczęcia pracy i uzyskać niezbędne informacje o zakresie wykonywanej przez niego pracy.
2. Po osobistym zgłoszeniu się do właściwego dyspozytora
pomocnik maszynisty obowiązany jest:
1) zapoznać się z ogłoszeniami dla drużyn trakcyjnych,
2) pobrać kartę pracy drużyny trakcyjnej i pojazdów (jeśli
świadczy pracę bez maszynisty lub z maszynistą obcym),
3. Pomocnik maszynisty rozpoczyna pracę na pojeździe trakcyjnym w miejscu wyznaczonym przez właściwego dyspozytora.
4. W czasie przyjmowania poj azdu trakcyjnego pomocnik
maszynisty obowiązany jest:
1) dokonać wzrokowych oględzin zewnętrznych i wewnętrznych
pojazdu trakcyjnego, czy nie ma widocznych uszkodzeń lub
braków,
2) sprawdzić i ewentualnie uzupełnić:
a) ilość płynu w układzie chłodzenia silnika spalinowego,
b) ilość wody w układzie ogrzewania parowego,
c) ilość paliwa w zbiornikach,
d) poziomy oleju w podzespołach i zespołach pojazdu
trakcyjnego,
3) sprawdzić stan plomb urządzeń czujności maszynisty,
Radio-Stop, oraz pozostałych urządzeń plombowanych na
pojeździe trakcyjnym.
4) sprawdzić prawidłowość zamknięcia pomieszczeń z
aparaturą elektryczną WN,
5) sprawdzić stan wyposażenia pojazdu trakcyjnego oraz jego
ważność,
6) przy uruchamianiu pojazdu trakcyjnego postępować według
wskazówek maszynisty oraz zgodnie z zasadami obsługi pojazdu,
7) po uruchomieniu pojazdu trakcyjnego dokonać słuchowego i
wzrokowego sprawdzenia prawidłowej pracy urządzeń,
8) sprawdzić stan odwodnienia i od oliwienia zbiorników
powietrza oraz instalacji pneumatycznej,
9) sprawdzić, czy w piasecznicach znajduje się wystarczająca
ilość piasku oraz czy prawidłowo działają,
10) sprawdzić stan osygnalizowania czoła i końca pojazdu
trakcyjnego oraz działanie sygnałów dźwiękowych,
11) wspólnie z maszynistą dokonać prób działania hamulców
na pojeździe trakcyjnym
5. Wykonanie wymienionych czynności oraz wszelkie zauważone usterki pomocnik maszynisty powinien zgłosić niezwłocznie maszyniście.
6. Pomocnikowi maszynisty bez zezwolenia maszynisty nie wolno uruchamiać pojazdu trakcyjnego i usuwać usterek.
§7
Obowiązki pomocnika maszynisty podczas obsługi pojazdu
trakcyjnego
1. Podstawowym zadaniem pomocnika maszynisty jest współdziałanie z maszynistą w obsłudze pojazdu trakcyjnego.
2. Pomocnik maszynisty obowiązany jest dokładnie znać rozmieszczenie i działanie podstawowych części i zespołów pojazdu trakcyjnego przydzielonego do obsługi.
3. Pomocnik maszynisty obowiązany jest znać ogólnie urządzenia hamulcowe wszystkich serii pojazdów trakcyjnych, przydzielonych jego macierzystemu zakładowi do obsługi.
4. W szczególności do obowiązków pomocnika maszynisty w
czasie wykonywania pracy należy:
1) wykonywanie poleceń maszynisty dotyczących obsługi taboru i
sposobu wykonywania pracy,
2) współpraca z maszynistą przy oględzinach przydzielonego
pojazdu trakcyjnego,
3) utrzymanie w czystości kabin sterowniczych, przedziałów
maszynowych, silnika spalinowego, innych zespołów, urządzeń
sygnałowych i narzędzi na lokomotywie,
4) smarowanie (dokręcanie smarowniczek lub uzupełnianie ilości
oleju smarnego) wszystkich powierzchni trących się pojazdu
trakcyjnego, zgodnie z obowiązującymi instrukcjami,
5) pomaganie maszyniście przy usuwaniu usterek w taborze,
6) znajomość sposobu obsługi urządzeń pojazdu trakcyjnego,
7) obserwacja prawidłowości pracy urządzeń i niezwłoczne
zgłaszanie maszyniście zauważonych usterek,
8) podczas pobytu z pojazdem trakcyjnym poza granicami kraju
stosować się do postanowień przepisów kolei na której się
znajduje,
9) wypełnianie dokumentów zgodnie ze stanem faktycznym,
10) stosowanie przydzielonej odzieży roboczej oraz środków
ochrony indywidualnej.
5. Podczas wykonywania pracy pomocnik maszynisty powinien
posiadać:
1) odpowiednio wypełnioną kartę pracy drużyny trakcyjnej i
pojazdów jeżeli wykonuje pracę bez maszynisty. Po zakończeniu
pracy zwracają dyspozytorowi.
2) legitymację pracownika,
3) niezbędne upoważnienia (np. przepustka graniczna, itp.),
4) kartę znajomości szlaku.
6. Podczas obsługi pojazdu trakcyjnego do obowiązków
pomocnika maszynisty należy w szczególności:
1) obsługa silnika spalinowego i urządzeń ogrzewczych na
spalinowych pojazdach trakcyjnych,
2) obsługa hamulca ręcznego lub postojowego, zaworu ogrzewania
pociągu, urządzeń smarowniczych, itp,
3) utrzymanie i obsługa sygnałów końca pociągu oraz lamp
oświetleniowych na pojeździe trakcyjnym,
4) sprzęganie i rozprzęganie taboru zgodnie z postanowieniami
Instrukcji R1.
7. Pomocnik maszynisty odpowiedzialny jest za:
1) prawidłową obsługę przydzielonego pojazdu trakcyjnego w
zakresie dotyczącym pomocnika maszynisty,
2) oszczędną gospodarkę paliwową i energetyczną,
3) prawidłowe wypełnianie i dokonywanie zapisów w dokumentach
związanych z pracą,
4) przestrzeganie zasad i przepisów bezpieczeństwa i higieny
pracy,
5) właściwe wykonanie próby hamulców pociągu oraz wstępnych
oględzin technicznych wagonów i urządzeń hamulcowych w
pociągach towarowych,
8. Obowiązkiem pomocnika maszynisty jest dokonanie wstępnych oględzin technicznych składu pociągu, próby szczegółowej lub uproszczonej na polecenie maszynisty. Zakres tych czynności określa Załącznik Nr 2 do niniejszej instrukcji.
9. W czasie nieobecności maszynisty, pomocnik maszynisty
obowiązany jest pozostać w kabinie sterowniczej pojazdu
trakcyjnego. Opuszczenie kabiny sterowniczej przez pomocnika
maszynisty może nastąpić jedynie dla wykonania czynności
obsługowych przy pojeździe, pod warunkiem że:
1) silnik spalinowy jest unieruchomiony,
2) pantografy opuszczone,
3) hamulec ręczny lub postojowy zaciśnięty.
10. W czasie nieobecności maszynisty, pomocnik nie może zezwalać, aby do kabiny maszynisty pojazdu trakcyjnego wchodziły osoby postronne.
11. Pomocnikowi maszynisty nie wolno samodzielnie jechać pojazdem trakcyjnym, z wyjątkiem konieczności przejazdu pojazdem w celu uniknięcia katastrofy. Pomocnikowi maszynisty z prawem kierowania wolno prowadzić pojazd trakcyjny w przypadku podanych w § 11 niniejszej instrukcji.
12. Pomocnikowi maszynisty wolno uruchamiać i prowadzić pojazd trakcyjny pod nadzorem maszynisty.
13. Podczas jazdy pojazdu trakcyjnego pomocnik maszynisty powinien być stal?] na nim obecny (z wyjątkiem sytuacji awaryjnych określonych w Instrukcji R-1). Podczas dłuższego postoju może on oddalić się, lecz tylko na krótki okres czasu i tylko za zezwoleniem maszynisty pozostającego na pojeździe.
14. Pomocnik maszynisty obowiązany jest przeciwdziałać powstawaniu warunków, przy których może nastąpić uszkodzenie pojazdu trakcyjnego. W przypadku ujawnienia takich warunków powinien o tym zawiadomić niezwłocznie maszynistę.
15. Pomocnik maszynisty powinien podczas postoju pojazdu trakcyjnego dokonać sprawdzenia, czy nie grzeją się łożyska osiowe, wiązarowe i nie występują usterki w podwoziu oraz częściach biegowych pojazdu trakcyjnego zagrażające bezpieczeństwu ruchu kolejowego.
16. Pomocnik maszynisty powinien tak ułożyć swe czynności przy obsłudze pojazdu trakcyjnego, aby w czasie zbliżania się do stacji oraz przy przejeździe i wyjeździe ze stacji mógł całą uwagę skupić na obserwacji semaforów i innych sygnałów podawanych ze stacji lub pociągu.
17. Jeżeli pomocnik maszynisty zauważy lub usłyszy sygnał, powinien niezwłocznie poinformować, maszynistę o jego podaniu.
18. Przy zbliżaniu się do semafora, pomocnik maszynisty obowiązany jest głośno wyraźnie poinformować maszynistę o sygnale wskazywany przez semafor.
19. W czasie jazdy pomocnik maszynisty powinien zwracać
uwagę w szczególności:
1) czy nie ma przeszkód w prowadzeniu pociągu,
2) na podawane sygnały z kierunku jazdy pociągu lub z tyłu w
czasie rozruchu pociągu,
3) czy nie wybuchł pożar w pociągu,
4) czy przejazdy strzeżone są zamknięte,
5) na stan torów, sieci trakcyjnej i pociągów
przejeżdżających po torach sąsiednich. Najodpowiedniejszy do
obserwacji jest czas, gdy pociąg jedzie po łuku.
20. O zauważonych przeszkodach lub o podawanych sygnałach pomocnik maszynisty powinien niezwłocznie powiadomić maszynistę.
21. Przy wymijaniu pociągów na torach stacyjnych pomocnik maszynisty powinien pilnie uważać, czy sygnał odjazdu odnosi się do jego pojazdu.
§8
Przewożenie osób i przedmiotów w pojeździe trakcyjnym
1. Prawo wstępu i przejazdu w czynnej kabinie pojazdu
trakcyjnego, poza drużyną trakcyjną posiadają następujące
osoby:
1) pracownik jadący z maszynistą PKP CARGO S. A prowadzącym
pociąg na nieznanym dla niego szlaku,
2) kierownik prowadzonego pociągu wezwany przez maszynistę,
3) drużyna trakcyjna PKP CARGO S.A. udająca się do podjęcia
pracy lub po zakończeniu pracy na pojeździe trakcyjnym, jeżeli
nie ma innej możliwości przejazdu,
4) maszynista PKP CARGO S.A. jadący na zapoznanie szlaku na
podstawie wystawionej karty pracy drużyny trakcyjnej i
pojazdów,
5) pracownicy drużyn manewrowych i konduktorskich pociągów
towarowych PKP CARGO S.A. w rejonie wykonywanej pracy, jeżeli
nie mogą zająć innego odpowiedniego miejsca w pociągu,
6) osoby legitymujące się z dowodem tożsamości i pisemnymi
upoważnieniami oraz zezwoleniami do przejazdu w kabinie
maszynisty, których wzory podano do wiadomości pracownikom
drużyn trakcyjnych.
7) osoby, których przejazd regulują inne postanowienia.
2. W kabinie maszynisty lokomotywy nie może się znajdować jednocześnie więcej niż cztery osoby łącznie z obsługą tej lokomotywy, a w kabinie zespołu trakcyjnego, wagonu spalinowego i autobusu szynowego nie więcej niż trzy osoby łącznie z obsługą tego pojazdu trakcyjnego. Postanowienie to nie dotyczy jazd próbnych i doświadczalnych, podczas których obowiązują zasady zawarte w regulaminach tych jazd.
3. Przebywanie w nieczynnej kabinie maszynisty jest
niedozwolone, (kabina ta powinna być zamknięta), z wyjątkiem:
1) pracowników realizujących jazdy próbne, doświadczalne,
kontrolne,
2) przejazdu drużyny trakcyjnej PKP CARGO S.A., o której mowa w
ust. 1 pkt. 3, jeżeli nie może ona zająć miejsca w składzie
pociągu lub w czynnej kabinie maszynisty,
3) przejazdu konwojenta dla obserwacji jazd pociągów
kursujących między bazami montażowymi lub demontażowymi i
miejscem robót na szlaku, albo w celu obserwacji wagonu z
przekroczoną skrajnią,
4) przejazdu funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei (SOK) dla
obserwacji konwojowanego pociągu towarowego,
5) innych osób, na które PKP CARGO S.A. wyraziła zgodę.
4. Pomocnik maszynisty może przewozić w pojeździe trakcyjnym tylko przedmioty niezbędne do wykonywania pracy oraz przesyłki PKP CARGO S.A. na zasadach określonych odrębnymi przepisami wewnętrznym.
§9
Obowiązki pomocnika maszynisty przy obsłudze pojazdu
trakcyjnego w okresie zimy.
1. Do obowiązków pomocnika maszynisty przy obsłudze pojazdu
w okresie zimy należy:
1) stosowanie właściwych rodzajów paliwa, olejów i smarów,
przeznaczonych do pracy w niskich temperaturach,
2) zwracanie szczególnej uwagi na filtry paliwowe oraz
ocieplenie i ewentualne ogrzewanie zbiorników i przewodów
paliwowych, aby nie dopuścić do ich zatkania,
3) przed wyjazdem do pociągu sprawdzenie stanu technicznego i
uruchomienie, zgodnie z obowiązującymi instrukcjami,
urządzenia ogrzewczego (wodnego lub parowego) spalinowego
pojazdu trakcyjnego,
4) sprawdzenie stanu i działania kurków końcowych przewodu
ogrzewczego, ogrzewania parowego,
5) po dojechaniu do pociągu, jeżeli na stacji nie ma
wyznaczonego do tego celu pracownika, przyłączenie sprzęgu
ogrzewczego między pojazdem trakcyjnym a składem pociągu
zgodnie z postanowieniami Instrukcji Mw-62,
6) uruchomienie urządzenia ogrzewczego na spalinowym pojeździe
trakcyjnym i kontrolowanie jego pracy, regulowanie dopływu pary
(lub wody) do grzejników wg wskazówek kierownika pociągu,
7) sprawdzanie stanu naładowania akumulatorów przez
odczytywanie napięcia na woltomierzu w kabinie sterowniczej,
8) chronienie zbiorników i przewodów powietrznych przed
zamarznięciem poprzez częste ich odwadnianie i postępowanie
zgodnie z postanowieniami Instrukcji Mw 56,
9) chronienie zbiorników, przewodów i chłodnic wodnych przed
zamarznięciem przez zakładanie pokrowców,
10) niedopuszczenie, aby w czasie pracy silnika spalinowego,
temperatura wody chłodzącej wychodzącej z silnika spadła
poniżej 45°C, przez nakładanie pokrowców, zamykanie żaluzji
chłodnic, wyłączanie chłodnic itp.
11) w razie awarii silnika spalinowego lub dłuższego postoju
przy groźbie zamrożenia należy całkowicie spuścić płyn z
układu chłodzenia. Przy spuszczaniu płynu chłodzącego
powinny być otwarte wszystkie kurki spustowe w układzie
chłodzenia. Płyn z układu chłodzenia wolno spuszczać dopiero
wtedy, gdy jej temperatura spadnie poniżej 50° C. Po
spuszczeniu płynu, w miarę możliwości, należy kilkakrotnie
obrócić wałem korbowym silnika dla całkowitego usunięcia
płynu z silnika i pompy wodnej.
2. Podczas krótszych postojów na otwartej przestrzeni silnik
spalinowy można wygasić, gdy temperatura otoczenia nie jest
niższa niż minus 5°C. Wówczas, celem utrzymania właściwej
temperatury wody należy:
1) podgrzewać układ chłodzenia z dodatkowego źródła ciepła
(np. z układu ogrzewania pojazdu lub podgrzewacza itp.),
2) zamknąć żaluzję chłodnicy i co 3(H45 minut uruchamiać
silnik na kilka minut, tak aby temperatura oleju nie spadła
poniżej 50° C. Szczególną uwagę należy zwrócić na stan
baterii akumulatorów, aby jej za bardzo nie wyładować.
3. Przy temperaturze poniżej minus 5° C silnik należy utrzymywać na biegu jałowym.
4. Na polecenie maszynisty uzupełnić poziom płynów niezamarzających (denaturatu) w zbiorniczkach przeciwzamarzaczy.
5. Przy odstawianiu lokomotyw elektrycznych na postój zamykać żaluzje boczne i dachowe.
6. W zakresie obsługi urządzeń ogrzewczych należy postępować zgodnie z postanowieniami Instrukcji MW 62 oraz Mt 34a.
§10
Obowiązki pomocnika maszynisty w czasie kończenia pracy
1. Przed odstawieniem pojazdu trakcyjnego na stanowisko postojowe po ukończonej jeździe pomocnik maszynisty powinien pod kierunkiem maszynisty zaopatrzyć pojazd w niezbędny zapas paliwa, oleju, piasku, płynu w układzie chłodzenia. Odstępstwa od tej zasady są dozwolone tylko za zgodą właściwego dyspozytora.
2. Pomocnik maszynisty winien wspólnie z maszynistą dokonać oględzin stanu technicznego pojazdu, a o osobiście stwierdzonych nieprawidłowościach powiadomić maszynistę.
3. Po odstawieniu pojazdu trakcyjnego pomocnik maszynisty przed opuszczeniem go, powinien pojazd trakcyjny zahamować hamulcem ręcznym lub postojowym, ewentualnie zabezpieczyć przed samoczynnym zbiegnięciem i najechaniem przez inny pojazd w sposób przyjęty postanowieniami regulaminu technicznego zakładu.
4. Pomocnikowi maszynisty wolno zakończyć pracę wówczas, gdy otrzyma na to zezwolenie maszynisty lub dyspozytora. Winien ponadto zgłosić dyspozytorowi zakończenie pracy, złożyć informację o ewentualnych wydarzeniach w czasie jej trwania i potwierdzić termin rozpoczęcia następnej pracy.