Rozdział I
POSTANOWIENIA OGÓLNE


§1 §2 §3 §4 §5 §6 §7

§1
Przedmiot instrukcji

1. Instrukcja niniejsza ustala zakres podstawowych obowiązków i odpowiedzialność maszynisty pojazdu trakcyjnego.

2. Przez maszynistę pojazdu trakcyjnego zwanym dalej "maszynistą" należy rozumieć pracownika, który posiada kwalifikacje i wymogi zdrowotne określone odrębnymi przepisami i jest zatrudniony na stanowisku maszynisty pojazdu trakcyjnego (elektrycznego i / lub spalinowego).

3. Przez używane w dalszej części niniejszej instrukcji pojęcia:
1) "pojazd trakcyjny" - należy rozumieć lokomotywę elektryczną, spalinową, elektryczny lub spalinowy zespół trakcyjny, autobus szynowy oraz wagon spalinowy,
2) "pojazd prowadzący" - należy rozumieć pierwszy pojazd trakcyjny patrząc w kierunku jazdy pociągu,
3) "lokomotywa przyprzęgowa" - należy rozumieć lokomotywę wpiętą do składu pociągu za lokomotywą prowadzącą lub na końcu pociągu w celu przesłania jej między stacjami,
4) "trakcja wielokrotna" - należy rozumieć pracę prowadzącego pojazdu trakcyjnego z jednym lub więcej pojazdami trakcyjnymi,
5) "lokomotywę nieczynną" - należy rozumieć lokomotywę niewytwarzającą siły pociągowej, odpowiednio przygotowaną do transportu,
6) "lokomotywa pracująca na popychu" - należy rozumieć czynną lokomotywę pracującą na końcu pociągu,
7) "zakład" - należy rozumieć jednostki organizacyjne posiadające na swoim ilostanie inwentarzowym pojazdy trakcyjne,
8) "stacja" -należy rozumieć posterunek zapowiadaczy rozpoczynający się od semafora wjazdowego i kończący się semaforami wyjazdowymi, w obrębie, którego, oprócz toru głównego zasadniczego, znajduje się, co najmniej jeden tor główny, a pociągi mogą rozpoczynać i kończyć jazdę, krzyżować się i wyprzedzać, jak również zmieniać skład lub kierunek jazdy,
9) "ogłoszenia" - należy rozumieć zarządzenia, decyzje, polecenia i informacje podawane do wiadomości drużynom trakcyjnym.


§2
Drużyna trakcyjna

1. Pojazd trakcyjny prowadzący obsługuje drużyna trakcyjna w obsadzie jednoosobowej lub dwuosobowej.

2. Drużyna trakcyjna w obsadzie jednoosobowej składa się z maszynisty, a jeżeli wymagana jest obsada dwuosobowa składa się z maszynisty i pomocnika maszynisty. W szczególnych przypadkach obsługę pojazdu trakcyjnego może sprawować pomocnik maszynisty.

3. W trakcji wielokrotnej lokomotyw drużyna trakcyjna jest wieloosobowa i składa się z maszynisty, a jeżeli jest wymagana dwuosobowa obsada - z maszynisty i pomocnika maszynisty na lokomotywie prowadzącej oraz z pomocnika maszynisty na każdej lokomotywie połączonej sprzęgiem sterowania wielokrotnego lub z maszynisty na każdej lokomotywie niepołączonej sprzęgiem sterowania wielokrotnego z lokomotywą prowadzącą.

4. Niezależnie od ilości zespołów trakcyjnych, autobusów szynowych wchodzących w skład trakcji wielokrotnej, drużyna trakcyjna składa się z maszynisty.

5. Na lokomotywie przyprzęgowej drużyna trakcyjna składa się, co najmniej z maszynisty.

6. Na lokomotywie pracującej na popychu drużyna trakcyjna składa się - z maszynisty, a jeżeli wymagana jest obsada dwuosobowa - z maszynisty i pomocnika maszynisty.

7. Maszyniście podlega pomocnik maszynisty, kandydat na maszynistę i pomocnik maszynisty oraz inni pracownicy szkoleni, jeżeli zostali maszyniście przydzieleni.

8. Za właściwy skład drużyny trakcyjnej odpowiedzialny jest dyspozytor. Skład ten zależny jest od rodzaju obsługiwanego pojazdu trakcyjnego, rodzaju wykonywanej pracy trakcyjnej i musi być zgodny z postanowieniami obowiązujących przepisów.


§3
Znajomość obowiązujących przepisów wewnętrznych

1. Maszynista obowiązany jest znać i stosować w całości:
1) niniejszą instrukcję w zakresie posiadanych kwalifikacji,
2) Instrukcję sygnalizacji na PKP -E1,
3) Instrukcję dla pomocnika maszynisty pojazdu trakcyjnego, elektrycznego i spalinowego-Ct-2 (Mt-2),
4) Instrukcję bezpieczeństwa i higieny pracy drużyn trakcyjnych elektrycznych i spalinowych pojazdów trakcyjnych - Mt-34a,
5) Zarządzenie Nr 102.Zarządu PKP CARGO S.A. z dnia 21 września 2004r (w sprawie postępowania z nośnikami zapisów rejestrowanych przez prędkościomierze pojazdów trakcyjnych).

2. Niżej wymienione instrukcje maszynista obowiązany jest znać i stosować w częściach dotyczących pracy maszynisty i pomocnika maszynisty:
1) Instrukcję o prowadzeniu ruchu pociągów na PKP - (R-1),
2) Instrukcję o radiołączności pociągowej - Ir-5 (R 12),
3) Instrukcję o technice pracy manewrowej - Ir-9 (R 34),
4) Instrukcję obsługi i utrzymania w eksploatacji hamulców taboru kolejowego - (Mw 56),
5) Instrukcję o ogrzewaniu wagonów osobowych normalnotorowych - (Mw 62),
6) Instrukcję o sposobie wypełniania i trybie postępowania z kartą pracy drużyny trakcyjnej i pojazdów na kolejach normalnotorowych i szerokotorowych,
7) Instrukcję dla rewidenta i starszego rewidenta elektrycznych zespołów trakcyjnych - Mt-53,

3. Maszynista powinien znać i stosować postanowienia wszelkich innych przepisów, związanych z jego pracą, przekazanych w sposób ustalony przez przełożonego.


§4
Obowiązki i odpowiedzialność maszynisty

1. Maszynista obowiązany jest znać (zgodnie z posiadanymi uprawnieniami) budowę i obsługę serii pojazdów trakcyjnych, jakie zostały przydzielone jednostce organizacyjnej, w której jest zatrudniony do wykonywania pracy pociągowej i pozapociągowej.

2. Maszynista podczas wykonywania pracy obowiązany jest przestrzegać i stosować się do obowiązującego go zakresu przepisów.

3. Ponadto do obowiązków maszynisty należy:
1) nadzorowanie i kierowanie pracą pomocnika maszynisty i pracowników szkolonych,
2) praktyczne szkolenie pomocnika maszynisty, przydzielonego kandydata na maszynistę lub pomocnika maszynisty w zakresie wiadomości niezbędnych do samodzielnego wykonywania obowiązków na danym stanowisku,
3) dokładne, zgodne ze stanem faktycznym wypełnianie dokumentów związanych z pracą,
4) fachowe i dokładne opisywanie w odpowiednich dokumentacjach nieprawidłowości w pracy pojazdów trakcyjnych,
5) regularne uczęszczanie na pouczenia okresowe, poddawanie się wymaganym badaniom lekarskim oraz składanie wymaganych egzaminów,

4. Podczas obsługi trakcyjnej na odcinkach granicznych drużyna trakcyjna stosuje się do ustaleń zawartych w porozumieniach granicznych.

5. W przypadku obsługi trakcyjnej na liniach lub odcinkach linii innych zarządów kolei, maszynista stosuje się do przepisów obowiązujących we właściwym zarządzie kolei.

6. Maszynista wykonujący pracę manewrową obowiązany jest znać regulaminy techniczne stacji w części dotyczącej j ego pracy.

7. Maszynista obowiązany jest wykonywać pracę w przydzielonej odzieży roboczej oraz korzystać ze środków ochrony indywidualnej, ponadto powinien dbać o czysty i schludny wygląd.

8. Podczas pracy maszynista obowiązany jest posiadać:
1) prawo kierowania pojazdem kolejowym,
2) aktualną kartę znajomości szlaku,
3) legitymację pracownika,
4) zezwolenie do przebywania na obszarze kolejowym PLK,
5) aktualne i odpowiednie rozkłady jazdy z dodatkami - niezbędne do prowadzenia pociągu na wyznaczonym odcinku,
6) wypełnioną kartę pracy drużyny trakcyjnej i pojazdów Mt-514,
7) wymagane upoważnienia (np. przepustka graniczna, itp.).

9. Maszynista obowiązany jest zachować ostrożność podczas wykonywania pracy, zgodnie z postanowieniami Instrukcji MT-34a.

10. Maszynista odpowiedzialny jest za wykonywanie pracy i obsługę przydzielonego pojazdu trakcyjnego w sposób gwarantujący bezpieczeństwo ruchu kolejowego, w szczególności:
1) wykonywanie pracy pociągowej i pozapociągowej zgodne z obowiązującymi maszynistę postanowieniami przepisów wewnętrznych pracodawcy,
2) prawidłową eksploatację przydzielonego mu taboru trakcyjnego wraz ze znajdującymi się na nim urządzeniami i wyposażeniem,
3) oszczędną gospodarkę paliwową i energetyczną,
4) prawidłowe połączenie pojazdu trakcyjnego ze składem pociągu i za otwarcie kurków końcowych przewodu hamulcowego między lokomotywą, a składem pociągu,
5) prawidłowe połączenie sprzęgu ogrzewczego między lokomotywą, a składem pociągu,
6) przestrzeganie przepisów i zasad bhp,
7) przestrzeganie rozkładowego czasu jazdy pociągu.


§5
Zależność funkcjonalna i organizacyjna maszynisty

1. Maszynista podlega kierującemu komórką organizacyjną, właściwą do spraw eksploatacji pojazdów trakcyjnych.

2. Nadzór nad pracą maszynisty w zakresie pracy eksploatacyjnej sprawują dyspozytorzy określeni w regulaminach organizacyjnych Zakładów.

3. Maszynista, podczas obsługi pociągu, w sprawach związanych z ruchem pociągu wykonuje polecenia kierownika pociągu i dyżurnego ruchu. Natomiast w czasie pracy manewrowej w zakresie wykonywanej pracy wykonuje polecenia kierownika manewrów.

4. Maszynista w czasie wykonywania pracy na pojeździe trakcyjnym stosuje się do poleceń wydawanych przez maszynistów instruktorów oraz kontrolerów w przypadku stwierdzenia, że występują nieprawidłowości w zakresie przestrzegania obowiązujących maszynistę przepisów, w szczególności dotyczących:
1) obsługi taboru,
2) prowadzenia pociągu,
3) wykonywania pracy pozapociągowej,
4) przestrzegania dyscypliny pracy,
5) bhp i ppoż.


§6
Przewożenie osób i przedmiotów w pojeździe trakcyjnym

1. Prawo wstępu i przejazdu w czynnej kabinie pojazdu trakcyjnego, poza drużyną trakcyjną posiadają następujące osoby:
1) pracownik jadący z maszynistą PKP CARGO S. A prowadzącym pociąg na nieznanym dla niego szlaku,
2) kierownik prowadzonego pociągu wezwany przez maszynistę,
3) drużyna trakcyjna PKP CARGO S.A. udająca się do podjęcia pracy lub po zakończeniu pracy na pojeździe trakcyjnym, jeżeli nie ma innej możliwości przejazdu,
4) maszynista PKP CARGO S.A. jadący na zapoznanie szlaku na podstawie wystawionej karty pracy drużyny trakcyjnej i pojazdów,
5) pracownicy drużyn manewrowych i konduktorskich pociągów towarowych PKP CARGO S.A. w rejonie wykonywanej pracy, jeżeli nie mogą zająć innego odpowiedniego miejsca w pociągu,
6) osoby legitymujące się z dowodem tożsamości i pisemnymi upoważnieniami oraz zezwoleniami do przejazdu w kabinie maszynisty, których wzory podano do wiadomości pracownikom drużyn trakcyjnych.
7) osoby, których przejazd regulują inne postanowienia.

2. W kabinie maszynisty lokomotywy nie może się znajdować jednocześnie więcej niż cztery osoby łącznie z obsługą tej lokomotywy, a w kabinie zespołu trakcyjnego, wagonu spalinowego i autobusu szynowego nie więcej niż trzy osoby łącznie z obsługą tego pojazdu trakcyjnego. Postanowienie to nie dotyczy jazd próbnych i doświadczalnych, podczas których obowiązują zasady zawarte w regulaminach tych jazd.

3. Osobom jadącym w kabinie maszynisty nie wolno utrudniać pracy obsłudze pojazdu trakcyjnego. W takim przypadku maszynista ma prawo zażądać opuszczenia kabiny.

4. Przebywanie w nieczynnej kabinie maszynisty jest niedozwolone, (kabina ta powinna być zamknięta), z wyjątkiem:
1) pracowników realizujących jazdy próbne, doświadczalne, kontrolne,
2) przejazdu drużyny trakcyjnej PKP CARGO S.A., o której mowa w ust. l pkt. 3, jeżeli nie może ona zająć miejsca w składzie pociągu lub w czynnej kabinie maszynisty,
3) przejazdu konwojenta dla obserwacji jazd pociągów kursujących między bazami montażowymi lub demontażowymi i miejscem robót na szlaku, albo w celu obserwacji wagonu z przekroczoną skrajnią,
4) przejazdu funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei (SOK) dla obserwacji konwojowanego pociągu towarowego,
5) innych osób, na które PKP CARGO S.A. wyraziła zgodę.

5. Maszynista ma obowiązek od osób uprawnionych do przejazdu w kabinie zażądać po ich wejściu dokonania adnotacji w książce pokładowej pojazdu z napędem o celowości odbywania przejazdu.

6. Maszynista może przewozić w pojeździe trakcyjnym tylko przedmioty niezbędne do wykonywania pracy oraz przesyłki PKP CARGO S.A na zasadach określonych odrębnymi przepisami wewnętrznymi.


§7
Znajomość szlaku

1. Znajomość szlaku polega na znajomości warunków technicznych danej linii lub odcinka linii kolejowej, po której maszynista prowadzi pociąg, a przede wszystkim na znajomości:
1) rodzaju blokady liniowej stosowanej na danej linii,
2) usytuowania sygnalizatorów,
3) usytuowania stacji, torów głównych zasadniczych, głównych dodatkowych, peronów i miejsc zatrzymania pociągu,
4) ogólnej orientacji odnośnie usytuowania przejazdów kolejowych leżących w poziomie szyn i sposób ich zabezpieczenia,
5) ogólnej orientacji usytuowania mostów, tuneli i innych obiektów oraz profilu linii;

2. Jeżeli maszynista nie posiada znajomości szlaku, po którym ma prowadzić pociąg, powinien postąpić zgodnie z postanowieniami Instrukcji R-1.

3. Maszynista nabywa znajomość szlaku po dokonaniu czterech jazd na danym odcinku w czynnej kabinie pojazdu trakcyjnego prowadzącego, z czego dwie należy wykonać w porze między zmrokiem a świtem. Jako jednąjazdę należy rozumieć przejazd tam i z powrotem.

4. Znajomość szlaku zatraca się po upływie sześciu miesięcy od ostatniej jazdy na danej linii (odcinku linii kolejowej) w charakterze pracownika drużyny trakcyjnej. Odzyskuje się znajomość szlaku po dokonaniu dwóch jazd w czynnej kabinie pojazdu trakcyjnego prowadzącego, z czego jedna powinna być w porze między zmrokiem a świtem.

5. W przypadku braku jazd na danej linii (odcinku linii kolejowej) powyżej dwóch lat, odzyskanie znajomości szlaku winno się odbyć na zasadach wymienionych w ust. 3. niniejszego paragrafu.

6. Do rejestracji znajomości szlaku służy "Karta znajomości szlaku" wydawana maszyniście w cyklu rocznym. Wzór karty znajomości szlaku stanowi Załącznik Nr l do niniejszej instrukcji.

7. Maszynista obowiązany jest z dwumiesięcznym wyprzedzeniem zgłosić termin utraty znajomości szlaku kierującemu komórką organizacyjną eksploatacji pojazdów trakcyjnych, w której jest zatrudniony.

8. W przypadkach szczególnych warunki i sposób nabywania znajomości szlaku mogą być określone odrębnie przez PKP CARGO S.A.